ماده ۴۶ قانون ثبت اسناد و املاک — دعوای اثبات حق انتفاع دعوایی مالی محسوب

بر طبق ماده ۴۰ قانون مدنی حق انتفاع عبارت از حقی است که به موجب آن شخص می تواند از مالی که عین آن ملک دیگری است یا مالک خاصی ندارد استفاده کند. بنابراین با این تعریف حقوق مالکیت فکری از آن خارج می شود و می تواند در راستای ماده ۱۰ تحلیل شود. حق انتفاع به صورت کلی به سه نوع تقسیم می شود حق عمری رقبی سکنی و مطلق مواد (۴۱ تا ۵۴) ۲- وقف مواد ۵۵ تا ۹۱) حق انتفاع از مباحات ماده (۹۲) ما در این بخش صرفاً قسمت اول از حق انتفاع را مورد بحث قرار می دهیم. این نوع حق انتفاع به صورت کلی به دو قسمت تقسیم میشود (الف) حق انتفاع به صورت عمری حق انتفاعی است که به موجب عقدی از طرف مالک برای شخص به مدت عمر خود یا عمر منتفع و یا عمر شخص ثالثی برقرار شده باشد (ماده ۴۱ قانون مدنی)، مثلاً مالک ملک حق انتفاع منزل را تا زمان حیات خود، به همسرش انتقال دهد. این نوع حق انتفاع از عقود لازم محسوب می شود. ب حق انتفاع به صورت رقبی حق انتفاعی است که از طرف مالک برای مدت معینی برقرار میگردد ماده ۴۲ قانون مدنی برای مثال مالک حق انتفاع مال خود را برای مدت ۱۰ سال به همسرش واگذار میکند. این نوع حق انتفاع نیز از عقود لازم محسوب می شود. حق انتفاع سکنی در این حالت موضوع حق انتفاع مربوط به سکونت در مسکن است که خود به یکی از طرق عمری یا رقبی برقرار میشود ماده ۴۳ قانون مدنی). حبس مطلق بر طبق ماده ۴۴ قانون مدنی، در صورتی که مالک برای حق انتفاع مدتی معین نکرده باشد حبس مطلق بوده و حق مزبور تا فوت مالک خواهد بود، مگر اینکه مالک قبل از فوت خود رجوع کند. عقد حبس مطلق از عقود جایز محسوب می شود که با مرگ و حجر مالک و منتفع منحل میشود. ۱- دعوای اثبات حق انتفاع دعوایی مالی محسوب میشود اگر مال منقول باشد، باید تقویم شود، ولی اگر مال غیر منقول باشد بر اساس ماده ۱۸ قانون مدنی غیر منقول محسوب شده و هزینه دادرسی بر اساس ارزش منطقه ای باید پرداخت گردد و تمبر مالیاتی وکیل نیز بر همین مبنا مورد محاسبه قرار می گیرد. - مرجع صالح محل اقامه دعوا بر اساس منقول یا غیر منقول بودن متفاوت است، لذا اگر مال منقول باشد محل اقامت خوانده ولی اگر غیر منقول باشد دادگاه محل وقوع ملک صالح به رسیدگی است. وفق ماده ۴۶ قانون مدنی حق انتفاع باید نسبت به مالی برقرار شود که استفاده از آن با بقاء عین ممکن باشد. لذا اموری مصرف شدنی مثل خوراک یا پول مشمول حق انتفاع نمی شود. شرط قبض بر اساس ماده ۴۷ قانون مدنی در حبس اعم از عمری و غیره قبض شرط صحت عقد است، لذا با این وصف خواهان باید از طریق ارائه اسناد و مدارک یا شهادت شهود یا غیره علاوه بر ایجاب و قبول قبض خ. ن. ب. مال را نیز به اثبات برساند. عقود موجد حق انتفاع از عقود عینی به شمار می آیند. منظور از حبس مؤبد چیست؟ چنانچه حق انتفاع برای همیشه الی الابد و مدت آن نامحدود باشد به آن حبس مؤبد می گویند که از عقود لازم محسوب می شود. البته حبس مؤبد اگر برای امور عام المنفعه و خیریه اختصاص یافته باشد، در حکم وقف عام است بند ۷ ماده یک قانون تشکیلات اختیارات سازمان حج و اوقاف ۱۳۶۳).