ماده ۴۶ قانون ثبت اسناد و املاک — حق انتفاع به مالکیت منفعت نزدیک است

وفق ماده ۴۶ قانون مدنی حق انتفاع باید نسبت به مالی برقرار شود که استفاده از آن با بقاء عین ممکن باشد. لذا اموری مصرف شدنی مثل خوراک یا پول مشمول حق انتفاع نمی شود. شرط قبض بر اساس ماده ۴۷ قانون مدنی در حبس اعم از عمری و غیره قبض شرط صحت عقد است، لذا با این وصف خواهان باید از طریق ارائه اسناد و مدارک یا شهادت شهود یا غیره علاوه بر ایجاب و قبول قبض خ. ن. ب. مال را نیز به اثبات برساند. عقود موجد حق انتفاع از عقود عینی به شمار می آیند. منظور از حبس مؤبد چیست؟ چنانچه حق انتفاع برای همیشه الی الابد و مدت آن نامحدود باشد به آن حبس مؤبد می گویند که از عقود لازم محسوب می شود. البته حبس مؤبد اگر برای امور عام المنفعه و خیریه اختصاص یافته باشد، در حکم وقف عام است بند ۷ ماده یک قانون تشکیلات اختیارات سازمان حج و اوقاف ۱۳۶۳). در وقف چنانچه مال از بین برود، موقوفه صرف اقرب به غرض واقف می شود، ولی در صورت از بین رفتن محبوس لهم مال به حبس یا مالک برمی گردد. تفاوت حق انتفاع با مالکیت منفعت چیست؟ حق انتفاع به مالکیت منفعت نزدیک است، ولی نباید این را با آن اشتباه کرد. حق انتفاع حقی ضعیف تر از مالکیت منفعت است. در مورد مالکیت منفعت اجزاء و ذرات منفعت در ملک صاحب آن حاصل میشود، اما د. ح. انتفاع منتفع مالک منفعت نیست بلکه ذرات منفعت اگر عین مالک خاص داشته باشد، در ملک مالک به وجود می آید و منتفع فقط دارای حق استفاده است. مثلاً مستأجر مالک منفعت است و اجزاء منفعت در ملک وی حاصل می شود و اصولاً می تواند به موجب اجاره منفعت را ب. غ. تملیک نماید. لیکن دارنده حق سکنی (از اقسام انتفاع فقط دارای حق سکونت است و نمی تواند ملک مورد انتفاع را به دیگری اجاره دهد. بنابراین هرگاه باغ میوه ای اجاره داده شود، چون مستأجر مالک منفعت است، پس از انقضاء اجاره مالک میوه هایی خواهد بود که تا آن تاریخ در باغ وجود داشته است، اما اگر شخص فقط دارای حق انتفاع باشد، در پایان مدت انتفاع هیچ حقی نسبت به میوه های موجود نخواهد داشت صفایی و حسینی، دوره مقدماتی حقوق مدنی، ج ۱، ص ۳۳۰). تفاوت اذن در انتفاع اباحه با حق انتفاع در چیست؟ حق انتفاع در مرتبه بالاتری از اذن در انتفاع قرار دارد. حق انتفاع از عقود لازم محسوب میشود، اما اذن در انتفاع ایقاع به شمار رفته و هر لحظه قابل رجوع است، لذا صرف اینکه شخصی به دیگری اجازه عبور از زمین خود داده باشد حق انتفاع محسوب نمیشود و باید قصد مالک احراز شود. اذن در انتفاع همان اباحه در انتفاع است هر چند برخی ها معتقدند اباحه یک عمل حقوقی مستقل حسب مورد ایقاع یا عقد است. - شرط عوض د. ح. انتفاع حق انتفاع، اصولاً رایگان است، ولی معوض بودن آن هم منع قانونی ندارد، مگر در عقد وقف که مبطل عقد است. بنابراین منتفع تکلیفی در پرداخت وجه بابت مدت زمان استفاده از آن ندارد، مگر شرط خلاف شده باشد. ۱۰ در رویه عملی حق انتفاع از طریق صلح نامه به دیگری منتقل میشود. برای مثال، به عنوان صلح عمری مالک به انگیزه احسان ملک خویش را به همسرش منتقل می نماید و حق انتفاع از ملک را تا زمان حیات خود یا همسرش شرط میکند. در این صورت زوج در صورت بروز اختلاف نمی تواند زوجه را از ملک خارج نماید و خلع ید وی را بخواهد. زیرا زوجه تا پایان عمر خود حق انتفاع دارد، ولی زوج در این مثال برای تأمین بیشتر حقوق خویش میتواند شرط خیار دراز مدت یا خیار تخلف از شرط بگنجاند تا در صورت پشیمانی، عقد صلح را فسخ نماید مثلاً تا ۳۰ سال بدون دلیل حق فسخ داشته باشد. ۱۱- چنانچه کسی حق انتفاع ملکی را داشته باشد در صورت مزاحمت یا ممانعت از حق می تواند دعوی رفع مزاحمت یا ممانعت از حق مطرح نماید.