دکترین
نظم آدم پیرمحمدی — ص 146 تا 150
⚠
دعوای تقابل: ( موضوع ماده ۱۴۱ ق..د.م
اع-تعرض به اصالت اسناد خواهان غ-
اعتراض به بای خواسته (موحدیان,
ماده ۸٩ -در مورد بند (۱) ماده (۸۶2) هر ؟ صدور قرار عدم صلاحیت می‌نماید و طبق
ماده (۸5) هر گاه دعوا در دادگاه دیگری ز
خودداری کرده پرونده را به دادگاهی که د
ماده ۹۰ هر گاه ایرادات تا پایان جلسه ! مکلف نیست جدا از ماهیت دعوا نسبت به
۰ ایراد عدم صلاحیت ذاتی. در صورتی که
در مهلت مقرر مطرح نشودء به موجب ماده
۰ ق.ا.د.م دادگاه را مکلف نمی نماید که
جدا از ماهیت دعوا نسبت به آن تصمیم
گیری نماید. بنابراین دادگاه مکلف است
نسبت به ایرادی که در مهلت مقرر مطرح
شده, جداگانه تصمیم گیری نماید ؛ اما در
صورتی که در فرجه قانونی مطرح نشود. می‌تواند نسبت به آن جدای از ماهیت یا
ضمن تصمیم گیری نسبت به ماهیت. اعلام
رأی نماید. در عین حال اییراد مزیور» حتی
چنانچه خارج از فرجه قانونی مطرح شود
دادگاه را مکلف می‌نماید. چنانچه آن را
بپذیرد. جدای از ماهیت و حتی بدون صدور
رأی در ماهیت. قرار عدم صلاحیت ذاتی
صادر کند. در حقیقشت رأی صادره از
دادگاهی که صلاحیت ذاتی ندارد در
هرحال, حسب مورد در دادگاه تجدید نظر
استان یا دیوان عالی کشور فسخ و نقض
باب سوم: دادرسی نخستین ۱۹۵۵
غلامرضاء آیین دادرسی و اجرای احکام,
ْ ص۱۵و۶)
اه دادگاه خود را صالح نداند مبادرت به
ماده (۲۷) عمل می‌کند و در مورد بند (۲(
حت رسیدگی باشد. از رسیدگی به دعوا
عوا در آن مطرح است می‌فرستد و در
دعوی صادر می‌نماید. ول دادرسی اعلام نشده باشد دادگاه
آن ر آی دهد. می‌شود حتی اگر خوانده ایراد ننموده باشد (
مواد ۳۵۲ و ۳۷۱ بند ۱ ق.ج.) از سوی
دیگر چون مقررات مربوط به صلاحیت ذاتی
از قواعد آمره میباشد. دادگاه در صورتی که ایراد را
وارد بداند پرونده را با صدور قرار عدم
صلاحیت. به دادگاه عمومی محلی که خود
صالح می‌داند. می‌فرستد و چنانچه ایراد را
وارد نداند و مانع دیگری وجود نداشته باشد. » به ماهیت دعوا رسیدگی و مردود بودن
ایراد را مستدلا ضمن رأی ماهوی اعلام
می‌نماید(همان, ش۸۰۰)
۳۰ قرار عدم صلاحیت شعبه ای به صلاحیت
۶ لق قانون آیین دادرسی مدنی در ده
دیگری از همان دادگاه» نمی تواند مصداق
داشته باشد زیر صلاحیت يا عدم صلاحیت
دادگاه به تمام شعب سرایت می‌کند.(همان,
ش۸۰۰)
۴ چنانچه دادگاه عمومی صلاحیت محلی
نداشته باشدء می‌تواند در صورت عدم ایراد
خوانده به دعوا رسیدگی نموده و یا با صدور
قرار عدم صلاحیت» پرونده را به دادگاه
صالح بفرستد. راست است که در قانون
جدید. بر خلاف قانون قدیم» ایراد عدم
صلاحیت ( ذاتی و نسبی ) در یک بند ( بند
۱ماده ۸۴ ) آورده شده» اما نظر به ویژگی
قواعد مربوط به صلاحیت نسبی بر خلاف
صلاحیت ذاتی, از قواعد مخیره و از حقوق
اصحاب دعوا می‌باشدء رسیدگی دادگاهی که
از نظر محلی صلاحیت ندارد, در صورتی که
خوانده ایراد ننماید یا خارج از فرجه قانونی
اراد کند بلامانع است ورأی چنسین
دادگاهی, به این علت در دیوان عالی کشوره
نقض نمی شود اما چنانچه خوانده در فرجه
قانونی آیراد نماید. دادگاه مکلف است نسبت
به صدور قرار عدم صلاحیت اقدام کند. در
حقیقت به موجب بند ۱ ماده ۳۷۱ که ناظر
بر این مورد است. رأی دادگاهی که
صلاحیت محلی نداردء در دیوان عالی کشور
در صورتی نقض می‌شود که نسبت به آن
ایراد شده باشد. البته ماده ۳۵۲ عدم
صلاحیت محلی دادگاه را علی الاطلاق از
علل فسخ رأی اعلام نموده است. (همان,
ش۱)
۵ایراد عدم صلاحیت ذاتی دادگاه باید تا
ام حقوقی کنونی
پایان اولین جلسه دادرسی به عمل آید. مگر
اینکه سبب آن بعدا حادث شود. بنابراین
خوانده می‌تواند به جای اینکه ایراد را به
عنوان نخستین دفاع مطرح نماید. آن را در
پایان جلسه اول و پس از سایر دفاعیات
مطرح کند و در این صورت چنانچه اراد
مورد قبول قرار گرفته و پرونده به مرجع
دیگری ارسال شودء تکلیف رسیدگی‌های
انجام شده در مرجع اول که صلاحیت ذاتنی
نداشته, مشخص نشده است. آنچه مسلم
است رسیدگی‌های مزبور به همان علت. علی الا صول نمی باید در مرجع مرجوع الیه
معتبر شمرده شود و در نتیجه وقت قبلی
دادگاه و اصحاب دعوا تلف شده است
بنابراین مکلف نمودن خوانده به طرح ایراد
در اولین دفاع به مصلحت نزدیک تر بود. (همان» ش۷۹۶)
مایراد عدم صلاحیت ذاتی حتی اگر خارج از
مهلت قانونی مطرح شودء دادگاه را مکلف
می‌کند که چنانچه آن را بپذیرد. جدای از
ماهیت و حتی بدون صدور رأی در ماهیت,
قرار عدم صلاحیت ذاتی را صادر کند. زیراء
رأی صادره از مرجع فاقد صلاحیت ذاتی بر
حسب مورد در دادگاه تجدیدنظر استان یا
دیوان عالی کشور به موجب مواد ۳۵۲ و
۱ نسخ شدنی یا نقض شدنی است. (
همان» ص۴۶۳). ۷«چنانچه ایرادهایی که در زمره ی قواعد
آمره اند در نخستین جلسه ی دادرسی
عنوان نشود. مکلف است که در صورت
پذیرش آن, جدای از ماهیت دعوا و حتی
بدون ورود در ماهیت دعوا نسبت به آن رأی
دهد. عدم صلاحیت ذاتی دادگاه و ایرادهای
یاد شده در بندهای ۳ ۴ ۵ ۶ ۰۷ ۸ ۹ ۱۰
و ۱۱ ماده ی ۸۴ از این قبیل اند. ولی»
ایرادهایی که جزو قواغد غیر آمره اند مانند
ایراد عدم صلاحیت نسبی» ایراد تامین
دعوای واهی» ایراد تأمین اتباع بیگانه و ایراد
امر مطرح شده در صورتی که پس از
نخستین جلسه ی دادرسی مطرح شونده
دادگاه باید رسیدگی به دعوا را ادامه داده و
در حکم صادره مردود بودن ایراد را به دلیل
نبود سبب آن یا طرح خارج از موعد آن
اعلام کند. ( شمس, عبدالشه» پیشین,
ص۹۳
۸ایرادهایی که دفاع انگاشته می‌شوند.ء در
هر زمان که دفاع قابل استماع باشد, چه در
جلسه ی نخست و چه در جلسه‌های دیگر
دادرسی» قابل استماع اند و دادگاه باید به
آنها ترتیب اثر بدهد مانند ایراد عدم توجه
دعواء ایراد مرور زمان و ایراد اعتبار امر
مختومه, (متین دفتری» احمدء پیشین» ج۰۱
ص۴۲
٩.یکی از حقوق اختصاصی خواهان در
جلسه اول طرح ایرادات میباشد: خواهان باید
ایرادات را در جلسه اول مطرح کند. (
باب سوم: دادرسی نخستین 8 ۱۵۷
ایرادات موضوع ماده ۸۴ ق.ا,د.م یا آیراد رد
دادرس ) ولی این بدین معضی نیست که
نمی تواند آنها را در جلسات بمدی مطرح
کند بلکه می‌تواند در جلسات بعدی نیز
مطرح نماید ولی برخورد قاضی نسبت به دو
مورد متفاوت خواهد بود. لذا اگر خواهان تا
اولین جلسه, ایراد خود را مطرح کرد در این
صورت قاضی موظف است نسبت به ایراد
وارده» اتخاذ تصمیم نماید. حتی اگر ایراد
مردود باشد.ولی اگر ایرادات در جلسات
بعدی مطرح شوند قاضی موظف به اتخاذ
تصمیم در مورد آها در طول دادرسی نمی
باشد و می‌تواند زمان صدور رأی به آنها
پاسخ دهد بنابراین اگر ایراد تا اولین جلسه
باشد قاضی باید در پایان جلسه اول نسبت
به آن اتخاد تصمیم کند.(موحدیان»
غلامرضاء آیین دادرسی و اجرای احکام؛ ص9۹۷
۰یکی دیگر از حقوق اختصاصی خواهان
در جلسه اول» تغییر درخواست يا خواسته یا
نحوه دعوا میباشد که فقط تا جلسه اول
پذیرفته می‌شود. این بند شامل موارد زیر
می‌شود: ۱. افزایش خواسته ۲.تغییر خواسته
تغییر نحوه دعوا(همان» ص۸٩)
۱۹۵۸ قانون آیین دادرسی مدني در نظم حقوقی کنونی
ماده ٩۱ - دادرس در موارد زیر باید از رسیدگی امتناع نموده و طرفین دعوا نیز
الف - قرابت نسبی يا سببی تا درجه سوم از هر طبقه بین دادرس با یکی از
اصحاب دعوا وجود داشته باشد.
ب - دادرس» قیم یا مخدوم یکی از طرفین باشد ویا یکی از طرفین مباشر یا
متکفل آمور دادرس یا همسر او باشد
ج - دادرس يا همسر یا فرزند او» وارث یکی از اصحاب دعوا باشد.
د - دادرس سابقاً در موضوع دعوای اقامه شده به عنوان دادرس یا داور یا
۵ - بین دادرس و یکی از طرفین و یا همسر یا فرزند او دعوای حقوقی یا جزایی
مطرح باشد و یا در سابق مطرح بوده و از تاریخ صدور حکم قطعی دو سال نگذشته
باشد. ۱
و - دادرس با همسر يا فرزند او دارای نفع شخصی در موضوع مطروح باشند. ۱برای تعیین رابطه‌های خویشاوندی» | عقرار امتناع از رسیدگی اولاً قابل عدول
دادرس محور قرار می‌گیرد. نمی‌باشد ثائیاً دادرس مرجوع‌الیه مکلف به
۲مباشر یا پیشکار شخصی است که از | رسیدگی است ثالشاً چنین قراری در امور
طرف مالک ادره‌ی اموال او را به عهده دارد. | حقوقی قطمی است. #متکفل شخصی است که عهده دار مخارج ۷«منظور از مخدوم شخصی است که با خادم
دیگری استمتکفل از جمله به معنای | رابطه‌ای استخدامی, به مفهوم اعم واژه
«عهده دار متع‌ند» و نیز «آنکه مخارج | دارد. بنابراین رابطه‌ی راننده‌ی شخص,؛ کسی را به عهده دارد» آمده است. دربان, باغبان شخص و.. از اين قبیل است
۴ صدور قرار عدم صلاحیت يا قرار تحقیق | ۸ منظور از وارث در بندج وراث فرضی
و معاینه‌ی محل و یا استعلام وضع ثبتی از | است. موارد مندرج در بند «د» ماده ۹۰ نبوده و از | ٩.«کلمه دادرس یا قاضی به معنای عام آن
موجیات رد دادرس تلقی نمی گردد شامل دادستان و بازپرس و دادیار هم
هشکایت انتظامی از دادرس» دعوای حقوقی | می‌شود
یا کیفری نیست که موجب رد شود و | ۱۰.اظهار عقیده‌ی مذکور در بند (د) اظهار
همینطور صرف شکایت کیفری را نمی‌توان | نظر قضایی است. دعوای جزایی دانست. ۱ صدور قرار تأمین خواسته اظهارنظر
ماهوی نیست تا مورد مشمول مادذه
۸ قی.ق آءد.م(ماده ٩۱ ق.
ج)باشد.» حکم
شماره ۱۳۲۷/۲/۱۶-۲۵۶ شعبه ۳ د.ع.ک. همان. ۲ مورد نفع در بند (و) باید گفت که
تفاوتی نمی نماید که نفعء کی یا جزئنی
باشد. پرسش این است که هرگاه دادرس
تی‌دادی سهم از شرکتی سهامی را دارا
باشدآیا دادرس مزبور می تواند به دعوایی
که علیه این شرکت اقامه شده و یا دیگران
علیه شرکت اقامه کرده‌اند رسیدگی نماید؟ باید گفت با توجه به جدایی شخصیّت
شرکت سهامی از شخصیّت سهام داران آن»
دادرس مزبور را نمی توان دارنده‌ی «قفع
شخصی» در دعوا دانست. ۳ هرگاه یکی از موارد مندرج در بندهای
(الف) (ب) (ج) و یا (ه) ماه ٩۱ بین
دادرس و وکیل یکی از اصحاب دعوا وجود
داشته باشد تکلیف چیست؟ در پاسخ به این
پرسش باید به مادّه ۱۲ لایحه‌ی قانونی
استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب
۲ توجّه نمود که می‌گوید«در صورتی
که وکیل دادگستری پا زوجه‌ی او با دادرس
یا دادستان یا دادیار یا بازپرس قرابت نسبی
یا سببی تا درجه‌ی سوم از طبقه‌ی دوم
داشته باشد. مستقیما یا با واسطه‌از قبول
وکالت در آن دادگاه یا نزد آن دادستان یا
دادیار یا ازپرس ممنوع است». آ.د.م باید پذیرفت
که جهات رد شامل قضات دیوان عالی
کشور نمی شود. (همان» ش۱۵)۲۶.قواعد رد
رسیدگی ماهیتی می‌کنند. قانون در مورد
دادرسان دیوان عالی کشور ساکت است. هر
گاه یکی از رئیسان یا مستشاران دیوان
کشور رد شود قانون گذار تعیین تکلیف
نکرده است ولی» بهتر آن است که رئیسان و
مستشاران دیوان عالی کشور در موارد هفت
گانه ی اینماده خود از رسیدگی پرهیز
کنند.(احمدی» نعمتء پیشین» ص۳۶۹). ۶چون مشاور دادگاه دادرس نیست و رأی
صادر نمی کند بنابراین موارد رد دادرسی
شامل وی نمیشود. ۷بر خلاف قانون قدیم» قانون جدید مهلت
درخواست رد را پیش بینی نکرده است این
مهلت در مادّه ۲۰۹ ق.ق «تا اولین جلسه‌ی
دادرسی»تعیین شده بود مگر اینکه جهت رد
در حین دادرسی حادث شده باشد.در عین
حال اکنون نیز با توجه به حکم عام ماه ۸۷
قج. باید پذیرفت که مهلت رد تا پایان
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.