عنوان ماهیت چک وسیله پرداخت یا تبدیل تعهد — اگر صادر کننده بعد از صدور چک

برای صدور اجراییه دارنده چک باید عین چک و گواهی نامه مذکور در ماده ۴ و یا گواهینامه مندرج در ماده ۵ را به اجرای ثبت اسناد محل تسلیم نماید. جراء ثبت در صورتی دستور اجرا صادر می کند که مطابقت امضای چک به نمونه امضای صادر کننده در بانک از طرف بانک گواهی شده باشد. دارنده چک اعم از کسی که چک در وجه او صادر گردیده یا به نام او پشت نویسی شده یا حامل چک در مورد چک های در وجه حامل) ی. ق. م. قانونی آنان. می گردد که دارنده چک بتواند بر اساس آیین نامه اسناد رسمی لازم الاجرا وصول چک را از طریق دایره اجرای اداره ثبت بر اساس مقررات مطالبه نماید دومین مزیت چک نسبت به سایر اسناد تجاری حق مراجعه دارنده آن به مراجع کیفری و شکایت اتهام صدور چک بلا محل بر اساس شرایط و مقررات قانون صدور چک و اصلاحات بعدی آن است علاوه بر آن دارنده می تواند به استناد ماده ۲۳ این قانون بدون دریافت حکم دادگاه نسبت به وصول وجه چک علیه صادر کننده از دادگاه خواست صدور اجراییه نماید مضاف بر اینکه می تواند به دادگاههای عمومی و حقوقی مراجعه و مستقیماً علیه مسئولین وجه چک اقامه دعوای حقوقی بنماید. آیا مراجعه به اداره ثبت مانع مطالبه وجه آن از طریق دادگاه است یا خیر؟ گروهی از دادگاه ها معتقدند از آنجا که چک وسیله پرداخت م. ب. لذا تا زمانی که وجه آن توسط صادر کننده و یا سایر مسئولین پرداخت نشده باشد دارنده می تواند به هر یک از مراجع قضایی و غیر قضایی مراجعه و مطالبه وجه نماید دادنامه شماره ۲۵۳۷ مورخ بیست و چهارم اسفند ۱۳۹۳ گروهی از قضات دادگاه ها معتقدند هرگاه دارنده برای مطالبه وجه چک به مرجع قضایی و یا غیر قضایی مراجعه نماید به منزله آن است که حق مراجعه به سایر مراجع صرف نظر نموده است لذا حق مراجعه به سایر مراجع را ندارد دادنامه شماره ۱۵۳۴ مورخ ۲۳ بهمن ۱۳۹۵ شعبه ۲۵ دادگاه تجدید نظر استان تهران.» دیدگاه سوم معتقد است تا زمانی که پرونده اجرایی مفتوح م. ب. دارنده حق مراجعه به سایر مراجع قضایی را ندارد ولی در صورتی که پرونده اجرایی مختومه شود و وجه چک را دریافت نموده باشد می تواند به دادگاه مراجعه نمایند دادنامه شماره ۸۵۵ مورخ بیست و هفتم شهریور ۹۲ شعبه ۸ دادگاه تجدید نظر استان تهران. اگر صادر کننده بعد از صدور چک و قبل از سررسید فوت کند آیا بانک مکلف است وجه چک را تامین نماید یا خیر اداره حقوقی در چنین اظهار نظر نموده است بانک به استناد ماده ۳۱۰ قانون تجارت مکلف به پرداخت وجه چک م. ب. چرا که چک به محض ارائه باید کارسازی شود شاید در تایید این نظر می توان گفت که قانون امور حسبی نیز دیون موجل متوفی را حال شده تلقی و به هنگام تقسیم ترکه آن را پرداخت می نماید <a class="artref" href="/ماده/ماده-231-a_raw080610252103">ماده ۲۳۱ قانون امور حسبی</a>. از طرف دیگر در رد این نظر می توان گفت ماده ۳ مکرر قانون چک صادر کننده را در زمان سررسید چک مسئول تامین وجه ان دانسته لذا هر گاه قبل از سررسید فوت نماید با فرض اینکه وراث ترکه متوفی را قبول نموده باشند بانک تکلیفی به پرداخت وجه چک ندارد. ماده ۳: (اصلاحی ۱۳۸۲/۶/۲) صادر کننده چک باید در تاریخ مندرج در آن معادل مبلغ مذکور در بانک محال علیه وجه نقد داشته باشد و نباید تمام یا قسمتی از وجهی را که به اعتبار آن چک صادر کرده، به صورتی از بانک خارج نماید یا دستور عدم پرداخت وجه چک را بدهد و نیز نباید چک را به صورتی تنظیم نماید که بانک به عللی از قبیل عدم مطابقت امضا یا قلم خوردگی در متن چک یا اختلاف در مندرجات چک و امثال آن از پرداخت وجه چک خودداری نماید. هرگاه در متن چک شرطی برای پرداخت ذکر شده باشد، بانک به آن شرط ترتیب اثر نخواهد داد. ماده ۳ مکرر: (الحاقی ۱۳۸۲/۶/۲) چک فقط در تاریح مندرج در آن و با پس از تاریخ مذکور قابل وصول از بانک خواهد بود. علاوه بر آن <a class="artref" href="/ماده/ماده-788-a_0815110236435">ماده ۷۸۸ قانون مدنی</a> فوت راه یا مرتهن را از موجبات فسخ عقد رهن و تبدیل دین موجل راهن ندانسته است لذا چک نیز بر همین اساس حال نمی شود علاوه بر آن آیین نامه اسناد رسمی لازم الاجرا نیز در بند ۵ ماده ۱۹۶ آیین نامه اسناد رسمی لازم الاجرا مصوب ۱۳۵۵ عدم انقضای مهلت سند اجرایی را باعث توقف عملیات اجرایی دانسته است. داره حقوقی نیز در نظریه ۶۴۶۹/۷ مورخ ۸۱/۹/۲۳ در باب اختر رهن هم این موضوع را تایید نموده است.