ق شروع شد و تقریباً چهار سال و نُه ماه ادامه یافت. شیعیان امیر المؤمینین (علیهالسّلام) هنگام بیعت عمومی با آن حضرت وقت مناسب دیدند تا یادی از ولایت امیرالمؤمنین (علیهالسّلام) کرده مردم را به آن مقام شامخ تذکر دهند تا خواستند با آن حضرت بیعت کنند با انگیزهای حقیقی باشد از این رو هنگام بیعت مردم با امیرالمؤمنین (علیهالسّلام) مالک بن حارث اشتر خطاب به مردم کرده فرمود: «ای مردم! این علی (علیهالسّلام) وصی اوصیاء و وارث علم انبیاست، او کسی است که بلاهای بزرگ را به جان خریده و زحمتهای فراوانی در راه اسلام تحمل کرده است.
او کسی است که کتاب خدا به ایمان او شهادت داده و پیامبرش او را به بهشت رضوان بشارت داده. کسی که تمام فضائل در او جمع شده، واحدی از گذشتگان و اهل این زمان در سابقه و علم و فضلش شک نکرده است... تا آنکه بتواند تشیع را در عراق گسترش داده و خود را نیز به اهل عراق معرفی نماید. از طر فی کوفه منطقهای سوق الجیشی بود، و چون کل عراق نیز به شام نزدیک بود، آن حضرت خواست تا علاوه بر عراق؛ شام را نیز تحت نظر قرار دهد. پس از جنگ جمل ، اصطلاح شیعه علی (علیهالسّلام) شامل همه کسانی میشد که از علی (علیهالسّلام) مقابل عائشه حمایت میکردند.
علاوه بر آن به اشخاص و گروههای غیر مذهبی که به دلائل سیاسی از علی (علیهالسّلام) حمایت میکردند، لفظ شیعه اطلاق میگردید. ده سال بعد، زمانی که شیعیان شروع به تثبیت موقعیت اسمی خود کردند، کوششهایی برای جدایی حامیان علی (علیهالسّلام) صورت گرفت و بین حامیان مذهبی و غیر مذهبی وی تمایزی حاصل شد. معرفی کردن شخصیت واقعی رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) برای مردم.
۲. تبیین احکام فراموش شده اسلام .
۳. جلوگیری از بدعتها و تحریفهای دینی درحدّ امکان.
۴. تصحیح و اصلاح احکامی که به اشتباه برای مردم تبیین شده بود.
۵. تبین مقدار زیادی از معارف دینی.
۶. تربیت شاگردانی جلیل القدر مانند: اویس قرنی ، کمیل بن زیاد ، میثم تمار ، رشید هجری و... . شیعیان با وجود شکست در جنگها برای دفاع از امیرالمؤمنین (علیهالسّلام) و مقابله با مخالفین آن حضرت، دست از دفاع عقیدتی از آن حضرت (علیهالسّلام) بر نداشتند. عدهای با بیان خطبهها، به دفاع از مقام او بر آمدند. من تو را به جهت خویشاوند یا طلب مال، یا سلطنت و جاه، دوست ندارم بلکه دوستی من نسبت به تو از آن جهت است که پنج خصلت در تو یافتم که در دیگری نبوده است: تو پسر عموی رسول خدا و جانشین و وصیّ او هستی، و پدر ذریه پیامبری که در میان ما به ودیعت گذارده شده است.
تو اول کسی هستی که اسلام آورد، و سهم تو در جهاد از همه بیشتر است... . از جمله عهد آنان این بود که به حضرت خطاب کرده عرض کردند: «ما دوست هر کسی هستیم که تو دوست آنی، و دشمن هر کسی هستیم که تو با آنان دشمنی داری. » عدهای دیگر با نوشتن نامه به معاویه او را مورد عتاب و سرزنش قرار داده مقام ولایت و خلافت به حق امیرالمؤمنین (علیهالسّلام) را به او گوشزد میکردند. چگونه خودت را در کنار علی (علیهالسّلام) قرار میدهی، کسی که وارث رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) و وصیّ او و پدر فرزندان اوست.
کسی که قبل از دیگران به او گروید و آخرین کسی بود که عهد پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) را شیند. او را از اسرارش آگاه و در امرش شریک ساخت. او فقیه در دین بود و از بیان حق کوتاهی نمینمود. او از جانب رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) ولایت داشت...» . ۶.
۳ - جنایات معاویه بر شیعه از سال ۳۹ هجری، معاویه هجوم همگانی و گستردهای را بر علیه شیعیان امیرالمؤمنین آغاز نمود و با فرستادن افرادی خشن و بی دین برای سرکوب شیعیان، حیطه حکومت حضرت را مورد تاخت و تاز قرار داد: ۱.
۲. سفیان بن عوف را با شش هزار نفر برای سرکوب مردم هیت و از آن جا به انبار و مدائن فرستاد. ۳.
۴. و در مقابل، حضرت امیرالمؤمنین (علیهالسّلام) حجر بن عدی را با چهار هزار نفر برای مقابله با او فرستاد. ۵. ۶.
۷. یکی دیگر از مناطقی که سر راه «بُسر» مورد غارت قرار گرفت منطقهای بود که گروهی از قبیله همدان و شیعیان حضرت علی (علیهالسّلام) در آنجا سکونت داشتند. بسیاری از مردان را کشت، و تعدای از زنان و فرزندان آنان را به اسارت بود. و این اولین بار بود که زنان و کودکان مسلمین به اسارت برده میشدند. و هر کسی را که مشاهده میکرد میل به علی دارد یا هوای او را در سر دارد، میکشت. و بُسر در حملههایش حدود سی هزار نفر را به قتل رساند و عدهای را نیز در آتش سوزاند.
او نیز مینویسد: «معاویه در نامهای به تمام کارگزارانش نوشت: به هیچ یک از شیعیان علی و اهل بیتش اجازه شهادت ندهید. و در مقابل، شیعیانِ عثمان را پناه داده و آنا را اکرام کنید... . و نیز در نامهای دیگر به کارگزاران خود نوشت هر کسی که ثابت شد محب علیّ و اهل بیت اوست اسمش را از دیوان محو کرده و عطا و روزیش را قطع نمایید. و در ضمیمه این نامه نوشت: هر کس که متّهم به ولای اهل بیت (علیهالسّلام) است او را دستگیر کرده و خانه او را خراب کیند. بیشتر مصیبت بر اهل عراق بود خصوصاً اهل کوفه...» .
منبع: تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۷۹ · المعیار و الموازنه، ص۵۱ · شرح نهج البلاغه، ج۳، ص۱۸۱ · بلاغات النساء، ص۳۸ · تاریخ طبری، ج۵، ص۶۴ · ج۳، ص۱۰۸ · الوافدات من النساء علی معاویه، ص۴۱ · الاغانی، ج۱۶، ص۲۸۸ · تاریخ طبری، ج۵، ص۱۳۹ · العقد الفرید، ج۵، ص۱۱ · مروج الذهب، ج۳، ص۲۲ · شرح نهج البلاغه، ج۲، ص۱۴ · شرح نهج البلاغه، ج۱۱، ص۴۴-۴۵
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
