مقصود از دادرسی چنان که در اصل ۱۶۷ قانون اساسی و ماده

مقصود از دادرسی چنان که در اصل ۱۶۷ قانون اساسی و ماده ۳ ق.آ.د.م نیز آمده صدور حکم مقتضی و یا فصل خصومت است. این دو هدف مهم هنگامی جایگاه خود را پیدا می کند و طرفین دعوا را در پایان دادرسی خرسند می سازد که برآمده از یک دادرسی عادلانه و موافق با اصول دادرسی باشد؛ طرفین دعوا باید در موضع طرح ادعا و دفاع از حقوق آیینی برابر برخوردار باشند و سلاحی یکسان داشته باشند. مردم هنگامی دست از احقاق حق شخصی می شویند و تن به قضاوت دادگستری و سازمان قضایی دولتی می دهند که به عادلانه بودن دادرسی و درستی آن باور پیدا کنند. قرار دادن اطراف دعوا در موقعیتی برابر و یکسان از جمله برخورداری هر یک از آنان از وکیل دادگستری داشتن فرصت کافی برای طرح ادعا و دفاع مجال ابراز دلیل و استفاده از اهرمهای دادگاه به منظور استناد و دریافت اسنادی که در مراجع قضایی و دولتی نگهداری میشود، استفاده از وسایل اثباتی و احرازی برای کشف حقیقت و روشن کردن مواضع و زوایای پنهان ا اصل سی و پنجم قانون اساسی : در همه دادگاه ها طرفین دعوی حق دارند برای خود وکیل انتخاب نمایند و اگر توانایی انتخاب وکیل را نداشته باشند باید برای آنها امکانات تعیین وکیل فراهم گردد.». رای وحدت رویه شماره ۹ مورخ ۱۳۶۲/۳/۱۷ هیأت عمومی دیوان عالی کشور مینی بر لغو دادنامه به جهت مستدل و همه و همه از نشانه های یک دادرسی عادلانه و قابل پذیرش است که هر دو ضرب سو، را پس از صدور حکم، خرسند و راضی به بیرون دادگاه میفرستد. به همین دلیل نیز گفته شده که عدالت آیینی بر این پایه استوار است که مردم بتوانند در جریان یک دادرسی سخن بگویند و ادله خویش را ارائه دهند، مشارکت آنان در آراء تأثیر گذار تضمین شود و شخص ثالثی که رسیدگی به اختلاف به او واگذار شده بی طرف و مستقل باشد. سوم - اختیار تحلیل عادلانه قواعد دادرسی مدنی در حقوق تطبیقی دادرسی عادلانه یا عدالت آیینی تنها در نوع و ترتیب رسیدگی دادگاه و رعایت اصول اجباری دادرسی نیست بلکه افزون بر آن به نوع نگرش و چگونگی تفسیر دادرسی نیز وابسته است؛ تفسیری که باید با رعایت اصولی به طور عادلانه صورت پذیرد. این رویکرد را می توان در برخی مواد بنیادین آیین دادرسی مدنی انگلستان دید که نگرشی عادلانه به تفسیر و گزارش دادرس از قواعد دادرسی مدنی دارد. به تعبیری دیگر در نظام دادرسی مدنی نوین انگلستان به منظور عادلانه شدن دادرسی و صدور رأی عادلانه در قضیه مطروحه به دادگاه ها اختیار داده شد تا تحلیل منصفانه و عادلانه ای از قواعد دادرسی مدنی به عمل آورند.