قواعد عمومی — پرداخت دانست

پرداخت دانست. ضمن اینکه مطالبه دیه از بیمه گر صحیح نیست زیرا دریافت دیه قتل مورث قاتل از بیمه گر منطقی نمیباشد برای توضیح موضوع توجه نکات ذیل ضروری است ۱ - در مورد عدم ارث مقصر از دیه باید به نظر مشهور فقهی پیوست و مقصر را از ارث دیه محروم دانست زیرا ب. ت. ب. مجموع آنچه ذکر شد پرداخت ارث دیه به مقصر، برخلاف روح حاکم بر قواعد فقهی و حقوقی است؛ ۵۲۲ ب. ت. ب. اینکه سایر وراث استحقاق دریافت دیه را دارند و محروم بودن یکی از آنها نباید به از بین رفتن دیه مقتول منتهی شود و نیز ب. ت. ب. اینکه در فقه، امری مسلم است که در صورت ممنوع بودن یکی از ورئه وراث دیگر جای او را می گیرند، باید بیمه گر سهم مقصر را به سایر ورثه پرداخت نماید. اگر غیر از این باشد بخشی از دیه بدون سبب قانونی در دارایی بیمه گر باقی می ماند که با هیچ قاعده و منطقی قابل توجیه نیست زیرا مقصری که از دیه محروم است، مسئول اصلی است و باید سهم دیگران را پرداخت نماید و بیمه گر نیز که مسئولیت او را به موجب قرار داد بیمه پوشش داده است باید از عهده ایفای تعهد برآید. آیا با پذیرش این نظر که مقصر حادثه از دیه نیز ارث می برد خلاف نظر مشهور فقها بیمه گر باید از عهده خسارت برآید و سهم مقصر را پرداخت کند یا ارثیه مقصر به دلیل مالکیت ما فی الذمه با بدهی او در یک دارایی جمع و ساقط می شود و بنابراین بیمه گر نیز تعهدی به پرداخت ندارد؟ برای پاسخ به این پرسش باید فرایند و ماهیت تحقق بیمه مسئولیت مدنی را بررسی نمود. بر اساس قانون دارندگان وسایل نقلیه باید بیمه مسئولیت مدنی در مقابل اشخاص ثالث تحصیل نمایند. از نظر قواعد مسئولیت مدنی و ضمان فقهی نیز هیچ کس در مقابل ضرر وارد شده به خود مسئولیتی ندارد و تصور مسئولیت مدنی تنها در صورتی است که زبان به شخص دیگری وارد آید. قانونگذار این زیان دیده را با عنوان ۵۳۳ در میان حقوق دانان برخی در حالت قتل غیر عمد، هیچ نوع ممنوعیتی را نمی پذیرند. آقای دکتر شهیدی در این مورد بیان می دارد هرگاه شخصی در حال رانندگی به طور ناخواسته با مورث خود تصادف کند و مورث بر اثر این تصادف فوت کند از مقتول ارت میبرد شهیدی دکتر مهدی ارت، ص ۱۵۲ برخی دیگر می گویند: «قتل خطایی و شبه عمد مورث مانع ارث نیست. با وجود این منع وارث از ارث بردن دیه قوی است. زیرا دیه هم چهره کیفری دارد و هم جبران خسارت است. در فرض ما دیه به عهده وارت است و رابطه توارث نباید او را از تمام مجازات یا بخشی از آن معاف کند. از جهت مسئولیت مدنی نیز درست نیست که شخص بتواند از ضرری که وارد کرده است مصون بماند کاتوزیان دکتر ناصر ارث صص ۱۱۰ و ۱۱۱. شخص ثالث معرفی نموده است. راننده ای که در حادثه به خود و دیگری آسیب می رساند باید از عهده جبران خسارت برآید و به همین ترتیب بیمه گر نیز باید مسئولیت او را پوشش دهد اما از آنجا که این راننده در مقابل زبان به خود، تعهدی ندارد، بیمه گر او هم متعهد نیست. در فرضی که شخص پدر خود را در حادثه رانندگی به قتل می رساند در مقابل او مسئول است وراث قایم مقام مقتول میشوند و حق دارند دیه را مطالبه کنند. در این فرض اگر خود مقصر هم از دیه سهمی ببرد در کنار سایر وراث قرار می گیرد و سهم او مثلاً در فرضی که یک برادر دارد نصف دیه می شود. این ارث را به قایم مقامی از پدر می برد و همزمان نیز معادل نصف دیه را به برادر خود بدهی دارد. به دلیل مسئولیت راننده بیمه گر او نیز مسئول قلمداد شده و باید به جای مقصر نصف دیه را به برادر پرداخت نماید اما راننده نمی تواند از خود طلبکار شده و با ادعای ارت نصف دیه را مطالبه نماید زیرا این طلب» در واقع طلب از خود است و با بدهی او از جهت نصف دیه در یک دارایی جمع و ساقط می شود. ایراد نشود که بیمه گر باید نصف دیه ارثیه مقصر را پرداخت کند زیرا پاسخ می دهیم که مسئول اصلی و نهایی در این حادثه و هر حادثه ای خود راننده مسبب می باشند و بیمه گر تنها برای پوشش دادن به این مسئولیت قرارداد بیمه را منعقد نموده است. بنابراین در این مثال که راننده خود نصف دیه را بدهی دارد و نصف را به ارث می برد چیزی باقی نمی ماند تا بیمه گر جبران نماید. برای تصور بهتر موضوع فرض شود که راننده بیمه نامه ای تهیه نکرده باشد. در این فرض بیشتر از نصف دیه را نخواهد پرداخت و نصف دیگر را به دلیل ارث در واقع نزد خود دارد و نمیتواند از خود مطالبه کند و چنین بدهی و طلبی از طریق مالکیت ما فی الذمه از بین می رود. دخالت بیمه گر این وضع را تغییر نمی دهد زیرا بیمه گر در حدودی که راننده مسئول است تعهد دارد و در این مورد تعهدی باقی نمی ماند.