دکترین
در چنین صورتی وجود دو شخص مفروض است — (1) عمری برابر ماده ۴۱ قانون مدنی
اما به رغم آنچه گفته شد برای برقراری حق انتفاع توافق و تراضی دو طرف عقد کفایت نمی کند. بلکه موضوع حق نیز باید به قبض منتفع داده شود و در استیلاء و اقتدار صاحب حق، مستقر گردد. در همین راستا، ماده ۵۹ قانون مدنی صراحت دارد که اگر واقف عین موقوفه به تصرف وقف ندهد، وقف محقق نمی شود و هر وقت به قبض داد، وقف تحقق پیدا می کند. و ماده ۸۰۲ همان قانون نیز در مورد عقد هبه تأکید می کند اگر قبل از قبض واهب یا متهب فوت کند، هبه باطل میشود. البته آنچه که راجع به شرط صحت برقراری حق انتفاع به طور کلی مورد تصریح و تأکید قانونگذار قرار گرفته است پیش از مواد مذکور آمده و در ماده ۴۷ قانون مدنی به روشنی بیان شده است که مقرر میدارد در حبس اعم از عمری و غیره، قبض شرط صحت است.»
کاتوزیان دکتر … و مالکیت همان منبع، صفحه ۲۱۳. در حبس بودن انواع حقوق انتفاع تردیدی نیست و تفاوت فقط در مدت حبس است. بنابراین در تمام آنها اعم از عمری و رقبی و سکنی و مطلق به استثنای حبس مؤید، حبس مؤجل است و با انقضای اجل، حبس نیز پایان می پذیرد. اما وجه مشترک همه آنها، لزوم قبض است. برابر نص قانون مدنی بدون قبض موضوع حق در کلیه انواع حقوق انتفاع، عقد محقق نمی شود. به عبارت دیگر در تمامی حقوق انتفاع مانند عمری رقبی شکنی و وقف که انتفاع از عین مال به دیگری واگذار میشود و حتی در عقد هبه که تملیک عین و منفعت صورت می گیرد، قبض جزء عمل حقوقی محسوب می شود که تحقق آن الزامی است و عدم تحقق آن موجب بطلان هر یک از قراردادهای مری، رقبی سکنی، وقف و هبه خواهد شد. پس اگر پیش از قبض ی. ا. ط. فوت کند یا مهجور شود در بطلان عقد تردیدی نیست. نتیجه دیگری که از مواد ۴۷ و ۵۹ و ۸۰۲ قانون مدنی گرفته میشود این است که مال موضوع حق باید قابلیت قبض را برای منتفع داشته باشد و بخش اول ماده ۱۷ قانون مزبور نیز که اشاره به بطلان وقف مال غیر قابل قبض و اقباض دارد ناظر به همین امر م. ب..
حق انتفاع از غیر منقول چنان اهمیت دارد که قانونگذار در ماده ۲۶ قانون ثبت در مورد لزوم اخبار معاملات راجع به مالکیت منفعت یعنی عقد اجاره در دفتر املاک مدت بیش از سه سال را ملاک و معیار دانسته و اخبار مدت کمتر از آن را ضروری تشخیص نداده است. اما در مورد و اگذاری حقی نسبت به عین ملک مانند عمری» و «رقبی» و «سکنی، صرف انجام معامله را کافی دانسته و اداره ثبت را همان طور که در قراردادهای مربوط به انتقال تمام یا قسمتی از عین ملک موظف به اخبار در دفتر املاک نموده است در مورد قراردادهای شمری و رقبی و شکنی نیز ملزم به ثبت این قراردادها در دفتر املاک ساخته است. ماده ۲۶ قانون ثبت در این باره می گوید در مورد انتقال تمام یا قسمتی از ملک ثبت شده و یا واگذاری حقی نسبت به عین آن ملک و همچنین در مورد عمری و رقبی و شکنی معاملات راجع به انتقال منافع ملک برای مدتی بیش از سه سال به ترتیب ذیل عمل خواهد شد سند معامله در دفتر اسناد رسمی یا دفتر معاملات غیر منقول ثبت و خلاصه آن در دفتر املاک ذیل صورت ثبت ملک قید میشود و به همین طریق خلاصه کلیه انتقالات در دفتر املاک به ترتیب تاریخ ذیل یکدیگر به ثبت خواهد رسید ...
بندهای ۱ و ۲ ماده ۴۶ قانون ثبت نیز در مورد ثبت اسناد کلیه عقود و معاملات راجع به منافع املاک مانند عین آنها و نیز کلیه معاملات راجع به حقوقی که قبلاً در دفتر املاک ثبت شده اند تأکیدی صریح و به دور از ابهام دارد. نمی توان تردید داشت که معاملات راجع به منافع املاک و معاملات راجع به حقوق مذکور در ماده ۴۶ قانون ثبت شامل واگذاری حق انتفاع نیز می شود. قانونگذار در این باره از این نیز فراتر می رود و در بند ۱ ماده ۴۷ همان قانون ثبت اسناد مربوط به اموال غیر منقول را مانند عقود و معاملات راجع به عین آنها حتی اگر ثبت دفتر املاک نشده باشند - اجباری نمود است. گفتنی است که قبلاً نیز به لحاظ حفظ حقوق صاحب حق انتفاع در قسمت اخیر ماده ۳۴ مکرر قانون ثبت - اصلاحی دی ماه ۱۳۵۱ و حذف شده بهمن ماه ۱۳۸۶ - صراحتاً می خواندیم .... در کلیه موارد مذکور فوق هر گاه منافع مال مورد معامله حق شکنی با حقوق دیگری بوده و به بستانکار منتقل شده باشد، باید حق نامبرده تا آخر مدت مذکور در سند رعایت قانونگذار حق انتفاع» را در مبحث شمری و رقبی و شکنی و مبحث وقف و مبحث در انتفاع از مباحات از فصل دوم از باب دوم کتاب اول قانون مدنی به طور جداگانه بیان نموده است. اما گذشته از مباحث مذکور و استفاده از مباحات و اموال فاقد مالک خاص که مبحثی مستقل و دارای نظامات و مقررات مخصوص است حق انتفاع را بر مبنای محتوای قانون مدنی میتوان به طور کلی به پنج نوع تقسیم کرد:
(1) عمری برابر ماده ۴۱ قانون مدنی حق انتفاعی است که به موجب عقدی از طرف مالک برای شخص به مدت عمر خود یا عمر منتفع و یا عمر شخص ثالث برقرار شده باشد. پس عمری خود بر سه قسم است:
الف) شمری به مدت حیات مالک که در این صورت هر گاه منتفع قبل از انقضای مدت یعنی پیش از مالک فوت کند، حق انتفاع مانند سایر حقوق مالی به ورثة منتفع منتقل می شود و تا پایان عمر مالک باقی می ماند.
ب قمری به مدت حیات منتفع که در این صورت هر گاه مالک قبل از انقضای مدت یعنی پیش از منتفع فوت کند، حق انتفاع منتفی نمی شود و تا پایان عمر منتفع باقی خواهد ماند.
ج عمری به مدت حیات ثالث که در این صورت حق انتفاع تا پایان عمر شخص ثالث دوام خواهد داشت و هر گاه در زمان حیات او مالک یا منتفع فوت کنند بر حسب مورد ورثه آنها، قائم مقام آنها خواهند بود. نکته مهم این که در عمری به مدت حیات مالک یا ثالث نیز اگر منتفع فوت شود ورثه او حقوق مالی مورث خ. ر. ب. ارث می برند. در این باره آنچه که واقعاً موجب استمرار حق انتفاع نسبت به ورثة منتفع می شود، بقای مدت عقد عمری و باقی ماندن حق انتفاع به مدت عمر مالک یا ثالث است. در چنین فرضی بعد از فوت منتفع چون مدت عقد منقضی نشده پس حق انتفاع به نفع اولاد منتفع کماکان مقرر است. بنابراین گفته پاره ای از حقوقدانان مبنی بر این که انتقال موصوف از راه وراثت صورت نمی گیرد، قابل انتقاد به نظر می رسد.
جعفری لنگرودی دکتر … اموال همان منبع، صفحه ۱۸۰. نتیجه ای که بر مبنای این استدلال گرفته میشود این است که طرفین ضمن عقد عمری می توانند شرط کنند که در صورت فوت منتفع قبل از انقضای مدت حق به شخص ثالث تعلق یابد و چنین فرضی از مصادیق قسمت اخیر ماده ۱۹۶ قانون مدنی محسوب می شود که تعهد به نفع شخص ثالث را پذیرفته است. در بخش پایانی این ماده می خوانیم ... ممکن است در ضمن معامله که شخص برای خود می کند تعهدی هم به نفع شخص ثالثی بنماید و به همین اعتبار ماده ۷۸ همان قانون نیز صحت چنان شرطی را در عقد عمری تأیید می کند.
جعفری لنگرودی دکتر محمد جعفر حقوق اموال همان منبع، صفحه ۱۸۰. نتیجه ای که بر مبنای این استدلال گرفته میشود این است که طرفین ضمن عقد عمری می توانند شرط کنند که در صورت فوت منتفع قبل از انقضای مدت حق به شخص ثالث تعلق یابد و چنین فرضی از مصادیق قسمت اخیر ماده ۱۹۶ قانون مدنی محسوب می شود که تعهد به نفع شخص ثالث را پذیرفته است. در بخش پایانی این ماده می خوانیم ... ممکن است در ضمن معامله که شخص برای خود می کند تعهدی هم به نفع شخص ثالثی بنماید و به همین اعتبار ماده ۷۸ همان قانون نیز صحت چنان شرطی را در عقد عمری تأیید می کند.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 4
موارد مرتبط 36
آرای مرتبط 13
-
رأی
هماستناد
استناد به خیار شرط توسط دادگاه بدون تعرض طرفین
ماده 41 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
کاهش مدت ملاقات با فرزند مشترک
قانون مدنی و ماده 41
-
رأی
هماستناد
وضعیت حضانت در صورت ازدواج مادر
قانون مدنی و ماده 41
-
رأی
هماستناد
اثر توافق زوجین نسبت به زمان و مکان ملاقات فرزند مشترک
قانون مدنی و مواد 41
-
رأی
هماستناد
سلب حضانت به دلیل عدم تمکن مالی
قانون مدنی و مواد 41
-
رأی
هماستناد
رای شماره 56 مورخ 1392/10/30 هیات تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری
قانون مدنی و ماده 41
-
رأی
هماستناد
مصادیق اختلالات روانی منتهی به سلب حضانت
قانون مدنی و ماده 41
-
رأی
هماستناد
ارتباط نحله و شرط تنصیف دارایی
قانون مدنی و مواد 41
-
رأی
هماستناد
وضعیت حضانت در صورت ازدواج مادر
قانون مدنی و ماده 41
-
رأی
هماستناد
دعوای سلب حضانت به علت اقامت زوجه در خارج از کشور
قانون مدنی و ماده 41
-
رأی
هماستناد
رأی: #حضانت (1392/12/18)
قانون مدنی و ماده 41
-
رأی
هماستناد
رأی: #دادنامه_بدوى_و_تجدیدنظر_حقوقى_خانواده (1392/12/18)
قانون مدنی و ماده 41
-
رأی
هماستناد
رای شماره ۵۶ مورخ ۱۳۹۲/۱۰/۳۰ هیأت تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری بر مبنای ماده ۴۰ قانون ثبت احوال کشور مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحیه بعدی مصوب ۱۳۶۳ تغییر نام خانوادگی با تصویب سازمان ثبت احوال کشور خواهد بود و بر اساس تبصره ذیل ماده مذکور موارد تغییر نام خانوادگی مطابق آیین نامه اجرایی این قان
قانون مدنی و ماده 41
نظریات مشورتی 5
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/9271 مورخ 1383/12/10 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 41 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/7056 مورخ 1383/09/22 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 41 و 83 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/92/857 مورخ 1392/05/09 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 41 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/4108 مورخ 1382/05/25 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 41 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/8868 مورخ 1383/11/25 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 41 ق.م
مواد مرتبط 1
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 41 — قانون مدنی
ماده 41 قانون مدنی حق انتفاعی است که به موجب عقدی از طرف مالک برای شخص به
دکترین 17
-
مقاله
هماستناد
مال غیر منقول تبعی — شمار دیگری از اموال منقول در شکل
ماده 41 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مال غیر منقول تبعی — حقوق و دعاوی یاد شده در ماده
ماده 41 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ترتیب بازداشت سهم بی نام
ماده 41 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ترتیب بازداشت سهم بی نام — مشخصات و هویت این نوع سهم در
ماده 41 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تکلیف شفیع به پرداخت بالاترین وجه پیشنهادی برای خرید — نظر مشهور فقهای امامیه حلی (محقق)
ماده 41 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تکلیف شفیع به پرداخت بالاترین وجه پیشنهادی برای خرید — فروش حق عینی و تبعی داد باخته
ماده 41 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تکلیف شفیع به پرداخت بالاترین وجه پیشنهادی برای خرید — فروش حق عینی و تبعی داد باخته
ماده 41 ق.م
-
مقاله
هماستناد
دوم - صلاحیت دادگاه های نظامی — نظر تفسیری شماره ۱۷۹۰ مورخ ۱۳۶۲/۷/۲ شورای
ماده 41 ق.م
-
مقاله
هماستناد
دوم - صلاحیت دادگاه های نظامی — قانون و مقررات به عهده آنان است
ماده 41 ق.م
-
مقاله
هماستناد
دوم - صلاحیت دادگاه های نظامی — قانون و مقررات به عهده آنان است
ماده 41 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اقامه ی دعوای اصلی و دادخواست مربوط به اصل دعوا تا زمان
ماده 41 قانون مدنی حق انتفاع مطلق ماده 44 قانون مدنی شرط نفقه مادام العمر
-
مقاله
هماستناد
بند ۳ ماده ۶۲ ق
ماده 41 قانون مدنی حق انتفاع مطلق ماده 44 قانون مدنی شرط نفقه مادام العمر
-
مقاله
هماستناد
بند ۳ ماده ۶۲ ق
ماده 41 قانون مدنی حق انتفاع مطلق ماده 44 قانون مدنی شرط نفقه مادام العمر
-
مقاله
هماستناد
دعاوی مربوط به خانواده / ۴۳۱ استرداد هدایای دوران نامزدی — حضانت نگهداری) اطفال هم حق و هم
قانون مدنی و ماده 41
-
مقاله
هماستناد
دعاوی مربوط به خانواده / ۴۳۱ استرداد هدایای دوران نامزدی — اگر دادگاه حضانت پدر و مادر را
قانون مدنی و ماده 41
-
مقاله
هماستناد
دعاوی مربوط به خانواده / ۴۳۱ استرداد هدایای دوران نامزدی — اگر دادگاه حضانت پدر و مادر را
قانون مدنی و ماده 41
-
مقاله
هماستناد
ماده ۴۶ قانون ثبت اسناد و املاک — بر طبق ماده ۴۰ قانون مدنی حق
ماده 41 قانون مدنی
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
