مسئولیت پزشک — تبصره ۱- در صورت عدم قصور یا

خوشبختانه قانون جدید مجازات اسلامی مسئولیت محض یا مسئولیت بدون تقصیر پزشک را ب. ت. ب. گفته های برخی از فقهای امامیه و انتقادهای حقوق دانان نپذیرفته و بر مبنای تقصیر بازگشته است. در ماده ۴۹۵ قانون جدید مجازات اسلامی مقرر داشته هرگاه پزشک در معالجاتی که انجام میدهد موجب تلف یا صدمه بدنی گردد، ضامن دیه است، مگر آنکه عمل او مطابق مقررات پزشکی و موازین فنی باشد، یا اینکه قبل از معالجه برائت گرفته باشد و مرتکب تقصیری هم نشود و چنانچه اخذ برائت از مریض به دلیل نابالغ یا مجنون بودن او معتبر نباشد و یا تحصیل برائت از او به دلیل بیهوشی و مانند آن ممکن نگردد برائت از ولی مریض تحصیل میشود. تبصره ۱- در صورت عدم قصور یا تقصیر پزشک در علم و عمل برای وی ضمان وجود ندارد، هر چند برائت اخذ نکرده باشد ... از این ماده چنین بر می آید که پزشک اصولاً مسئول زیانهای وارده به بیمار است، مگر اینکه عدم تقصیر او اثبات شود یا برائت اخذ کرده باشد. در این فرض نیز در صورتی پزشک معاف از مسئولیت است که مرتکب تقصیر نشده باشد. به دیگر سخن از سیاق ماده فوق مبنای فرض تقصیر یا به تعبیری اماره تقصیر قابل استنباط است، بدین معنا که برای مسئولیت اثبات تقصیر لازم نیست ولی پزشک میتواند عدم تقصیر خود را ثابت کند چنان که ثابت کند که مقررات پزشکی و موازین فنی را کاملاً رعایت کرده و مرتکب هیچگونه بی احتیاطی نشده است. هرگاه پزشک از بیمار یا ولی او برائت اخذ کرده و به عبارت دیگر عدم مسئولیت خود را شرط نموده باشد بار اثبات تقصیر بر عهده زیان دیده خواهد بود. بنابراین شرط برائت از ضمان پزشک را از مسئولیت در صورت اثبات تقصیر معاف نمی کند، بلکه فقط بار اثبات را جابه جا می نماید بدین معنی که اگر برائت از ضمان اخذ نشده باشد، بار اثبات عدم تقصیر بر دوش پزشک و در صورت اخذ برائت است. گفتنی است که در تبصره مزبور کلمات قصور یا تقصیر پزشک به کار رفته که ظاهراً مقصود از قصور تقصیر غیر عمدی و منظور از تقصیر تقصیر عمدی است، البته در قانون مدنی و قانون مسئولیت مدنی کلمه تقصیر به معنایی اعم از عمدی و غیر عمدی به کار رفته است صفایی مسئولیت مدنی ش ۹۷ مکرر. نکته لازم به توضیح است مسئولیت پزشک زیبایی تعهد به نتیجه است نه تعهد به وسیله زیرا برای مثال کسی که به پزشک زیبایی مراجعه و درخواست جراحی بینی برای زیبایی دارد، پزشک با قبول انجام عمل به صورت ضمنی می پذیرد که متقاضی را به آنچه می خواهد یا حداقل زیباتر از نمونه قبل در بیاورد. پس چنانچه عمل جراحی نتیجه بخش نباشد، نمیتواند در دفاع بیان دارد تمام زحمات و تلاش خود را انجام داده، اما نتیجه مطلوب حاصل نشده؛ لذا این دفاع ب. ت. ب. تعهد به نتیجه بودن عمل قابل پذیرش نیست.