دیه (حقوق): تعریف دیه

دیه مفرد دیات است و از ریشه «ودی» به معنای راندن و رد کردن است. دیه مصدر است و در اصل «ودی» بوده که «واو» آن را حذف کرده و در عوض «هاء» به آخر آن افزوده اند. در لغت به معنی پرداخت خونب‌ها و عقل آمده چراکه با پرداخت آن نزاع و اختلاف بین طرفین کنار گذاشته می‌شود. دیه مالی است که در صورت وقوع جنایت بر نفس و یا اعضای بدن و یا ایراد جرح باید ادا شود. به عبارت دیگر دیه مالی است که پرداخت آن به سبب قتل و یا جنایت بر نفس و یا عضو بر عهده جانی و ی. ق. م. او م. ب. و باید آن‌را به مجنی‌علیه و یا ولی او ادا کند. در اصطلاح حقوقی، دیه مالی است که از طرف شارع برای جنایات تعیین شده است. ۱. ۱ - ماده ۱۵ قانون مجازات اسلامی ماده ۱۵ قانون مجازات اسلامی در تعریف دیه می‌گوید: «دیه مالی است که از طرف شارع برای جنایت تعیین شده است.» ۱. ۲ - ماده ۲۹۴ قانون مجازات اسلامی ماده ۲۹۴ همین قانون در تکمیل این تعریف گفته است: «دیه مالی است کـه بـه سبب جنایت بر نفس یا عضو به مجنی‌علیه یا به ولی یا اولیای دم داده می شود.» اصولا در جنایات غیرعمدی وارد بر جسم و جان انسان، دیه تعلق می‌گیرد. در مورد جنایات عمدی گرچه اصل اولیه بر قصاص است ولی در مواردی‌ که امکان قصاص وجود ندارد یا شخص آسیب دیده بر پرداخت دیه توافق نماید با شرایطی دیه پرداخت می‌شود. منبع: العین، ج ۸، ص ۹۸، ماده «ودی»، انتشارات هجرت، چاپ دوم، قم، ۱۴۱۰ ق · قانون مجازات اسلامی، ماده ۱۵