ممکن است گفته شود که جبران ضرر نمی تواند حق فسخ را از بین ببرد، چنان که در ماده ۴۲۱ قانون مدنی آمده است: اگر کسی که طرف خود را مغبون کرده است تفاوت قیمت را بدهد، خیار غبن ساقط نمی شود... لیکن این استقراء ناقص است زیرا ماده ۴۷۸ همان قانون در اجاره مقرر داشته است: ... اگر موجر رفع عیب کند، به نحوی که به مستأجر ضرری نرسد، مستأجر حق فسخ ندارد. پس، هیچ حکم غالبی در این باب وجود ندارد و بر این مبنا نمی توان بر بقای حالت سابق ظن پیدا کرد. چاره در این است که به جای استناد به استصحاب و فارغ شدن از هرگونه تلاش علمی دادرس از راه های عقلی دیگر سود برد و قانون را بر مدار اراده قانونگذار و توجه به مصالح اجتماعی تفسیر کند و یکی از دو حکم را موافق قاعده و دیگری را استثنا بداند.
مثال دیگر در دعوایی دو سند متعارض به دادگاه تقدیم می شود و فرض این است که باید سند مؤخر را مقدم داشت؛ تاریخ تنظیم یکی از این دو سند پاره شده یا از ابتدا معین نبوده لیکن سند دیگر دارای تاریخ است و دادگاه به تردید می افتد که کدام یک از آن دو بعد از دیگری تنظیم یافته است. در این حال بنابر استصحاب حالت عدم باید سندی را که تاریخ ندارد مؤخر دانست زیرا اصل این است که در لحظه تنظیم سند دیگر هنوز نوشته نشده بوده است. ولی نقص یکی از این دو سند چه ظنی در باب تقدم و تأخر أنها به وجود می آورد و این ظن ناشی از کدام غلبه است؟
بنابراین در هر جا که چگونگی امری مورد تردید واقع شود نمی توان گفت ظن بر بقای حالت سابق وجود دارد: اگر استصحاب نوعی اماره قضایی باشد و دادرس بتواند با ملاحظه اوضاع و احوال هر مورد حکم بر بقای حالت گذشته کند، جای ایراد نیست زیرا او می تواند در هر مورد خاص احتمالی را که بر بقای وضع سابق وجود دارد ارزیابی کند. لیکن اگر بخواهند بر پایه این ظن و بدون اتکا بر حکم قانونگذار اماره قانونی به وجود آورند و آن را در همه موارد تردید به کاربرند، این اشکال باقی است که در بسیاری حالت ها هیچ ظنی در این باب وجود ندارد و تازه معلوم نیست که این ظنون پراکنده چگونه می تواند اماره قانونی ایجاد کند، یعنی
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 17
آرای مرتبط 1
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای غبن در معامله
ماده 421 قانون مدنی
نشستهای قضایی 1
-
نشست قضایی
هماستناد
قابل تعمیم بودن اخذ ارش مقرر در خیار عیب به سایر خیارات
ماده 421 قانون مدنی ذکر کرده است
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 421 — قانون مدنی
ماده 421 قانون مدنی آمده است: اگر کسی که طرف خود را مغبون کرده است تفاوت ق
دکترین 14
-
مقاله
هماستناد
تأثیر انتفای مبنای خیار بر قرارداد در حقوق ایران
مواد 421 و 478 قانون مدنی دو حکم به ظاهر متعارض را مقرر کرده اند
-
مقاله
هماستناد
کاربرد استصحاب در قوانین مدنی ایران (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 421 قانون مدنی مقرر می دارد: «اگر کسی که طرف خود را مغبون کرده است تف
-
مقاله
هماستناد
خیار شرط برای ثالث ماده ۴۴۷ قانون مدنی — دکتر کاتوزیان تعهد متصرف در رد مال
ماده 421 قانون مدنی به آن اشاره شده و دیگری خیار رویت و تخلف از وصف میباشد
-
مقاله
هماستناد
خیار شرط برای ثالث ماده ۴۴۷ قانون مدنی — همان طور که گفته شد
ماده 421 قانون مدنی به آن اشاره شده و دیگری خیار رویت و تخلف از وصف میباشد
-
مقاله
هماستناد
خیار شرط برای ثالث ماده ۴۴۷ قانون مدنی — همان طور که گفته شد
ماده 421 قانون مدنی به آن اشاره شده و دیگری خیار رویت و تخلف از وصف میباشد
-
مقاله
هماستناد
استصحاب حکمی و موضوعی — گاه موضوع استصحاب حکم قانونگذار است
ماده 421 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
استصحاب حکمی و موضوعی — به دلیل حالت سابق آن معتبر می
ماده 421 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
استصحاب حکمی و موضوعی — به دلیل حالت سابق آن معتبر می
ماده 421 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
با آوردن چند مثال این اشکال را روشن تر میکنیم به موجب
ماده 421 قانون مدنی آمده است: اگر کسی که طرف خود را مغبون کرده است تفاوت ق
-
مقاله
هماستناد
ممکن است گفته شود که جبران ضرر نمی تواند حق فسخ را
ماده 421 قانون مدنی آمده است: اگر کسی که طرف خود را مغبون کرده است تفاوت ق
-
مقاله
هماستناد
رأى وحدت رویه شماره ۷۷۴ مورخ ۱۳۹۸/۱/۲۰ — مستند به ماده ۵۰۰ قانون تجارت معاملاتی
قانون مدنی به استناد ماده 421
-
مقاله
هماستناد
رأى وحدت رویه شماره ۷۷۴ مورخ ۱۳۹۸/۱/۲۰ — بر اساس ماده ۴۲۴ قانون تجارت معاملاتی
قانون مدنی به استناد ماده 421
-
مقاله
هماستناد
رأى وحدت رویه شماره ۷۷۴ مورخ ۱۳۹۸/۱/۲۰ — بر اساس ماده ۴۲۴ قانون تجارت معاملاتی
قانون مدنی به استناد ماده 421
-
مقاله
هماستناد
خیار غبن: پرداخت ما به التفاوت قیمت به مغبون
ماده 421 قانون مدنی : «اگر کسی که طرف خود را مغبون کرده است تفاوت قیمت را
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
