قاعده الزام: موارد تطبیق

مصادیق و موارد تطبیق قاعدۀ الزام در فقه فراوان است که به نمونه‌هایی از آن در چند باب اشاره می‌کنیم. ۳. ۱ - تجارت اگر فرد شیعی از سنّی شافعی کالایی بخرد، سپس معلوم شود فروشنده مغبون واقع شده است، خریدار به مقتضای قاعدۀ الزام می‌تواند فروشنده را به نداشتن حق فسخ ملزم کند، چون در مذهب شافعی برای کسی که در معامله مغبون شده است، خیار غبن ثابت نیست. ۳. ۲ - نکاح چنانچه مرد سنّی بدون حضور شاهد، زنی را به عقد خود درآورد، بنابر مذهب او عقد باطل است و مرد شیعی می‌تواند حسب قاعدۀ الزام، با آن زن ازدواج کند. ۳. ۳ - طلاق اگر سنّی همسر خود را در حال حیض طلاق دهد، طبق قاعدۀ الزام، شیعی می‌تواند پس از سپری شدن عدّه، او را به عقد خویش درآورد، زیرا طلاق زن در حال حیض نزد اهل سنّت جایز است. ۳. ۴ - شفعه اگر سنّی حنفی منزلی بخرد، همسایۀ شیعۀ او در طول شریک، حق شفعه دارد، بدین‌معنا که در صورت اعمال نکردن حق شفعه توسط شریک، همسایۀ او می‌تواند آن‌را اعمال کند، زیرا در مذهب حنفی ، حق شفعه با همسایگی ثابت می‌شود. ۳. ۵ - ارث اگر مسلمانی بمیرد و از او دختری سنی و برادری شیعی بماند، به مقتضای نظریه تعصیب برادر میّت می‌تواند سهم خود را از ترکه مطالبه کند، هرچند تعصیب نزد شیعه باطل است. منبع: توضیح المسائل مراجع، ج۲، ص۸۶۳-۸۶۴ · توضیح المسائل مراجع، ج۲، ص۸۶۲ · توضیح المسائل مراجع، ج۲، ص۸۶۳ · القواعد الفقهیه، ج۳، ص۲۰۶ · القواعد الفقهیه، ج۳، ص۱۸۴