مواد ۹۳ الی ۱۰۸ قانون مدنی — از جمله حق ارتفاق هایی که در

قاعده لا ضرر و لاضرار آیه ۳۶ سوره نساء ارتفاق در لغت به معنای مدارا کردن رفتار نرم و ضد خشونت نرم خویی و سازگاری رفاقت کردن و همراهی کردن است بر اساس ماده ۹۳ قانون مدنی حق ارتفاق حقی است برای شخص در ملک دیگری بنابراین با وجود این حق مالک حق دارد از زمین یا ملک دیگری استفاده کند و مالک زمین یا ملکی که صاحب حق ارتفاق از آن استفاده می کند نمی تواند مانع او شود. مثلاً مالک زمین بالادست می تواند تراکتور و ادوات کشاورزی خود را از زمینهای پایین دست عبور دهد و مالکین این اراضی نمی توانند مانع عبور و مرور وی شوند. حق ارتفاق یک حق مالی عینی، تبعی (به تبع ملک در ملک همسایه ایجاد میشود به شمار می آید که فقط در اموال غیر منقول قابل تصور است. حق ارتفاق علاوه بر حق طبیعی یا بدون قرارداد می تواند به صورت قراردادی و قانونی نیز ایجاد شود. ما در این بخش بیشتر قصد تشریح حق ارتفاق غیر قراردادی و بدون حکم قانون را داریم، یعنی حق ارتفاقی که منشأ آن عبور و مرور در سالیان در از توسط ملک مجاور است. ۱ هر چند اصل حق ارتفاق به عنوان یک حق مالی شناخته میشود و یا نتیجه آن به دست آوردن یک حق مالی است اما در مورد دعوای اثبات این حق ب. ت. ب. اینکه قابلیت ارزش گذاری ندارد و موضوع آن یک حق یا امتیاز خاص حق عبور و مرور در ملک دیگر) است، معمولاً رویه قضایی آن را به عنوان یک دعوای غیر مالی تلقی میکند. ۲- مرجع صالح: دادگاه صالح دادگاه محل وقوع ملک است (ماده ۱۲ قانون آیین دادرسی مدنی). برای اینکه حق ارتفاق ایجاد شود وجود دو مال غیر منقول در کنار هم ضروری است. ۴- از جمله حق ارتفاق هایی که در قانون مدنی به آنها اشاره شده است: حق عبور مواد ۹۷ و ۹۸ و ۱۰۳)، حق مجری مواد ۹۵ و ۱۰۰)، حق داشتن در و شبکه ماده ۹۷)، حق ناودان (۹۷) و (۹۹)، حق شرب مواد ۹۶ و ۹۷ و ۱۰۴) حق دریچه و رف ماده (۱۱۸)، حق سرتیر ماده ۱۲۴)، حق حریم (ماده ۱۳۶) آیا دو خواسته اثبات حق ارتفاق و رفع ممانعت از حق قابل جمع اند؟ درباره پرسش فوق ماده ۱۶۳ قانون آیین دادرسی مدنی صراحتاً پاسخ داده است: «کسی که راجع به مالکیت یا اصل حق ارتفاق و انتفاع اقامه دعوا کرده است نمی تواند نسبت به تصرف عدوانی و ممانعت از حق طرح دعوا نماید. بنابراین اگر دو خواسته فوق همزمان مطرح شود و تا اولین جلسه رسیدگی یکی از آنها مسترد نشود، دادگاه قرار عدم استماع دعوا صادر خواهد کرد. علت این حکم آن است که در دعاوی ثلاث دادگاه وارد بحث مالکیت یا اصل حق ارتفاق نمیشود و فقط سبق تصرف ملاک است. - حق ارتفاق تابع و فرع بر مالکیت زمین است و مستقلاً و جدای از زمین قابل انتقال یا توقیف نیست اما ممکن است حق ارتفاق موضوع برخی از معاملات مانند صلح قرار گیرد و مالک در قبال دریافت وجهی از حق ارتفاق خویش صرف نظر کند. حق ارتفاق معمولاً در دو ملک مجاور و متصل به وجود می آید با وجود این، فاصله زیاد بین دو ملک مانع ایجاد حق ارتفاق نیست. حق ارتفاق قائم به ملک است نه قائم به شخص، لذا با انتقال ملک اصولاً منتقل می شود. ۹- حق ارتفاق یا به صورت قراردادی ایجاد میشود ماده ۹۴ قانون مدنی، یا به وسیله وضع طبیعی مال غیر منقول به وجود می آید ماده ۹۵ قانون مدنی یا به موجب قانون ماده ۱۳۳ قانون مدنی ۱۰- سابقه تصرف به عنوان حق ارتفاق هرگاه کسی از قدیم در خانه یا ملک دیگری مجرای آب به ملک خود یا حق مرور داشته، صاحب خانه یا ملک نمی تواند مانع آب بردن یا عبور او از ملک خود شود و همچنین است سایر حقوق از قبیل حق داشتن در و شبکه و ناودان و حق شرب و غیره ماده ۹۷ قانون مدنی تصرفی که سابقه آن روشن نیست اماره بر وجود حق ارتفاق است کاتوزیان زیرنویس ۱ ماده ۹۷).