عدم درج وجه التزام

وجه التزام با خسارت ناشی از قرارداد قابل جمع نیست زیرا با پیش بینی و توافق طرفین بر وجه التزام مطالبه خسارت ناشی از قرارداد به صورت ضمنی اسقاط شده است خواه خسارت واقعی بیشتر از وجه التزام باشد خواه کمتر سوالی که به ذهن متبادر میشود این است که آیا در صورت توافق طرفین مبنی بر جمع شدن وجه التزام و خسارت واقعی ناشی از قرارداد آیا به این تراضی میتوان ترتیب اثر داد؟ برخی ها با این استدلال که هدف از مسئولیت قراردادی جبران ضرر است نه سودجویی و انتفاع و اینکه چهره واقعی وجه التزام جبران خسارت است، نه مجازات متخلف جبران مضاعف خسارت و جمع این دو را حتی در صورت توافق صحیح نمی دانند. اما از فحوای بحث دکتر کاتوزیان در کتاب قواعد عمومی قراردادها، ج ۴، قسمت اخیر ش ۸۵۹) برداشت میشود ایشان اعتقاد دارند که اگر تعهد وحدت مطلوب باشد، وجه التزام و خسارت ناشی از قرارداد قابل جمع نیست، اما اگر تعهد تعدد مطلوب بوده باشد، در صورت توافق، این دو قابل جمع است. همچنین دکتر شهیدی در کتاب خود می نویسد، مسئولیت جبران خسارت ناشی از تخلف در حقیقت منشأ جداگانه ای برای مسئولیت متخلف، غیر از تعهد مستقل او به پرداخت مبلغی در صورت تخلف به حساب می آید؛ بنابراین، علاوه بر مورد تعهد مستقل، متعهد ملزم به جبران خسارت ناشی از تخلف نیز خواهد بود (شهیدی، حقوق مدنی، ج ۳، ش ۴۸ و ۵۱).