دکترین
نظم تجارت الکترونیکی — ص 16 تا 20
⚠
اسطا لو و رک ی و ون
چنین پرداخت‌هایی را ت.| محسوب نمود. در | می‌شود! و -
ماده ۱ق.ت.ا ایرانء ت.| عموم مبادلات | الکترونیکی را به «قراردادهایی که از طریسی
الکترونیکی و کسب وکار الکترونیکی را در بر | واسطه‌های الکترونیکی منعقد می‌شوند» (محمّد
می‌گیردء در نتیجه حتی اگر پرداخت‌های | عبیدات لورنس» اثبات المحرر الکترونی» صص
الکترونیکی ج زکسب و کار الکترونیکی هم | ۲۶-۲۲) تعریف کرده‌اند. (باقری اصل» حیدر,
باشد.ء با اطلاق ماده ۱ قانون فوق‌الذکر جزء ت.ا | فسخ ت.ا| در حقوق ایران» چ ۱» ص ۴۷)
محوب می‌شود. (ساردوئی نسب, محمّد؛ | ۳۷- «ت.ا» واژه‌ای است که امروزه در مقالات و
طاهری. احمد؛ اسناد تجارتی الکترونیکی | ادبیات بازرگانی و تجارت و رسانه‌های عمومی
(برات. سفته و چگ الکترونیکی)» ج ۱ چ ۰۱ | بسیار به گوش می‌رسد. این پدیده نوین هم به
صص ۲۴-۲۵) علت نوپا بودن وهم به علت کاربردها و
۵- ت.| عبارت است از خیرد و فروش کالاهاء | زمینه‌های بسیار متسوع فعالیت» نزد مراجم
خدمات و اطلاعات با استفاده از شبکه رایانه‌ای | گونآگون تعاریف مختلفی دارد. همجنین ت.ا|
از جمله ایترنت. (توربان به نقل از: معاونت پدیده‌ای چندرشته‌ای است که از طرفی با
پژوهش و آموزش گروه مطالعات و پژوهش‌های | پیشرفته‌ترین مفاهیم فناوری اطلاعات و از سوی
شاوری اطلاعات و ارتباطات, طراحی مراحل | دیگر با مباحث مثل بازاریابی و فروش؛ مباحث
لازم برای پیاده سازی ت.ا به منظور توسعه مالی و اقتصادی, و حقوقی پیوستگی دارد. از
صادرات کالا و خدمات. ص۳۹ - محمّدی. | این‌رو تعابیر گوناگونی از آن پدیده آمده است
مرتضی. انعقاد قراردادهای الکترونیکی. چ ۱ | (یعسوبی» علی‌رضاء ت.| چیست؟ء ۱۳۸۳ -
ص ۸) بتوخته. اکرم. فرایسد شکل گیری بورس
۶ ت.اء تملیک عین در مغابل عوض معلوم از | الکترونیکی در بازار سرمایهء مجله بورس,» بهمن
طریی وسایل الکترونیکی است. این تعریف | ۰۱۳۸۴ ش ۰۴۹ ص ۳۵)
حاصل ماد ۳۳۸ ق.م ایران در تعریف بیع و | ۳۸-ت.ا درتعریف مضیق عبارت از مبادل؛ برخی مواد فوانین الکترونیکی کشورهای اسلامی | پسول» کالا و خدمات از طریسق شبکه‌های
8 وه رارداد است. بدین بیان که ماده | الکترونیکی است و در تعریف موسع» علاوه بر
مدکور تجارت و بیع را «عبارت از تملیک کین به | مبادله پول. بر مبادله پول» کالا و خدمات از
عرش رم مي‌داند. این تعریف در مواد کانونی | طریق شبکه‌های الکترونیکی شامل فعالیتهای
سم 1 کشورهای اسلامی نیز نزدیک نعریف | تجاری از طریق شبکه‌های الکترونیکی است که
۰ 2 رای مشال ماده ۲ ق.ت. اردن به اهداف نهایی یک مبادله صورت می بزر د. فرارداد الکترونیکی را به «توافقی که به طور کلی اس
"<<
ی ِْ اراک ار و نا
!1 : و را ۱ ر :
ِ ی پر و
۱ ۳ 1 ار
ای و ابا ار با : ۱
5 ان 1 1
رو سور بان له لا( ۱ 1 1 یار
بخش اول- مبانی و تعاریف ۳۲
(باقری اصل» حیدرء فسخ ت.| در حقوق ایران» | کاربردهای بالفعل به کاربردهای بالقوه آن نیز
چ ۱ص ۵۰) توجه داشت. (طلوعی» محمدابراهیم. نقش ت.ا
۸- تعریفی که کمیسیون اروپایی در سال ۱۹۹۷ | درایجاد اشتغال, مجله کار و جامعه. تیر و مرداد
ارائه کرده بدین شرح است: ت.ا| بر مبنای | ۰۱۳۸۶ ش ۸۵ و ۸۶.ص ۷۸)
پردازش و انتقال الکترونیکی داده‌ها صورت | ۴۰- موسسه عریف لینچ و لیندکوئیست در زمینه
گرفته است که شامل متن و صدا و تصویر | ت.ا اشعار داشته: ت.ا به معضای مبادله
می‌باشد. ت.ا فعالیتهای گوناگونی از قبیل | محصولات و خدمات در مقابل پول با استفاده از
مبادله الکترونیکی کالاها و خدمات. تحویل | توانایی‌های اینترنت است. (بتوخته» اکرم. فرایند
فوری مطالب دیجیتال» انتقال الکترونیکی | شکل گیری بورس الکترونیکی در بازار سرمایه. وجوه, مبادله الکترونیکی سهامء بارنامسه | مجله بورس» بهمن ۰۱۳۸۴ ش ۰۴۹ ص ۳۵)
الکترونیکی. طرح‌های تجاری» طراحی و | ۴۱- کالاکوتا و وینسون دو پژوهشگر مشهورت.ا
مهندسی مسشترک. منبع‌یابی خریدهای دولتی» | درکتاب خود به نام «مرزهای ت.ا» آن را این طور
بازاریابی مستقیم و خدمات بعد از فروش را دربر تعریف می‌کنند: «ت.ا» واژه معادلی است برای
می‌گیرد. (طلوعی» محمدابراهیمء نقش ت.| در | خرید و فروش محصولات. خدمات و اطلاعات
ایجاد اشتغال, مجله کار و جامعهء تیر و مرداد | به وسیله زیر ساختارهای شبکه‌ای. (بتوخته. ۶ ش ۸۵ و ۸۶.ص ۷۸) اکرم» فرایند شکل گیری بورس الکترونیکی در
۳۹ بنا به اظهارنظر وزرات صنایع و تجارت | بازار سرمایه, مجله بورس» بهمن ۰۱۳۸۴ ش ۰۴۹
بین‌المللی ژاپن» امر ت.| که تا چندی قبل به | ص ۳۵)
تعداد معینی از شرکت‌ها محدود می‌شد. ولی در | ۴۲- ولادیمیر زواس در مقاله خود به نام «ساختار
حال‌حاضر با ورود به عصر اطلاعات, تعداد | و آثارکلان ت.ا» بیان می‌دارد: ت.| به معنی
زیادی از مصرف‌کنندگان گم‌نام در شبکه حضور | سهیم شدن دراطلاعات» حفظ و ارتباطات
دارندء که علاوه بر آن محتوی مبادله داده‌های | تجاری و هدایت مبادلات بازرگانی به وسیله
مربوط به سفارش فراتر رفته و همچنین فعالیت | شبکه‌های ارتباطی است. (بتوخته. اکرمء فرایند
مومی, تجاری فعالیت‌هایی از قبیل تبلیغات | شکل گیری بورس الکترونیکی در بازار سرمایه. آگهی, مذاکرات. قراردادها و تسویه‌حساب‌ها را | مجله بورس» بهمن ۰۱۳۸۴ ش ۴۹» ص ۳۵)
نیز در ب رگرفته است.
۳-ت.| به معنی اطلاع‌رسانی» تبلیفات و
از مجموعه تعاریف ارائه شده می‌توان نتیج هگیری خرید و فروش کالاها و خدمات و خفظ و
نمود که زمینه‌های کاربرد ت.| بسیار گسترده‌تر از برقراری روابسط تجاری از طریق سیستم‌های
مبادله کالا, خدمات و وجوه است و در تعریف | مخابراتی و ابزارهای پردازش داده‌ها است. آن و تبیین سیاست‌های مورد نظر باید علاوه بر | (بتوخته» اکرمء فرایسد شکل گیری بورس
الکترونیکی در بازار سرمایه» مجله بورس» بهمن | می‌پردازند؛ در عمل تجارت هم می‌کنند. ۴ ش ۴۹ ص ۳۵) (اکبری» محسن؛ بررسی موانع حقوقی توسعه
۴>۴- از نظر حقوقی» ت.| عبارت است از هرگونه خرید و فروش الکترونیکی در ایران» تهران. معامله یا فعالیت تحاری از ناحیه تاجر و با | موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی» ۸۴
استفاده از وسایل الکترونیکی و ابزارهای جدید | ص ۲۴) مبادله الکترونیکی در واقع اعم از معامله
ارتباطی. (جاویدتیاء جواد» نقد و بررسی | الکترونیکی و ت.| می‌باشد» مبادله الکترونیکی
جرم‌های ندرج در ق.ت.ا» مجله حقوقی | داده‌هاء مستلزم نصب و راه اندازی سیستم
دادگتریء تابستان ۰۱۳۸۶ ش ۵۹» ص ۱۲۶) اختصاصی بین دو بنگاه اقتصادی است» این
ابادلات الکترونیکی» به کار برده و از واژه | اطلاعات اولیه» مستقل از نیروی انسانی و به
«مبادلات» نیز معتایی را اختیار کرده‌اند که انواع | صورت خودکار فعالیت می‌کند.» به این جهت
روابط مالی و معاملات اعم از روابط و معاملات | این روش برای معاملات موردی مقرون به صرفه
تجاری در معنای خاص حقوق تجارت و غیرآن نیست و در جایی عمدتاً کاربرد دارد که طرفین
را درب رگیرد که البته به لحاظ حقوقی محل به طورد متناوب با یکدیگر معامله می‌کنند. انسمّاد است. با این توصیف» «بستر ت.ا» یا «بستر | (شیروی» همان ص ۴۰۷) در واقم پول» کالا و
مبادلات الکترونیکی» بستری است که درآن | خدمات اگر با واژه «تجارت» همراه شود این
هرگونه روابط مالی الکترونیکی صورت می‌پذیرد» | پتانسیل را پیدا می‌کند که مجموعه دیگری از
که اعم است از هرگونه ابزار انتقال اطلاعات و | فعالیت‌ها را نیز شامل شود» در حالی که واژه
ارتباطات همچون اینترنت» مخابرات. ماهواره و | مبادله این پتانسیل را ندارد و فقط انجام بده و
به‌طور کلی فضای سایبر. (جاویدنیاء جواد؛ نقد | بستان را شامل می‌شود. (الیس جوانتیاء استفانو
ند تهران؛ ۰۱۳۸۱ ص ۴۱) از آنجا که در این سیستم
8 مبادلسه الکترونیکی به مضای انتقال | نیازی به دخالت نیروی انسانی وجود ندارد و
الکتروتیکی لد کالا رخدمات میان خریدار و | پیام‌ها به صورت استاندارد از قبل تهیه شده اند
اررشنده است که البعه منظور اسناد واطلاعاتی | خطاهای انسانی در پردازش اطلاعات و ارسال
است که مبادله پول. کالا و خدمات ۰ . ود یک فعالیت تیا با کدی | آن‌ها وجود ندارد و بنابراین کارایی سیستم موثر و
ی کی ری هم به حساب می‌آید؛ از جهت اقتصادی مفرون به صرفه تر است,
ات نی که از طریستی شسبکه‌های م‌ترین آمتیازات این سیستم, کاهش زمان
الکنرونیکی به مبادله کالا و خدمات با ,
یک | انجام سفارضات, کساهش هزینه‌ها, فقدان
بخش اول- مبانی و تعاریف ۳۹
اشتباهات و خطاهای انسانی؛ پاسخ سریع به | انجام می‌شود. در حالیکه ت.| عبارت از مبادله
درخواست ها؛ دقت در صدور فاکتورهای فروش؛ | تجاری بدون استفاده از کاغذ است که در آن از
و دستور به پرداخت وجه معامله از طریق اتصال | مبادله الکترونیکی داده‌ها به عنوان یک ابزار به
به یک شبکه بانکی می‌باشد. (شیروی, همان. | همراه پست الکترونیکی, تابلوی اعلاات
ص ۴۰۷) ت.| در واقع اولین قسم مبادله | الکترونیکی, انتقال الکترونیکی وب و سایر
الکترونیکی داده‌ها می‌باشد. (ساردوئی نسب.» | فناوریهای مبتنی بر شبکه استفاده می‌شود. به
محمٌد.ء طاهری» احمد. اسناد تجارتی | عبارت دیگر مبادله الکترونیکی داده‌ها به عنوان
الکترونیکی (برات, سفته و چک الکترونیکی)» | ستون فقرات ت.| عمل می‌نماید. جنانجه از
ج ۱ج ۱ صص ۲۹-۳۰) تعریف فوق بر می‌آید. ت.| حطیه‌ای بسار
8 معاملات الکترونیکی: به معاملات کالا و | وسیع‌تر از مبادله الکترونیکی داده دارد. (میرابی,
خدماتی اطلاق می‌شود که تماما و یا بخشی از | وحیدرضاء سروسعیدی» سهیل؛ مدیریت
پروسه آن از طریق داده‌های الکترونیکی صورت | بازاریابی بین‌المللی در هزاره سومء انتشارات
می‌گیرد. (محمّدی» مرتضی, انعقاد قراردادهای | اندیشه‌های گوهربار, ۱۳۸۲)
الکترونیکی» چ ۱ء ص ۲۸) در رابطه با تفاوت ت.! با مبادله الکترونیکی
آداده‌ها باید گفت مبادله الکترونیکی داده‌ها
مار 6,۳۹۵ [00 6۵6۵0 | عسارت ازتولیسد» پسردازش» کساربرد و تبسادل
۴0۲۵۲۵۷6 مضه سس اطلاعات و اسناد تجاری به شووه‌های
8 تفاوت مبادله الکترونیکی داده‌ها باات.ا: الکترونیکی و خودکار بین سیستم‌های کامپیوتری
در موارد زیادی دیده شده که مبادله الکترونیکی و براساس زبان مشترک و استانداردهای ادیفاکت
داده‌ها را مترادف با ت.| دانسته و هر کدام راو | سازمان ملل و با کمترین دخالت انسانی است
جای دیگری بکار می‌برند. این دو تکنول‌وژی | (حقیقی طلب)ء علیرغم ای ن‌که بسیاری از افراد
اصلاً مشابه هم نبوده و کاملاً مجزا می‌باشد. البته مبادله الکترونیکی داده‌ها را همان ت.! می‌دانند. می‌توان اینطو رگفت که ت.ا مکمل مبادل؛ | این دو با هم تفاوتهای عمده‌ای به شرح زیر
الکترونیکی داده‌هاست. دانند:
مبادله الکترونیکی داده به صورت مکانیزمی ات.| حیطه‌ای به مراتب گسترده‌تر داشته و نه
تعریف می‌شود که به موجب آن انتقال و تبادل تنها مبادله الکترونیکی داده‌ها بلکه سایر
داده در راستای تحقق فعالیتهای تجاری با شیوه‌های ارتباطی مانند پست الکترونیکی. تایلو
مساختار وشکل تعریسف شده و یک‌ارگیری اعلاتات الکترونیکی و غیره را در بر می گیرد.»
پیام‌های استاندارد شده بین‌المللی توسط ابا | (سرمد سعیدی» سهیل؛ اعرابی» سیلٌ محمّد؛ الکترونیکی از یک کامپیوتر به کامپیوتر دیگر بررسی موائع محیطی و ارائه الگوی مناسب جهت
ی ی 5 ۳ 9 ۱ ی
سا ی ۳ ۹3 ها : ها سا یه ی ۱ ۱
۱ با 3 ۰ مها ی پم 9 ٍ این : ۶ اور 2 ۱ ا
بل را کی اک ار اه ۱ لب
: ۱ و 2 1
۲۰ قانون تجارت اکترونیکی دراگ لول و
استفاده از ت.| در ایران» مجله مطالعات بخش دیگر فعالیتهای تجاری هستند که در
مدیریت صنعتیء ش ۰۶ پاییز ۰۱۳۸۳ صص ۶۹- | فضای الکترونیکی انجام می‌شوند. لدا اصطلاح
۶۸( «مبادله» در ماده ۱ به درستی به کار نرفته است و
8 باید بین «مبادله) و «معامله» فرق گذاشت. | می‌تواند شامل «معاملات تجاری» نیز باشد. هر دو مقوله بیانگر
مبنای آن لزوما کسب درآمد نیست. در ماده۱ | موقعیتهایی می‌باشند که در آن فن‌آوریهسای
ق.ت.! ایران که درصدد تعیین دامنه |عمال این | اطلاعاتی نوین شیوه‌های تجارت را دگرگون کرده
قانون است. عبارت «مبادله» به کار رفته است. | است اماء هر یک از این دو اصطلاح در برهه‌ای
(این قانون... برای مبادله آسان و ایسن از زمان به وجود آمده‌اند و دارای مفاهیمی
اطلاعات...) ممکن است گفته شود از آنجا که | متفاوت می‌باشند. چ هدف اصلی قوانین ت.اء بیان قواعد حاکم بر | دادوستد الکترونیکی, اصطلاحی که در اواخر
۹ معاملاتی است که با استفاده از فناوری نوین | دهه ۹۰ به وجود آمده است. بر همه جنبه‌های
انجام می‌شوند. لذا بهتر بود که این قانون» محور | تجارت اطلاق می‌گردد که فن آدرسهای
اعمال خود را «معاملات در فضای الکترونیکی» | اطلاعاتی می‌تواند بر آن مور باشد. چنانکه این
قرار می‌داد نه «مبادلات». جراکه بی تردید. هر امطلاح عام قراردادهاء مدیریت اطلاعات. معامله الکترونیکی» خود. یک مبادله | طراحی منابع انسانی. سرمایه‌گذاری و غیر آن را
الگترونیکی نیز می‌باشد اما هرمیادله الکترونیکی | شامل می‌شود. بسه طسو کلی «دادوستد
لزوما یک معامله الکترونیکی نیست یعنی «رابطه | الکترونیکی» معرف شیوه‌ای از دادوستد است که
کمرم ر خصوص مطلق» برقرار است. آنجه که از | درآن از فن‌آوری اینترنت به منظور بهبود فرآیند
تجارت در معبارت «ت.ا» نیز به ذهن متبادر دادوستد و ارتقاء سطح ارائه خدمت به مشتری
می‌شود. معاملات است ونه مبادلات. اما باید | استفاده می‌شود
توجه کرد که به دلیل گستردگی دامنه ت.اء این یهن ۱ ۱ رگم
ایراد را نمی‌توان وارد دانست جراکه درفضای اصطلاح ت.! یا تبادل الکترونیکی داده‌ها قدمتی
الکترونیکی, تنها صحبت از معاملات تجاری فزونتر از دادوستد الکترونیکی دارد. این اصطلاح
نبست بلکه "مساملات تجاری» بخشی از | ۹۳و۵9 ۳۰۱۲۰ سال پیش, هنگامی که رایانه
ّ مالبت‌هایی است که درت.! انجام می‌شود. برای نخستین بار در تبادلات تجاری به کار
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.