به عبارتی صلاحیت ذاتی گویای صلاحیت انحصاری یک مرجع بر پایه و معیار صنف نوع و درجه در رسیدگی به یک دعوا یا درخواست مطروح است. در قانون آیین دادرسی مدنی تعریفی از این نوع صلاحیت ارائه نشده است اما معیار شناسایی آن مشخص گردیده است. به موجب ماده ۱۰ قانون مزبور رسیدگی به هر دعوا در صلاحیت محاکم عمومی و انقلاب قرار دارد. مگر آنکه به موجب این قانون و یا قوانین شکلی دیگر دعوا یا منازعه ای از صلاحیت مراجع اصولی منتزع و در حوزه صلاحیت مراجع خاص و نهادهای دادرسی غیر قضایی مستقر شود. معیار مشخصی که قانون گذار ارائه می دهد همان صنف، نوع و درجه مراجع قضایی و نیز اختلاف بین مراجع قضایی و غیر قضایی است. دخالت دیوان عالی کشور در رفع اختلاف بین دو مرجع متفاوت از حیث معیارهای مذکور میتواند مناط تشخیص صلاحیت ذاتی بین آنها باشد. ماده ۲۸ ق.آ.د.م مقرر می دارد: «هرگاه بین دادگاه های عمومی نظامی و انقلاب در مورد ۲. جعفری لنگرودی. دکتر محمد جعفر ترمینولوژی حقوق همان ماخذ. ص ۴۰۷.
و انقلاب به صلاحیت مراجع غیر قضایی از خود نفی صلاحیت کنند و یا خود را صالح معیار مذکور در ماده ۲۸ قانون فعلی به گونه دیگری در مواد ۱۰ تا ۱۲ ق.آ.د.م قدیم با لحاظ مقررات حاکم بر موضوع صلاحیت ذاتی می توان بین مراجع ذیل قایل به اختلاف در صلاحیت ذاتی و صلاحیت انحصاری شد:
⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد.
و انقلاب به صلاحیت مراجع غیر قضایی از خود نفی صلاحیت کنند و یا خود را صالح معیار مذکور در ماده ۲۸ قانون فعلی به گونه دیگری در مواد ۱۰ تا ۱۲ ق.آ.د.م قدیم با لحاظ مقررات حاکم بر موضوع صلاحیت ذاتی می توان بین مراجع ذیل قایل به اختلاف در صلاحیت ذاتی و صلاحیت انحصاری شد:
نوع صلاحیت مراجع قضایی نسبت به مراجع غیر قضایی (مثل داوری و شوراهای حل اختلاف) اختلاف در صلاحیت بین مراجع قضایی با مراجع عمومی (شعب دیوان عدالت اداری - نوع صلاحیت مراجع قضایی بدوی نسبت به مراجع قضایی تجدیدنظر اختلاف بین محاکم عمومی حقوقی با محاکم کیفری (۱) و (۲)
اختلاف بین مراجع قضایی عام دادگاه های عمومی حقوقی - دادگاه های کیفری (۲) با مراجع قضایی خاص مثل دادگاه ویژه روحانیت یا دادگاه خانواده اختلاف بین محاکم عمومی کیفری (۱) یا (۲) با دادگاه های انقلاب اسلامی یا دادگاه های نظامی اختلاف بین یک مرجع قضایی خاص با مرجع قضایی خاص دیگر نظیر دادگاه . صلاحیت دیوان عدالت اداری در رسیدگی به شکایات و تظلمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی در ماده ۱۱ قانون دیوان عدالت اداری (ماده ۱۰ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری تصریح شده و از آن جمله شکایت از شهرداری ها بشرح قسمت اخیر بند(ب) از شق یک ماده مرقوم به جهت تخلف در اجرای قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایف است که موجب تضییع حقوق اشخاص می شود. بنابراین رسیدگی به شکایات مردم از شهرداری ها در مورد خودداری از صدور پروانه ساختمان در صلاحیت ذاتی دیوان عدالت اداری م. ب.... رای وحدت رویه شماره ۵۵۶ مورخ ۱۳۷۰/۲/۱۰ نقل از مجموعه آراء وحدت رویه دیوانعالی کشور حقوقی. ۱۳۲۸۱۳۷۳. تدوین فرج الله قربانی انتشارات فردوسی چاپ سوم ۱۳۷۳. ص ۱۷۳.
۳۴۰ دادرسی فوری دستور موقت جلد نخست) خانواده با دادگاه ویژه روحانیت یا دادگاه انقلاب اسلامی با دادگاه نظامی در رفع اختلاف بین مراجع مذکور چنانچه رابطه طولی و تالی و عالی بین دو مرجع مختلف برقرار باشد، مرجع پایین تر ناگزیر به تمکین از نظر مرجع بالاتر است. مثل پذیرش نظر دادگاه تجدیدنظر در امر صلاحیت از سوی دادگاه بدوی (ماده ۲۷ ق.آ.د.
م). به علاوه در مواردی صدور قرار عدم صلاحیت موجب قانونی ندارد بلکه مرجع غیر صالح ذاتی با اشعار به صلاحیت ذاتی نهاد دیگر مبادرت به صدور قرار رد دعوا یا عدم استماع دعوا می نماید. برای مثال در دعوای تحت صلاحیت داور نزد محاکم قضایی مواد ۴۵۴ و ۴۵۵ ق.آ.د.
م).
هر چند تشخیص صلاحیت با مرجع پذیرنده است (ماده ۲۶ ق.آ.د.
م) اما این حق به منزله بی توجهی نسبت به قواعد صلاحیت نیست. اهمیت مراعات صلاحیت ذاتی که معطوف به نظم عمومی است، دقت نظر مرجع پذیرنده دعوا و مرجع پذیرنده درخواست صدور دستور موقت را می طلبد. بطوریکه اعمال صلاحیت با فقدان صلاحیت ذاتی اعتبار تصمیم ماخوذه را ساقط می نماید. از نتایج این نوع صلاحیت و قانونی مترتب بر آن می توان به این موارد اشاره نمود رعایت صلاحیت ذاتی مربوط به قواعد آمره بوده و به موجب تراضی طرفین قابلیت تخطی و تجاوز نخواهد داشت.
رای صادر از مرجع فاقد صلاحیت ذاتی و همین طور دستور موقت صادر از آن مرجع و یا قرار رد درخواست صدور دستور موقت اتخاذ شده از آن مرجع قابلیت نقض دارد و برخلاف مورد صلاحیت محلی موکول به ایراد طرف مقابل در جریان دادرسی منتهی به رای یا قرار مزبور نیست مواد ۳۵۲ و ۴۰۱ و بند ۱ ماده ۳۷۱ ق.آ.د.
م).
فقدان صلاحیت مرجع رسیدگی به دعوا یا پذیرنده درخواست صدور دستور موقت حق طرح ایراد به طرف مقابل اعطا میکند (بند ۱ ماده ۸۴ ق.آ.د.
م). برخلاف مورد فقدان صلاحیت محلی که طرح ایراد موکول به جلسه اول دادرسی است، حق طرح ایراد به فقدان صلاحیت ذاتی مرجع رسیدگی کننده مرور زمان نداشته و موکول به زمان و مرحله خاصی نیست. مادام که دادرسی در جریان است و حتی پس از صدور رای قابل تجدیدنظر و یا رای قطعی قابل فرجام طرح این ایراد میسر است.
ه صدور رای یا قرار دستور موقت یا رد درخواست صدور دستور موقت از ناحیه قاضی که فاقد صلاحیت ذاتی بوده وفق بند ۵ ماده ۱۵ قانون نظارت بر رفتار قضات تخلف انتظامی بوده و مشمول مجازات انتظامی درجه ۴ تا ۷ خواهد بود.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 44
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح به دعوی اعسار از محکوم به
مواد 26 و 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
عدم صلاحیت دادگاه خانواده در رسیدگی به دعوی سند تجاری که برای پرداخت مهریه میباشد
مواد 26 و27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در دعوای ابطال دستور اجرا
مواد 26و28 از قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در دعوای مطالبه دستمزد و حقوق
ماده 26 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در دعوای مطالبه نفقه فرزند
مواد 11و26 و27 از قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در دعوای ابطال مزایده
مواد 26 و 28 از قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در دعاوی ناشی از روابط کارگر و کارفرمایی
مواد 26 و 28 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در دعوای ابطال سند رسمی مالکیت پلاک ثبتی
مواد 26 و 28 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در دعوای اعتراض ثالث نسبت به عملیات اجرایی
مواد 26 و 28 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
دادگاه صالح در دعوای اعتراض ثالث
مواد 13 و26 و 28 از قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
(1)- دادگاه صالح در دعوای مطالبه وجه چک (2)- ارتباط پست بانک و بانک محال علیه در صلاحیت دادگاه
مواد 11 و 13 و 26 از قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
(1)- صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده در دعاوی ناشی از قراردادها (2)- حدود صلاحیت دادگاه محل شعبه مرکزی بانک
مواد 11 و 13 و 26 و 27 از قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
رأی خلاصه جریان پرونده
مواد 26 و 28 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح به دعوی اعسار از محکوم به
مواد 26 و 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح به رسیدگی اختلاف بین افراد حقیقی
مواد 26 و 28 از قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح به خواسته تقاضای ابطال پروانه دامداری بواسطه عدم رعایت قوانین و مقررات و عدم رعایت فاصله مجاز با انبار مواد غذایی
مواد 26 و 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
رسیدگی به خواسته اثبات مالکیت بر اساس اسناد عادی در اموال غیرمنقول ثبتی
ماده 26 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در دعاوی مطالبات ناشی از قرارداد پیمانکاری
مواد 26و28 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در رسیدگی به مطالبات ناشی از قراردهای کار خصوصی
مواد 26 و 27 از قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
آمره بودن مقررات راجع به صلاحیت
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
تعیین صلاحیت دادگاه در پرونده طلاق و نقض قرار عدم صلاحیت توسط دیوان عالی کشور بر اساس اقامتگاه قانونی خوانده
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
وظایف دادسرا
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به بزه کلاهبرداری
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل اجرای قرارداد
مواد 13 و 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع رسیدگی به اختلاف در صلاحیت میان دو دادگاه خانواده در یک استان
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
تعیین صلاحیت رسیدگی به دعوی حقوق و مزایای ایثارگران بین دیوان عدالت اداری و دادگاههای عمومی حقوقی
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
شرط رسیدگی توامان توسط دادگاه
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به بزه کلاهبرداری
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به بزه پولشویی
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
طرح دعوی در محل شعب صندوق تامین خسارتهای بدنی
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
جایگاه اداره ثبت احوال در دعاوی مربوط به صاحبان اسناد سجلی
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
عدم قابلیت فرجام قرار رد دعوی و قرار عدم استماع دعوی
مواد 26 و 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
صلاحیت دادگاه محل انعقاد قرارداد
مواد 26 و 27 از قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
دادگاه صالح در دعوای مطالبه وجه چک
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
تهدید علیه بهداشت عمومی
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح در دعوای اعلام بطلان دستور اجرا
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
بررسی صلاحیت دادگاهها در دعوی مطالبه وجه چک و نقض قرار عدم صلاحیت توسط دیوان عالی کشور
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
دادگاه صالح برای رسیدگی به اختلاف ناشی از قرارداد
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
دادگاه صالح در دعوا به طرفیت شعب شرکت
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
رأی
هماستناد
دعوی اثبات زوجیت و عدم صلاحیت دادگاه محل اقامت زوجه
ماده 27 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
نظریات مشورتی 2
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
دعوی الزام به تنظیم سند رسمی در مورد ملک که بابت مهریه میباشد
ماده 26 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
مرجع صالح جهت ابطال عملیات اجرایی اداره ثبت
ماده 26 قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور
مواد مرتبط 2
-
استناد
از این صفحه
ماده 27 — قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی
ماده 27 ق.آ.د.م
-
استناد
از این صفحه
ماده 26 — قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی
ماده 26 ق.آ.د.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
