عدم انجام عمل معین — اما راه حل منطقی در تحقق قرارداد

در صورتی که موضوع حکم عدم انجام عمل مشخصی باشد، برای نمونه عدم تغییر کاربری محل عدم ساخت بنا در ملک خودداری از فروش ملک به شخص یا اشخاص خاصی خودداری از بهره وری توافق شده و یا خودداری خریدار سرقفلی و منافع عین تجاری از اشتغال به کسبی که خود فروشنده موجر) در محل دارد منع رقابت تجاری)، در همه این موارد داد باخته ملتزم و پایبند به اجرای حکم است. برای تحقق حکم می توان از گزینه اعلام مراتب به مراجع و نهادهایی که در صدور مجوز ساخت بنا و پروانه بهره برداری و کسب صلاحیت قانونی دارند استفاده کرد تا آنها از همکاری با داد باخته و سرپیچی او از حکم خودداری ورزند. از سویی در اقدامات خاصی مانند احداث بنا می توان از قوای قهری و نیروی انتظامی در اجرای حکم بهره مند شد. اما راه حل منطقی در تحقق قرارداد و تعهد با موضوع منع انجام عمل، دادخواهی برای دریافت حکمی بدین مضمون نیست. گذشته از دشواری در اجرای چنین حکمی وضع حکم بر موضوع محتمل اینکه شاید خوانده برخلاف تعهد قراردادی از شرط برقرار شده تخطی ورزد) با منطق حاکم بر دادرسی سازگار نیست. زیرا در این چارچوب خواهان باید قاطع و جازم باشد (بند ۹ ماده ۸۴ ق.آ.د. م). گزینه منطقی؛ دادخواهی پس از تخلف خوانده و با موضوع الزام به انجام عمل و نه ترک عمل یعنی وادار ساختن خوانده به بازگشت از اقدام، قلع بنای احداثی و توقف آن، دگرگونی کاربری محل، برچیدن آثار تصرف و بهره برداری، تغییر نوع کسب و .... حسب مورد و نوع اقدام خوانده است.