بازگشت از عملیات اجرا ۴۹۹ — بیگمان حکم ماده ۳۹

توانسته کاربری محل را تغییر دهد و حال با این دگرگونی ها ارزش فراوانی عاید داد باخته پیشین میشود که خود نقشی در موجبات آن نداشته است. در برخورد با این موارد دایره اجرا به چه ترتیبی باید اقدام نماید و عملیات بازگشت را سامان بخشد؟ بیگمان حکم ماده ۳۹ ..ا.ام را اولا؛ باید با تفسیری منطقی و در انعطاف با هر دو سوی اجرا، برپا نمود. بر این پایه مقصود از اعاده به وضع پیش اعاده وضع هر دو سوی اجرا هست. ثانیا؛ حکم مزبور را باید همراه با دیگر احکام قانونی مرتبط مانند ماده ۴۸ ق.ا.ا.م متبلور نمود. وقتی غاصب را بابت غرس اشجار و زرع در محل مستحق به دریافت اجرت می دانیم به طریق اولی داد برده پیشین را بابت اقداماتی از آن دست که تازه می پنداشت در مال استحقاقی خود عمل نموده، باید دارای چنین حقی دانست. اگر چه موضوع فعلی با نهاد غصب و احکام آن مبنای متفاوتی دارد. به هر روی در صورتی که دادبرده در عرصه محل اقداماتی چون درختکاری گل کاری رزاعت نموده باشد درخت و محصول متعلق به اوست و می توان از وحدت ملاک حکم ماده ۴۸ ق.ا.ا.م در این مقام بهره مند شد. در مورد اقداماتی که داد برده در محل انجام داده و موجب افزایش بهای مال شده و سود و موقعیت تازه ای برای داد باخته برقرار ساخته باید او را مستحق دریافت هزینه ها و ارزش اقدامات انجام یافته دانست. وحدت ملاک احکام و اصول حقوقی متعدد، توجیه کننده این نتیجه است. دارا شدن حاصل اقدامات و هزینه های داد برده پیشین مصداق دارا شدن نا عادلانه و نقض حرمت عمل دیگری است. اما نکته مهم این است که دادورز و عوامل اجرا درگیر چنین موضوعی نبوده و سرنوشت بازگشت عملیات اجرایی را به آن گره نمی زنند. زیرا ادعاهای داد برده نیازمند اثبات دادخواهی و رسیدگی قضایی است.