مدیریت اسلامی: نکته

معیارها و درجه شایستگی را جهان‌بینی‌ها، اعتقادها، بینش‌ها و طرز تفکرها مشخص می‌کنند. منظور از کفایت، توانایی و برجستگی ویژه‌ای است که ایمان و تخصص را در خارج از ذهن با یکدیگر در آمیخته و به آن نمود عینی می‌بخشد. قدرت پرهیزگاری و تقوایی که او را از معصیت باز دارد؛ ۲. توان و شرح صدری که موج‌های شیطانی برخاسته از هوای نفس را کنترل نماید؛ ۳. از دیدگاه اسلام، مدیر خوب در هنگام پیدایش مشکلات، با روحیه‌ای مطمئن و قوی با آنها برخورد می‌کند. چنان‌که حضرت علی (علیه‌السّلام) خطاب به مالک اشتر می‌نویسد: «ای مالک، برای کارهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، مدیرانی را بر گزین که از بزرگی و عظمت کار نترسند و پریشان نشوند». بلکه آنچه لحاظ می‌شود ایمان ، تخصص، کفایت و لیاقت است؛ هم‌چنین اسامة بن زید ۱۸ ساله را برای فرماندهی لشکر بر گزید. همه باید با قانون اسلام هماهنگ باشند. هم چنین برای پیشبرد اهداف و حل مشکلات مدیر با دیگران مشورت نماید؛ زیرا در اسلام مشورت جایگاه ویژه‌ای دارد؛ چنان‌که در قرآن کریم خطاب به پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) آمده است: «و شاورهم فی الامر؛ در کارها با آنها (مردم) مشورت کن». حضرت علی (علیه‌السّلام) نیز می‌فرماید: «با اهل فضیلت معاشرت نما، تا سعادتمند و درست‌کردار شوی». «معاشرت با اهل فضیلت مایه حیات دل‌هاست». زیرا پیش‌رفت کارها، نیازمند محیطی آرام و باصفا و هماهنگ و یک‌دل است و این به وجود نمی‌آید مگر با تواضع و فروتنی. چنان‌که مولا علی (علیه‌السّلام) می‌فرماید: «با فروتنی و فرود آمدن بال، کارها انتظام می‌گیرد». هم‌چنین خطاب به یکی از مدیرانش می‌نویسد: «برای رعیت، بال تواضع خود را فرودآور و چهره‌ات را بگشا و پهلویت را برایشان نرم کن». مدیر نباید خود را از مردم و جامعه و کارمندان جدا کند؛ زیرا اسلام، مدیر را خدمت‌گزار مردم می‌داند و می‌گوید: باید رابطه مدیر و زیردست، رابطه عاطفی و ایمانی باشد؛ حتی اسلام رابطه مدیر با مردم و بالعکس را یک حق و تکلیف شرعی دانسته است؛ چنان‌که امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) می‌فرماید: «ای مردم من بر گردن شما حقی دارم و شما نیز بر گردن من حقی؛ اما حق شما آن است که من از نصیحت و خیرخواهی بر شما دریغ نورزم و حقوق شما را از بیت‌المال پرداخت نمایم و... و حق من بر شما آن است که در بیعت و تعهد خویش وفادار باشید و خیرخواهی و دوستی را در آشکار و نهان نسبت به من از دست ندهید و...» منبع: انبیاء/سوره۲۱، آیه۱۰۵ · نساء/سوره۴، آیه۱۴۱ · وسایل الشیعه، ج۱۸، ص۱۲ · اصول کافی، ج۱، ص۴۰۷ · اصول کافی، ج۲، ص۲۹۸ · آل عمران/سوره۳، آیه۱۵۹ · غررالحکم، ج۱، ص۴۶۵ · ص۲۸۶، نامه ۴۶ · امام علی (علیه‌السلام)، نهج‌البلاغه، خطبه ۳۴