دکترین
پیشینه ثبت املاک — امامی دکتر سید حسن - شرح قانون
امامی دکتر سید حسن - شرح قانون ثبت اسناد و املاک همان منبع، صفحات ۴ تا ۸. شهری غلامرضا - حقوق ثبت اسناد و املاک همان منبع صفحات ۴ و ۵. توسط یکی از بزرگان اداره می شده است. به این ترتیب که در سازمان های مزبور، مدیون و متعهد شخصاً دین و تعهد خود را نسبت به دانن و متهعدله اعلام می نموده و مراتب به وسیله مأمورین در دفاتر مخصوص ثبت می شده و خلاصه ای از موضوع به صورت سند، به متعهدله تسلیم می گردیده است. گفتنی است که در مجموعه قوانین موسوم و منسوب به بوخوریس - از فرا عنة مصر باستان - شهادت در امور حقوقی فاقد ارزش اعلام شده بوده و به موجب قوانین مزبور او مقرر داشته بوده است که به دعاوی بدون سند اشخاص ترتیب اثر داده نشود مگر آن که طرف دعوی شخصاً اعتراف و اقرار نماید.
در هر حال در اروپای دوران قرون وسطی نیاز به ثبت املاک از نو احساس شده است. بر این اساس ارباب کلیسا و متولیان مؤسسات دینی برای حفاظت از املاک تحت تولیت خود دفاتر ثبت املاک دایر نموده بودند که شامل اسامی رعایا و تعهدات آنها بوده است و به وسیله نمایندگان ویژه ای که برای نظارت در این امر تعیین می شده اند مورد بازرسی قرار می گرفته است. بر این اساس ثبت معاملات نیز اجباری شده و البته منشأ این رویه تسلط و حاکمیت نظام فتودالی بوده است. به عبارت دیگر ثبت قراردادها و معاملات به منظور حفظ املاک و اراضی اربابان و مالکان بزرگ از واگذاری عین یا منفعت اموالشان توسط رعایا و بردگان و زیر دستان به دیگران صورت می گرفته است. در واقع مالکان بزرگ برای جلوگیری از تضییع اموال خود مقرر نموده بودند که هر گونه قرارداد و معامله باید در دفتر مخصوص ثبت شود. در غیر این صورت آن قرارداد و معامله نسبت به طرفین و بر علیه اشخاص ثالث فاقد اثر و اعتبار به حساب می آمد. این نوع ثبت املاک و اراضی که به ثبت اربابان شهرت داشته، حتی پس از دوران قرون وسطی هم دوام یافته است و سرانجام با وقوع انقلاب کبیر فرانسه در سال ۱۷۸۹ میلادی، مضمحل گردیده و ثبت عمومی به معنی واقعی و منطبق با حقوق امروزی جانشین آن شده است.
در انگلستان نیز اسناد مهمی راجع به ثبت املاک و اراضی در دوران گذشته موجود است که در حدود قرن یازدهم میلادی تنظیم شده و حاوی شرح دقیق ثبت کلیه املاک و اراضی بریتانیا است.
در ایران دوره ساسانیان و در زمان سلطنت قباد - از پادشاهان معروف این سلسله - در برخی از شهرها نقشه کشی به عمل آمده و محل اراضی و املاک مشخص شده اند و همچنین در دوران سلطنت انوشیروان - از پادشاهان مشهور همان سلسله - یکی از وظایف استانداران ۱ شهری غلامرضا - حقوق ثبت اسناد و املاک همان منبع صفحات ۵ و ۶.
امامی دکتر سید حسن - شرح قانون ثبت اسناد و املاک همان منبع، صفحة ۴. شهری غلامرضا - حقوق ثبت اسناد و املاک همان منبع صفحة .. منبع ص ثبت صورت تغییرات حاصل در املاک و اراضی بوده است. البته دفاتر دیگری نیز مانند دفتر ممیزی املاک و مساحی آن وجود داشته که در وصول مالیاتها مؤثر بوده است. بنابراین همان گونه که پیش از این هم گفته شد، اساس ممیزی املاک در ایران وصول مالیات بوده است. این مقصود در کشور ما سابقه ای طولانی دارد. در واقع به منظور تعیین میزان مالیاتی که هر ده یا قریه یا بخش باید به دولت پرداخت می نموده ممیزی املاک هر چند سال یک بار تجدید می شده است. علاوه بر این، ثبت اسناد و املاک و اراضی در رسیدگی به اختلافات و دعاوی و شکایات نیز مورد استفاده مراجع اداری و قضایی آن روزگار قرار می گرفته است.
امامی دکتر … - شرح قانون ثبت اسناد و املاک همان منبع، صفحة ۴. شهری غلامرضا - حقوق ثبت اسناد و املاک همان منبع صفحة .. منبع ص ثبت صورت تغییرات حاصل در املاک و اراضی بوده است. البته دفاتر دیگری نیز مانند دفتر ممیزی املاک و مساحی آن وجود داشته که در وصول مالیاتها مؤثر بوده است. بنابراین همان گونه که پیش از این هم گفته شد، اساس ممیزی املاک در ایران وصول مالیات بوده است. این مقصود در کشور ما سابقه ای طولانی دارد. در واقع به منظور تعیین میزان مالیاتی که هر ده یا قریه یا بخش باید به دولت پرداخت می نموده ممیزی املاک هر چند سال یک بار تجدید می شده است. علاوه بر این، ثبت اسناد و املاک و اراضی در رسیدگی به اختلافات و دعاوی و شکایات نیز مورد استفاده مراجع اداری و قضایی آن روزگار قرار می گرفته است.
در حجاز دوران جاهلیت ثبت املاک رایج بوده و به ویژه برای خرید و فروش خانه و زمین و مزرعه قباله های مخصوصی وجود داشته است. افزون بر اینها اعراب برخی از اسناد مهم مانند معاهدات صلح را مکتوب می کردند و بر دیوار خانه کعبه می آویختند. قابل توجه است که در دوران اسلامی ثبت اسناد عمدتاً به دلیل واگذاری اراضی به شکل اقطاع به اشخاص معین بوده و اسناد سجلات خوانده شده است. کتابت اسناد مربوط به اقطاع به عصر رسالت باز می گردد و شامل بخشش هایی است که حضرت رسول اکرم (ص) به مسلمانان و گاه ب. غ. مسلمانان می نموده است. اسناد مزبور، گاه مستقلاً و و منحصراً در مستن سند اقطاع تحریر می شده و گاه ضمن اسناد دیگری از قبیل امان نامه ثبت می گردیده است.
بعد از ظهور اسلام نخستین مدرکی که صراحتاً به تنظیم سند و تنظیم کننده آن و شرایط مربوط به سند اشاره دارد قرآن کریم است که در آیه ۲۸۲ سوره بقره - به عنوان طولانی ترین آیه - می فرماید ای اهل ایمان چون به قرض و نسیه تا زمان معین معامله کنید، باید سند مکتوب در میان باشد و باید نویسنده درستکاری معامله میان شما را بنویسد و از نوشتن خودداری نکند که خداوند به وی نوشتن آموخته است. پس باید بنویسد و مدیون امضاء کند و از خدا برسد ..... عمده ترین حکمی که در این آیه شریفه به صراحت مورد اشاره گرفته لزوم نوشتن سند برای قراردادهاست. در واقع قرآن کریم علاوه بر بیان نحوه انجام معاملات و احکام آنها طرز تنظیم اسناد راجع به معاملات و نیز شرایط شخص تنظیم کننده سند را مورد بحث قرار داده است و چنان که برخی از نویسندگان گفته اند این آیه شریفه ضرورت ثبت قراردادها و ایفای تعهدات و تکالیف را تبیین نموده است.
هاشمی دکتر سید احمد - حقوق ثبت اسناد و املاک جزوه درسی همان منبع، صفحه ۳. شهری غلامرضا - حقوق ثبت اسناد و املاک همان منبع، صفحه ۵. مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی دایره المعارف بزرگ اسلامی جلد هفدهم همان منبع صفحات ۸ و ۹.
جمالی جمال الدین سردفتر در اسلام ناشر نا معلوم نوبت چاپ نامعلوم ۱۳۴۱، صفحه ۲ به بعد. در این میان باید توجه داشت که قواعد و رسوم مربوط به ثبت املاک و ثبت اسناد در جهان اسلام از مقوله احکام امضایی و نه تأسیسی - است. بنابراین سابقه قواعد حقوق ثبت در سرزمین های اسلامی به قوانین پیش از اسلام در آن کشورها، مخصوصاً نظام های ثبتی ایران روم و مصر باز می گردد.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
