نکتهٔ فقهی: شرایط اساسی صحت معامله (بیع شرط (حقوق))

بیعی که در آن شرط می‌شود هرگاه فروشنده در مدت معین تمام یا قسمتی از ثمن را به خریدار مسترد نماید حق فسخ معامله را نسبت به تمام یا قسمتی از مبیع داشته باشد، بیع شرط است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): بیع شرط، بیعی است که در آن شرط می‌شود هرگاه فروشنده در مدت معین تمام یا قسمتی از ثمن را به خریدار مسترد نماید، حق فسخ معامله را نسبت به تمام یا قسمتی از مبیع داشته باشد. شاخه: مدنی

البته هرگاه به این‌که برای فسخ، تمام ثمن باید داده شود یا بخشی از آن اشاره نشده باشد خیار فسخ تنها با دادن تمام ثمن قابل اعمال خواهد بود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر در بیع شرط به میزان ثمن لازم برای فسخ اشاره نشده باشد، خیار فسخ تنها با پرداخت تمام ثمن قابل اعمال است. شاخه: مدنی

بازگشت مبیع به مالکیت فروشنده در صورتی است که فروشنده به شرایطی که بین او و مشتری برای پس دادن مبیع مقرر شده است عمل نماید و در غیر این‌ صورت بیع قطعی شده و مالکیت مشتری بر مبیع ثابت می‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در بیع شرط، اگر فروشنده به شرایط مقرر برای پس دادن مبیع عمل نکند، بیع قطعی شده و مالکیت مشتری بر مبیع ثابت می‌شود. شاخه: مدنی

ویژگی شرط خیار در بیع شرط این است که خیار برای فروشنده شرط می‌شود و استفاده از خیار مشروط به پرداخت ثمن توسط فروشنده در مدت معین است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در بیع شرط، خیار فسخ برای فروشنده شرط می‌شود و استفاده از آن مشروط به پرداخت ثمن توسط فروشنده در مدت معین است. شاخه: مدنی

ایجاد شرط باید همزمان با انعقاد عقد بیع باشد. در صورتی که زمان ایجاد شرط با زمان انعقاد بیع متفاوت باشد، بیع شرطی ایجاد نمی‌گردد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): برای صحت شرط در بیع شرط، ایجاد شرط باید همزمان با انعقاد عقد بیع باشد؛ در غیر این صورت بیع شرطی ایجاد نمی‌گردد. شاخه: مدنی

برای ایجاد شرط به‌ صورت صحیح بایستی برای شرط مدت معینی قرار داد در غیر این‌ صورت شرط صحیح نیست زیرا در صورت مجهول بودن مدت شرط، انتقال مالکیت نیز مجهول می‌ماند و معلوم نیست که بیع در چه زمانی قطعیت می‌یابد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): برای صحت شرط در بیع شرط، باید مدت معینی برای آن قرار داده شود؛ در غیر این صورت شرط صحیح نیست زیرا مجهول بودن مدت شرط، انتقال مالکیت را نیز مجهول می‌سازد. شاخه: مدنی

نسبت به املاکی که با شرط خیار یا ... مورد معامله واقع می‌شوند، حق تقاضای ثبت با انتقال دهنده یعنی فروشنده است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در املاکی که با شرط خیار مورد معامله واقع می‌شوند، حق تقاضای ثبت با انتقال دهنده (فروشنده) است. شاخه: اموال و مالکیت · ارتباط با قانون: ماده ۳۳ قانون ثبت اسناد و املاک

در نهایت ماده ۳۴ اصلاحی قانون ثبت به طور کلی معاملات با حق استرداد (که فروشنده حق استرداد را دارد) را در زمره معاملات رهنی قرارداد. به موجب این ماده در معاملات شرطی مثل بیع شرط، خریدار، تنها طلبکار فروشنده است و می‌تواند برای وصول طلب خود درخواست صدور اجراییه و فروش مبیع شرطی را بنماید، نه این‌که بتواند مستقلا ملک را به نام خود ثبت نماید. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): معاملات با حق استرداد (مانند بیع شرط) در زمره معاملات رهنی قرار می‌گیرند و خریدار تنها طلبکار فروشنده محسوب می‌شود و می‌تواند برای وصول طلب خود درخواست صدور اجراییه و فروش مبیع شرطی را بنماید. شاخه: اموال و مالکیت · ارتباط با قانون: ماده ۳۴ اصلاحی قانون ثبت

در صورتی که فروشنده در بیع شرط واقعا قصد انعقاد بیع را نداشته باشد احکام عقد بیع اجرا نخواهد شد. یعنی اگر معلوم شود قصد فروشنده مثلا استقراض بوده احکام بیع جاری نخواهد شد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): اگر در بیع شرط، فروشنده واقعاً قصد انعقاد بیع را نداشته باشد (مثلاً قصد استقراض داشته باشد)، احکام عقد بیع اجرا نخواهد شد. شاخه: مدنی · ارتباط با قانون: ماده ۴۶۳ قانون مدنی