دکترین
نظم آدم پیرمحمدی — ص 251 تا 255
⚠
۰ قآ قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی
رسیدگی صحیح و درست گاهی ایجاب باقی خواهد بود, (موحدیان» غلامرضاء آیین
می‌کند خوانده دعوای متقابل در برایر این | دادرسی و اجرای احکام. ص۱۳۸)
دعوا دفاعی کند که نیازمند تقدیم | ۱۴.اگر یکی از دعاوی در دعوای تقابل, (
دادخواست و رسیدگی است. ( کریمی, | مثلاً دعوای اصلی ) طوری تقویم شده باشد
عباس؛ پیشین» ص۲۴۳۹.) که قابل تجدید نظر باشد. حال اگر برای این
۱ دعوای متقابل در مرحله تجدید نظر | دو دعوا رایی صادر شود آیا باید به تبعیت از
قابل طرح نیست. دعوای اصلی» زیر رأی نوشته شود که: این
۲ دعوای متقابل در مرحله واخواهی قابل | رأی قطعی است. و یا به تبعیت از دعوای
طرح نیست. ( شمس, عبداثه؛ پیشین, تقابل باید نوشته شود که قابل تجدید نظر
ص۵۰۶) اما به نظر می‌رسد مبنای این نظر | می‌باشد ؟ اداره حقوقی قوه قضائیه در این
قوانین قدیمی می‌باشد که واخواهی هم در | مورد اظهار نظر کرده و گفته است در چنین
دادگاه تجدیدنظر مطرح می‌گردید بدین | مواردی که آراء بر هم تأثیر دارند اگر یکی
ترتیب نظر صحیح اين است که از آن جا | از دو رأی قابل تجدیدنظر باشد هر دو رای
که واخواهی نسبت به شخص خواهان | را باید قابل تجدید نظر بدانیم. نظریه شماره
مرحله بدوی مطرح می‌شود و واخواه در ۷۸۲ مورخه ۸۰/۳/۱۹ با وجود ارتباط
برابر او باید قادر به استفاده از فرصت معقول | کامل در تمام مراحل دادرسی این دو دعوا
و متعارف دفاع باشد در هنگام واخوهی هم | باید تواُماً رسیدگی شوند. هر چند پهای
می‌توان دادخواست تقابل ارائه نمود.( | خواسته در دعوای اصلی به نحوی باشد که
کریمی» غباس؛ پیشین» ص۲۴۵). حکم صادره درآن قطعیء و در دعوای تقابل
۳ گر دعوای تقابل در جلسه اول مطرح ] قابل تجدیدنظر باشد. در این صورت جلسه | کمتر از دعوای تقابل, از حیث رسیدگی در
تشکیل نمی شود و به هر دو دعوا در جلسه | مرحله تجدیدنظر موثر در مقام نبوده و
بعد رسیدگی می‌شود و جلسه بعد. جلسه اول دادگاه تجدیدنظر مکلف است هر دو دعوا را
محسوب خواهد شد. لذا حقوق جلسه اول | توأماً مورد رسیدگی قرار دهد. (همان,
ص۳۹
ماده ۱4۶۲ - دعوای متقابل به موجب دادخ
صلح» فسخ» رد خواسته و امثال آن که براء
دعوای متقابل محسوب نمی شود و نیاز به
۱ پرسش این است در فرضی که خوانده
ملزم به اقامه دعوا جهت آثبات تماتر است
آیا دعوا باید و می‌تواند به صورت متقابل
مطرح شود ؟ همان گونه که آمد ماده ۱۴۱
ق.آ.د.م یکی از شرایط اقامه دعوای متقابل
را وحدت منشاو یا ارتباط کامل آن با دعوای
اصلی دانسته است. در نتیجه چنانچه دعوای
می‌تواند با وجود سایر شرایط گفته شده» به
صورت متقابل اقامه شود ؛ در این حال,
دادگاه» پس از رسیدگی چنانجه خواهان
ماده ۱۶۲۳- دادخواست دعوای متقابل باید
شود و اگر خواهان دعوای متقابل را در جله
برای تهیه پاسخ و ادله خود تأخیر جلسه ر
ابطال دادخواست همانند مقررات دادخواس
۱به موجب ماده مزبور دادخواست دعوای
داده شود.ینابراین» خوانده می‌تواند دعوای
اقامه نماید. در این صورت چنانچه فرصت تا
اولین جلسه دادرسی کافی باشد.ء دادخواست
تقابل به خوانده آن ( خواهان اصلی ) ابلاغ
و علی الاصول رسیدگی به دعوای تقابل نیز
در همان جلسه ای که برای رسیدگی به
دعوای اصلی از قبل تعیین شده صورت
می‌گیرد و همین وقتٍ به طرفین دعوای
باب سوم: دادرسی نخستین ق] ۲۶۱
است اقامه می‌شود. لیکن دعوای تهاترء
دفاع از دعوای اصلی اظهار می‌شود. تقدیم دادخواست جداگانه ندارد. متقابل راجزثاً و کلاً در دعوای اقامه شده و
خواهان اصلی را نیز ی حق تشخیص دهد
تهاتر را نیز در رأی صادره لحاظ و نتیجه را
اعلام خواهد نمود. اما چنانچه دعوایی که
خوانده باید اقامه کند.ء به این علت که با
دعوای اصلی دارای منشاً واحد نبوده و با آن
ارتباط کامل نیز نداشته باشد و یا در مهلت
مقرر آقامه نشده باشدء دعوای متقابل شمرده
نشودء راهی جز این ندارد که آن را دعوای
مستقل شمرده و در دادگاه صالح اقامه کند. (شمس, عبداله, جلدسوم, ش۸۵۳)
تا پایان اولین جلسه دادرسی تقدیم
سه دادرسی اقامه نمایدء خوانده می‌تواند
| درخواست نماید. شرایط و موارد ردیا
ت اصلی خواهد بود. تقابل ابلاغ می‌شود. اما چنانچه فرصت
کافی برای ابلاغ نباشد و یا دعوای متقابل
در اولین جلسه دادرسی اقامه شود و خوانده
تقابل نیز در این جلسه, برای تهیه پاسخ و
ادله خودء تأخیر جلسه درخواست نماید
جلسه تجدید می‌شود تا در جلسه آینده به
هر دو دعوا تواماً رسیدگی شود. بنابراین
قانونگذار در قانون جدید» ضمن اینکه طرح
دعوای متقابل را تا پایان اولین جلسه
دادرسی صریحاً مجاز دانسته, تنها به خوانده
تقابل اجازه داده که در صورت آماده نبودن
۲ قلاً قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی
برای دفاع از آن, تأخیر جلسه دادرسی را در ورود ثالث در این مرحله نیز در ماده ۱۳۰
این مورد. درخواست نماید. (شمس, عبدائله, | قانون مزبور آمده استء پاسخ منفی تحمیل
جلدسوم» ش۸۵۱) می‌گردد. از سوی دیگرء طرح دعوای متقابل
۲ طرح دعوای تقابل تنها در مرحله بدوی | چون می‌تواند موجب انصراف خوانده آن از
امکان پذیر است. در حقیقت قانونگ‌نار | دادگاهی شود که قانوناً مرجع رسیدگی
آمکان طرح دعوای ورود ثالث و جلب ثالث | است. باید در موضع نص تفسیر شود. را در مرحله تجدید نظر در مواد ۱۳۰ و ۱۳۵ | (همان» ش۸۵۱)
تصریح نموده اما در خصوص دعوای | ۵ آیا ادعای تهاتر از سوی خوانده» نیاز به
متقابل, قضیه را در ماده ۱۴۱ قانون مزبور | دادخواست دارد یا صرف اظهار آن در قالب
به سکوت برگزار نموده است پس طرح آن | دفاع به معنا ی اخص» کافی است که دادگاه
مجاز نمی باشد. را مکلف به رسیدگی و عندالاقتضا اعلام و
رسیدگی به دعوای متقابل در مرحله | لحاظ آن نماید ؟ در این خصوص باید توجه
پژوهشی در صورتی که مرحله بدوی آن | نمود که چنانچه اصل و میزان طلب ادعایی
رسیدگی نشده باشد صورت قانونی ندارد ؛ | خوانده از خواهان دعواء بر اساس اسناد غیر
حکم شماره ۵/۳۱-۳۱۵/ قابل انکار» مسلم یا مورد قبول وی بوده و
۴ آیا طرح دعوای متقابل در مرحله | سایر شرایط نیز به همین ترتیب محرز باشد. واخواهی امکان پذیر است ؟ یکی از استادان | تنها در این صورت, در اجرای ماده ۱۴۲
با این استدلال که (ز اولاء واخواهی دنباله | صرف اظهار تهاتر توسط خوانده در مقام
مرحله بدوی است و ثانیا برای اولین بار | دفاع, کافی بوده و دادگاه ملزم به لحاظ آن
است که خوانده دعوای اصلی ( واخواه ) در | در حکم صادره می‌باشد ختی اگر سبب دو
مقام پاسخگویی به دعوای مدعی بر می‌آید | دین واحد نباشد. روشن است که چنانچه
و لذا باید بتواند ضمن واخواهی, از کلیه | اصل دین یا میزان آن و حتی سایر شرایط
طرق دفاعی استفاده کند )) نظر به تجویز | حصول تهاتر قهری مستند به اسناد غیر
آن داده اند. اما باید گفت, دعوای متقابل در | قابل انکار نبوده و مورد قبول خواهان نیز
مرحله واخواهی نیز قابل طرح نمی باشد. در ! نباشد. طرح ادعا یا درخواست تهاتر از سوی
حقیقت در این مرحله موضوع دادرسی تنها | خوانده که احراز آن مستلزم رسیدگی قضایی
فسخ یا تأیید حکم غیابی مورد اعتراض, | به اصل ادعای طلب وی؛ میزان آن و.. خوانده
برای اثبات سقوط دین و برائت ذمه خود از
طریق تهاتر راهی جز اقامه دعوای متقابل
ندارد. (همانء ش ۸۵۲)
در صورت استرداد دادخواست يا دعوا و نیز
در سایر مواردی که دادخواست ابطال شده
یا دعوا با قرار رد رو به رو می‌شود ( در مورد
دعوای اصلی یا متقابل ) یا دعوا زائل
می‌شودء این آمور تأثیری بر دعوای دیگر
نداشته و به این علت آن را منتفی نمی
سازد. ۷ به نظر می‌رسد که در بخش ابتدایی ماده
جای خواهان و خوانده باید تغییر کند. زیراء
این خوانده است که دعوای متقابل را اقامه
می‌کند. البته, برای توجیه اقدام قانون گذارء
می‌توان اين گونه تفسیر کرد که منظور وی
از خواهان در بخش دوم ماده» خواهان
دعوای متقابل است که در حقیقت خوانده
دعوای اصلی است. ولی» این تفسیر نیز
ناموجه است. زیراء, انگاشتن خوانده دعوای
اصلی به منزله خواهان دعوای تقابل متوقف
بر اقامه دعوای متقابل است و تا هنگامی
که دعوای متقابل اقامه نشده, نمی توان
باب سوم: دادرسی نخستین ۲۶۳
خوانده را خواهان متقابل نامید. ( مهاجری,
علی؛ پیشین؛ چ۰۱ ص۲/۲۸). ۸ اعتراض بر دادنامه معترض عنه وارد
است زیرا هر چند برابر ماده ۲۸۸ قانون
آیین دادرسی مدنی ( ماده ۱۳۳ کنونی )
دادخواست دعوای متقابل بایستی تا اولین
جلسه دادرسی ( مطابق قانون کنونی تا
پایان جلسه اول رسیدگی) داده شود لکن در
ماده مزبور برای دادخواست دعوای متقابلی
که خارج از موعد مقرر تقدیم شود هیچ گونه
ضمانت اجرایی پیش بینی نشده است. بنابراین دادگاه در برخورد با چنین
دادخواستی چنانچه دعوای اصلی در مرحله
ای از رسیدگی باشد که رسیدگی توأم هر دو
پرونده عملی باشد باید طبق قسمت صدر
ماده ۱۳۳ قانون مذکور (ماده ۱۰۳ کنونی)
هر دو دعوای اصلی و تقابل را جهت اجتناب
از صدورر آراء متعارض توأُما مورد رسیدگی
و صدور حکم قرار دهد و در غیر این صورت
با توجه به ملاک مواد ۲۸۱,۲۷۱ و ۲۸۲
قانون فوق الذکر ( تقریبا مواد ۱۳۳ و ۱۳۹
کنونی) در مباحث ورود و جلب ثالث. دعوای
متقابل را مستقلا مورد رسیدگی و اتخاذ
تصمیم قرار دهد.» ( ش. ۱۸/۵۷۳/۷۷۳ م. ۳ به نقل از باز گیرء یداشه. پیشین» ص۱۴۹). ٩چنانچه دعوای متقابل خارج از مهلت
قانونی» یعنی پس از اولین جلسه دادرسی
اقامه شود دادگاه چنانچه صالح باشدء باید
جداگانه به آن رسیدگی نماید مگر اینکه
شرایط ماده ۱۰۳ ق..د.م فراهم باشد که در
۴۳ 8 قانون آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی
این صورت, با صدور رسیدگی توأم » همراه | اعلام ننماید. دادگاه دستور تجدید جلسه
با دعوای اصلی مورد رسیدگی قرار می‌گیرد. | واحد را صادر می‌نماید تا به هر دو دعوا تواماً
۰ چنانچه خوانده, دعوا را به صورت متقابل | رسیدگی شود (شمس, عبداله, جلدسوم.,
مطرح نموده باشد. دفتر دادگاه در صورتی | ش۸۵۸)
که فرصت باقی باشدء همان طور که در ۱اه پس از رسیدگی به دعوای اصلی
خصوص دادخواست بدوی آمده است | و متقابل تکلیف هر دعوا را به طور جداگانه,
چنانچه دادخواست تکمیل نباشد. اخطار رفع | علی الاصول در یک رای با لحاظ اثر
نقص نموده و دادگاه در صورت رفع نقص و | هریک بر دیگری تعیین می‌نماید. بنابراین
احراز شرایطء دستور تعیین وقت و ابلاغ آن | برای مثال چنانچه خوانده اصلی ( مستأجر
را به خوانده تقابل صادر می‌نماید. در این | )4 در برابر دعوای مطالیه وجه خواهان اصلی
صورت, چون دعوای متقابل باید توام با | ( موجر) باست اجاره پها به موجب
دعوای اصلی رسیدگی شود دفتر دادگاه | دادخواست متقابل, هزینه‌های را مطالبه
همان وقتی را که برای رسیدگی به دعوای | نموده که در مورد اجاره انجام داده و بر
اصلی از پیش تعیین نموده برای رسیدگی به | عهده موجر باشد. دادگاه چنانچه پس از
دعوای متقابل نیز تعیین و به اصحاب آن رسیدگی قضایی» صحت ادعای هر دو طرف
ابلاغ می‌نماید. اما چنانچه فرصت کافی | را احراز نمایدء میزان حق هریک را به طور
نباشد. دادگاه پرونده اصلی را برای ملاحظه | جداگانه در همان رأی» مشخص و با لحاظ
دادگاه در جلسه اول دادرسی, به دادگاه احاله | تهاترء مقدار دینی که خواهان یا خوانده در
می‌نماید. در این صورت اگر دادگاه شرایط | برابر طرف مقابل مدیون می‌ماند. تعیین و او
دعوای تقابل رااحراز کند به دفتر دادگاه | را به پرداخت آن محکوم می‌نماید. ([همان. دستور رفع نقص و اقدامات بعدی رابه | ش۸۵۸)
منظور تعیین جلسه رسیدگی واحد با دعوای | ۱۲. با فوت, حجر و هریک از اصحاب
اصلی, خواهد داد اما در صورتی که | دعواء دادرسی دعوای اصلی و تقابل» توقیف
دادخواست تقابل در مهلت مقرر داده شده | می‌گردددر خصوص استرداد دادخواست یا
باشد و کامل نیز باشد. حتی در اولین جلسه | دعوا و همچنین در سار مواردی که
دادرسی و به خوانده تقابل هم ابلاغ نشده دادخواست ابطال و یا دعوا با قرار رد رویه
باشد, چنانچه خوانده تقابل آمادگی دفاع در | رومی شود ( در مورد ادعای اصلی یا متقابل
برابر آن را اعلام نماید دادگاه در همان | ) و یا دعوا زایل شود این امور فی نفسه
جلسه, نسبت به دعوای متقابل نیز رسیدگی تأثیری بر دعوای دیگر نداشته و به این
می‌نماید. اما اگر دادخواست متقابل ابلاغ | علت. آن را با زوال یا.. روبه رو نمی نماید. نشده باشد و خوانده تقابل آمادگی دفاع را | در حقیقت دعوای مطروحه( متقابل )» به
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.