سوگند (قسم) ۴۱۳ — سوگند استظهاری تکلیف مدعی است

۳۸۸ فرض تعدد وارثان متوفی (خوانده) در این فرض چون دعوا بر مورث است و وارثان به عنوان قائم مقام او پاسخگوی ادعا قرار می گیرند تعدد آنان اقتضای سوگند مکرر مدعی را نمی کند. در واقع مطالبه سوگند حق بدهکار نیست تا امکان وراثت هر یک از وارثان نسبت به سهم خود مطرح شود. سوگند تکلیف طلبکار و قائم مقام او است و همین که یک بار ادا شود برای صدور حکم کافی است. تبصره ۲ ماده ۲۷۹ ق.آ.د.م. در بیان حکم همین مطلب مقرر می دارد چنانچه وارث خوانده متعدد باشند و خواهان شخص دیگری باشد، پس از اقامه بینه توسط خواهان ادای یک سوگند کفایت می کند. ۳۸۹ سوگند استظهاری تکلیف مدعی است: گفته شد که طلب سوگند از مدعی حق بدهکار نیست تکلیف مدعی است که به وسیله دادگاه از او خواسته می شود. از این تحلیل دو نتیجه اساسی می توان گرفت مدعی نمی تواند این تکلیف را ساقط کند و سوگند را به وارث متوفی بازگرداند و در صورتی که به هر دلیل از سوگند خوردن امتناع کنند ماده ۱۳۳۳ ق.م. پس از بیان مفهوم و شرایط سوگند استظهاری اعلام می کند در این مورد، کسی که از او مطالبه قسم شده است نمی تواند قسم را به مدعی علیه رد کند. سوگند استظهاری از حقوق قابل اسقاط نیست و باید آن را شاخه ای از تکلیف اثبات و متمم دلایل مدعی شمرد. پس اگر وارثان حق سوگند را ساقط یا مدعی را از سوگند خوردن ابراء کنند این اعلام اراده اثری در سقوط تکلیف مدعی . در ملحقات عروه الوثقی کتاب قضاء) در این زمینه می خوانیم الدعوی علی المیت دعوی واحدة. فیکفی یمین واحدة من المدعی و لو تعددت ورثة صاحب الحق، فلا یلزم الحلف لکل واحد منهم : ص ۸۶. ندارد، هر چند در قالب قرارداد با وارثان در آید. ولی، صلح مدعی و وارثان پیش از حکم امکان دارد.