مطالبه خسارت — اولاً

⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. و ماده ۵۲۱ ق م ا: هرگاه شخصی در ملک خود یا مکان مجاز دیگری آتشی روشن کند و بداند که به جایی سرایت نمی کند و غالباً نیز سرایت نکند لکن اتفاقاً به جایی دیگر سرایت نماید و موجب خسارت و صدمه گردد ضمان ثابت نیست و در غیر این صورت ضامن است. بر آن پرسش شخصی یک هزار و دویست کیلوگرم برنج را به یکی از شرکتهای مسافری تحویل می دهد تا برای یکی از شهرستانها حمل کنند. در بین راه اتوبوس حامل برنج دچار حادثه سیل شده برنج ها از بین میروند، صاحب برنجها با طرح دعوا به طرفیت مدیر شرکت مسافربری فوق مطالبه خسارت قیمت برنج را می نماید. ب. ت. ب. این که شرکت تعاونی مسافربری بوده و با اتوبوس مسافربری مبادرت به حمل بار کرده که دچار خسارت در اثر سیل حادثه غیر مترقبه یا فوری شده چه مسئولیتی در قبال خسارت وارده دارد؟ آیا مالک اتومبیل و راننده آن مسئولیت مدنی در قبال خسارت وارده دارند؟ اولاً: در صورتی که بار، در اثر حادثه غیر مترقبه یا فرس ماژور که دفع آن خارج از حیطه اقتدار راننده یا مالک اتوبوس است تلف شده باشد، مطابق ماده ۲۲۹ قانون مدنی، مسئله الزام به تأدیه خسارت منتفی است. ثانیاً در غیر مورد تلف شدن کالا به لحاظ حادثه غیر مترقبه، اصولاً ید راننده بر کالا ید امانی است و برابر مواد ۶۱۴، ۶۱۵ و ۵۱۶ قانون مرقوم ب. ت. ب. این که راننده اتوبوس را متصدی حمل بار نیز بدانیم این منحصراً در مورد تعدی و تفریط، ضامن تلف یا نقصان مالی است که به او سپرده شده و در صورت عدم تعدی یا تفریط یا بروز وقایعی که دفع آن خارج از اختیارات اوست (مانند جاری شدن سیل) مسئول جبران خسارت نمیباشد و حکم مقرر در قسمت اخیر ماده ۳۸۶ قانون تجارت نیز مؤید این استنباط است. ثالثاً: در صورت وجود شرایط، صاحب کالا می تواند خسارت وارده را از شخصی که کالا برای حمل به او سپرده شده مالک اتوبوس یا راننده آن مطالبه کند؛ رابعاً در هر صورت با راننده متخلف از حیث حمل بار با وسیله نقلیه مسافربری وفق مقررات آیین نامه راهنمایی و رانندگی رفتار خواهد شد. با اشاره به مواد ۳۸۶ و ۳۸۷ و ۳۸۸ قانون تجارت و ماده ۲۲۷ قانون مدنی و نیز به دلیل این که حادثه بر اثر جاری شدن سیل بوده، رفع سیل از توان متصدی حمل و نقل خارج بوده و مسئولیتی ندارد زیرا که نه متصدی حمل و نقل و نه راننده مرتکب خلاف عمد شده اند و نه تقصیر متوجه آنهاست بلکه حادثه قهری بوده و در رابطه با قرارداد فی مابین مسئولیتی ندارند.