موانع استماع ایرادات مانع استماع دعوا — در ق

طبق اصل استماع دعوا اصل بر این است که دادگاه در صورت عدم امکان سازش باید با رعایت شرایط قانونی دعوا را استماع و به شناسایی حق انکار شده یا تضییع شده اقدام کند، مگر اینکه با یک یا چند مورد از ایرادات مانع استماع دعوا مواجه شود و نتواند دادرسی را به جریان بیندازد. ایراد در لغت از جمله به مفهوم خرده گفتن بهانه گرفتن و اعتراض کردن آمده است. در قانون ایران تعریفی از ایراد ارائه نشده اما باید گفت که اصطلاح حقوقی ایراد از مفهوم لغوی آن دور نمیباشد و عبارت است از وسیله ای که خوانده معمولاً در جهت ایجاد مانع موقت یا دائمی بر جریان رسیدگی به دعوای مطروحه و یا بر شکل گیری مبارزه در اصل و ماهیت حق مورد ادعا به منظور بازداشتن موقت یا دائم خواهان از پیروزی به کار می گیرد. به عبارت دیگر طرح ایراد به منزله رد، موقتی یا دائمی مبارزه نسبت به اصل و ماهیت حق مورد ادعای رقیب است.» در ق.آ.د.م عنوان مبحث سوم از فصل سوم ایرادات و موانع رسیدگی قرار داده شده که بیشتر مربوط به شرایط مدعی و دعوا است ولی شرایط قابل استماع بودن دعوا و یا موانع استماع آن یا به عبارتی ایرادات مانع استماع دعوا بیان نشده است. همچنین در بند (ب) ماده ۳۳۲ ق.آ.د.م از قرار عدم استماع دعوا به عنوان یکی از قرارهای قابل تجدیدنظر نام برده شده ولی موارد صدور این قرار در قانون مشخص نشده است. قانونگذار ما در قانون قدیم آیین دادرسی مدنی موارد عدم استماع دعوا در حقوق فرانسه را با ایرادات درهم آمیخته و آنها را در دو ماده ۱۹۷ و ۱۹۸ قانون سابق ذکر نموده بود، ولی در قانون جدید آیین دادرسی مدنی، عنوان موانع رسیدگی را به ایرادات اضافه نموده و بندهای ۷ به بعد ماده ۸۴ را از فقه اقتباس کرده و معلوم نیست که چرا آن را تحت عنوان مانع آورده است. این در حالی ا معین، محمد فرهنگ فارسی، ج ۱، انتشارات امیر کبیر چاپ چهارم ۱۳۶۰ نقل از همان، ص ۴۵۶).