قلمرو اثباتی اماره ید: تحلیل ماده ی 37 قانون مدنی ایران
نویسندگان: محمود کاظمی
منبع: تعالی حقوق سال چهاردهم تابستان 1402 شماره 2
چکیده
هرگاه کسی به عنوان مالک متصرف مالی باشد،مالک آن بوده، مگر آن که خلاف آن ثابت شود. حجیت تصرف(ید)به عنوان اماره ی مالکیت،در فقه امامیه از مسلمات بوده و در ماده 35 ق.م. نیز آمده است.بر این اساس اگر شخصی مدعی مالکیت مالی باشد که در ید دیگری است،باید دلیل اقامه کرده،مالکیت خود و عدوانی بودن ید متصرف را ثابت کند.اما ممکن است مدعی ثابت کند که در زمان گذشته مالک آن مال بوده؛در این فرض آیا اماره ی ید همچنان معتبر و دلیل مالکیت ذی الید است،یا برمبنای استصحاب مالکیت سابق مدعی،باید قول مدعی را مقدم دانست و ذی الید را برآن داشت تا مالکیت خود را ثابت نماید.ماده 37 ق.م،ظاهراً بین فرضی که مالکیت سابق مدعی با اقرار،یا دلیل دیگر ثابت شود،تمیز قائل شده است؛مطابق منطوق ماده هرگاه مالکیت سابق مدعی با اقرار ثابت شود، اماره ید از اعتبار افتاده و قول مدعی مقدم است،اما از مفهوم آن استنباط می گردد که اگر با بینه ثابت شود، اماره ید همچنان معتبر است. این تفکیک برخی استادان را متعجب کرده و آن را فاقد توجیه دانسته اند. این حکم مطابق با نظر مشهور فقیهان امامیه است، اما برخی بدون تفکیک بین اقرار و بینه، به طور مطلق اماره ید را بر استصحاب مقدم داشته و برخی دیگر استصحاب را بر ید مقدم دانسته اند و معتقدند در صورتی که مالکیت سابق مدعی با هر دلیلی ثابت شود، اماره ید از اعتبار افتاده و ذی الید به عنوان مدعی باید مالکیت خود را ثابت نماید. در این مقاله تلاش کرده ایم با بررسی و تحلیل موضوع بر مبانی اصولی، مبنای این حکم را تبین کرده و ثابت کنیم که هرچند به عنوان قاعده، اماره ید مقدم بر استصحاب است، ولی در فرض اقرار ذی الید به مالکیت سابق مدعی، او از حالت مدعی به مدعی علیه، تبدیل وضع داده، باید مالکیت خود را ثابت کند.
The Evidentiary Value of presumption of possession: Analysis of Art. 37 of the Iranian Civil Code
Possession, by title of ownership, shall be taken as proof of ownership (Article 35 of Civil Code); If someone claims ownership versus a possessor, he has to prove it and illegal possession of the possessor (Zil yad). This situation is referred to as Amarah-e-Yad. If it is proved that the claimant was formerly the owner of the property ,by the continuity of it( Istishab of ownership), a conflict arises between Istishab and Amarah and according to the opinion of Islamic jurists, Amarah precedes Istishab, unless the ownership of the claimant has been proved with admission of the possessor. In this case, Istishab precedes Amarah (Article 37 of the Civil Code). This issue has wondered some of the jurists who believe that the proof of the former ownership of the claimant, with any reason, invalids the Amarah; On the other hand, some believe that there is no conflict between current ownership of possessor and former ownership of the claimant and in any case, Amarah precedes Istishab, and proves the ownership of possessor. This article tries to examine the issue from a jurisprudential (Fiqhi) point of view and analyze the Article 37 of Civil Code.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 78
آرای مرتبط 23
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390001130548 مورخ 1403/05/16 هیات عموعی دیوان عدالت اداری
ماده 35 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
شرط استماع دعوی اثبات مالکیت
ماده 35 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
شرط رسیدگی به شکایت تخریب
ماده 35 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ابطال سند رسمی صادره در اجرای حکم دادگاه
ماده 35 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
مرجع صالح رسیدگی به دادخواست اعاده دادرسی
ماده 35 ق.م
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390001464862 مورخ 1402/06/07 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 35 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 82 و 86 مورخ 1369/03/29 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
قانون مدنی و ماده 35
-
رأی
هماستناد
رای شماره 2397 مورخ 1400/08/25 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 35 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تعارض قاعده ید و بینه
ماده 35 ق.م
-
رأی
هماستناد
نحوه تغییر خواسته از تخلیه به خلع ید
مواد 35 و 36 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اخذ سند مفروز نسبت به ملک مشاع بدون رضایت سایر مالکین
ماده 35 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
عدم استماع دعوای تنفیذ معامله و اثبات مالکیت
مواد 35 و 220 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
مطالبه اجرت المثل املاک فاقد سابقه ثبتی
مواد 35 ، 1258 ، 1315 قانون مدنی
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
رای وحدت رویه شماره 699 مورخ 1334/04/17 هیات عمومی دیوان عالی کشور | توافق اصولی در اثبات تصرف به عنوان وقف و نقش شهادت شهود در آرای دیوان عالی کشور
ماده 35 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
مطالبه اجرت المثل املاک فاقد سابقه ثبتی
مواد35 ،1258،1315قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
شرط استماع دعوی اثبات مالکیت
ماده 35 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر خروج موقوفه از تصرف متولی بر وقفیت ملک
ماده 35 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
معیار زمانی برای تشخیص ملی بودن زمین
مواد 35 و 1257 و 1287 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تعارض قاعده ید و بینه
ماده 35 ق.م
-
رأی
هماستناد
رای شماره 26 مورخ 1399/02/22 هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری
قانون مدنی و ماده 35
-
رأی
هماستناد
رأی شماره 21 الی 24 مورخ 1373/02/17 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال بند «2» ماده (1) آیین نامه اجرایی قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرای ماده 56 قانون جنگلها و
ماده 35 و 143 قانون مدنی است
-
رأی
هماستناد
رأی شماره 82 الی 86 مورخ 1369/03/29 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص عدم مغایرت بخشنامه شماره 59989 مورخ 1367/09/07 شورای عالی کار مبنی بر پرداخت پاداش بازنشستگی به کارگران، به
قانون مدنی و یا ماده 35
-
رأی
هماستناد
رأی شماره 2397 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ماده 4 شیوه نامه ساماندهی ساخت و سازهای شهری مصوب جلسه 1186 - 29 /11 /1399 شورای اسلامی شهر رشت که متضمن تکلیف شهرداری به صدور
ماده 35 قانون مدنی
نظریات مشورتی 12
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/150 مورخ 1403/03/22
ماده 35 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/16 مورخ 1401/05/02
ماده 35 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/2073 مورخ 1395/08/19
ماده 35 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/2553 مورخ 1395/10/07
ماده 35 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1401/16 — 1401/05/02
ماده 35 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی ب.ش. مورخ 1344/11/10 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 35 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1403/327 مورخ 1403/08/23 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 35 قانون مدنی که در اموال منقول تصرف را ملاک مالکیت دانسته و معترض ب
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 2553/95/7 مورخ ۰۷/10/۱۳۹۵ اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص توقیف اموالی که قبل از توقیف در ید ثالث یافت میشود و ثالث بر آن مال ادعای مالکیت میکند که بر اساس ماده ۶۱ ق
ماده 35 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1401/16 مورخ 1401/05/02 اداره کل حقوقی قوه قضائیه اعتراض ثالث اجرایی نسبت به توقیف خودرو با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 35 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 2073/95/7 مورخ 1395/08/19 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص تعارض ماده 61 و 146 قانون اجرای احکام در مورد توقیف خودرو دارای سند رسمی با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 35 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/3059 مورخ 1386/05/10 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص ماده 35 قانون مدنی و استفاده و مالکیت مشترک زوجین با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 35 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/7589 مورخ 1386/11/14 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 35ق.م
نشستهای قضایی 2
-
نشست قضایی
هماستناد
نحوه اجرای محکومیتهای مالی در اموال منقول توقیفی
ماده 35 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
ابطال مبایعه نامه
مواد 35 و 36 قانون مدنی
مواد مرتبط 2
-
استناد
از این صفحه
ماده 35 — قانون مدنی
بوده و در ماده 35 ق.م. نیز آمده است.بر ای
-
استناد
از این صفحه
ماده 37 — قانون مدنی
ابت نماید.ماده 37 ق.م،ظاهرا بین فرضی که م
دکترین 39
-
مقاله
هماستناد
دلیل متصرف محل موضوع حکم خلع ید برای تاخیر اجرا
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
دلیل متصرف محل موضوع حکم خلع ید برای تاخیر اجرا — برای آنکه شخص ثالث متصرف محل بتواند
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
جریان رسیدگی و تصمیم پایانی دادگاه
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
و خسارات قانونی را به حساب دادگستری یا صندوق ثبت پرداخت نموده
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مال منقول در تصرف ثالث قرار نداشته و مورد ادعای مالکیت او
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مال منقول در تصرف ثالث قرار نداشته و مورد ادعای مالکیت او
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تصرف مالکانه
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تصرف مالکانه — ملکی که سابقه ثبت ندارد و مورد
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شواهد و قرائن مفید تصرف مالکانه — نوع تصرف معیار و نشانه مهم در
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شواهد و قرائن مفید تصرف مالکانه — بررسی امکان بازداشت ملک ثبت نشده مشمول
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شواهد و قرائن مفید تصرف مالکانه — بررسی امکان بازداشت ملک ثبت نشده مشمول
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفاوتها بین ثالث متصرف مال منقول با معترض ثالث اجرایی — رابعا
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفاوتها بین ثالث متصرف مال منقول با معترض ثالث اجرایی — سکوت یا پذیرش مالکیت داد باخته هنگام
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفاوتها بین ثالث متصرف مال منقول با معترض ثالث اجرایی — سکوت یا پذیرش مالکیت داد باخته هنگام
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ادعای معترض ثالث اجرایی — نکته ششم اینکه چنانچه دلیل تعلق مال
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ادعای معترض ثالث اجرایی — نکته هفتم اینکه در مواردی تصرف داد
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ترتیب واگذاری متفاوت
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
راه های شناخت اصول — (ج) راه دیگر برای شناخت اصل از
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
راه های شناخت اصول — د راه دیگر برای شناخت اصل از
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مفهوم اماره
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مفهوم اماره — ماده ۱۳۲۱ ق
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
۶ مصادیق اماره (الف) مصادیق اماره قانونی
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
۶ مصادیق اماره (الف) مصادیق اماره قانونی — اماره تصرف به عنوان مالکیت موضوع ماده
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مسائل اماره — عبارت کلیه معاملات تجار تجارتی محسوب است
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مسائل اماره — مبنای عبارت تصرف به عنوان مالکیت دلیل
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مسائل اماره — مبنای عبارت تصرف به عنوان مالکیت دلیل
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عملیات مقدماتی ثبت املاک / ۳۹
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
عملیات مقدماتی ثبت املاک / ۳۹ — متصرفین به عنوان مالکیت
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ا نحوه اجرای دستور توقیف — می شود
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ا نحوه اجرای دستور توقیف — سهولت در نقل و انتقال اموال منقول
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ا نحوه اجرای دستور توقیف — سهولت در نقل و انتقال اموال منقول
ماده 35 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تعارض بین تصرف و دیگر ادله اثبات — قانونگذار ما به سیستم ادله قانونی روی
ماده 37 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تعارض بین تصرف و دیگر ادله اثبات — حاصل بحث آنکه تصرف به عنوان یک
ماده 37 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تعارض بین تصرف و دیگر ادله اثبات — حاصل بحث آنکه تصرف به عنوان یک
ماده 37 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مسائل اماره — (ج) ظاهر ماده ۱۳۲۲ ق
ماده 37 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ماده ۳۷ ق
ماده 37 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مسائل اماره — ماده ۳۷ ق
ماده 37 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بررسی حقوقی تعارض تصرف کنونی و مالکیت سابق
ماده 35 قانون مدنی بعد از اینکه تصرف به عنوان مالکیت را دلیل مالکیت دانست
-
مقاله
هماستناد
قلمرو قاعده ید در اعراض و انساب با تأکید بر فنّاوری های نوین پزشکی در فقه امامیه و حقوق ایران (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 35 قانون مدنی بدین شکل اصلاح شود: «تصرف به عنوان مالکیت دلیل مالکیت
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
