نکته‌های ماده 438 قانون آیین دادرسی مدنی با اصلاحات و الحاقات بعدی

۱.رأیی که بر اساس اعاده دادرسی صادر می‌شود. از حیث تجدیدنظر و فرجام خواهی باب پنجم: فرجام خواهی 8 ۶۵۷ مواردی که رأی یاد شده قابل تجزیه و تفکیک نباشد که در این صورت نسبت به اشخاص دیگر که مشمول حکم قطعی بوده ولی درخواست اعاده دادرسی نکرده‌انده تسری خواهد شد.(شمس, دکترعبداشه, جلد دوم ش۱۰۰۰) ۵. این ماده منصرف به ارتباط اعاده ی دادرسی به حکمهایی که جنبه ی اجرایی داشته و نیز حکمهایی که فقط جنبه اعلامی دارندء است و با پذیرش اعاده ی دادرسی. بحث اجرای آنها منتفی است. ( مهاجری» علی؛ پیشین؛ ج۳. ص ۲۴۲). ۶ در مورد بند الف این ماده این پرسش مطرح می‌شود که آیا محکوم له می‌تواند از دادگاه درخواست کند که با گرفتن تأمین از وی, حکم غیر مالی با وجود صدور قرار پذیرش اعاده ی دادرسی آجرا شود یا خیر, در پاسخ باید گفت که دادگاه چنین اجازه ای ندارد. زیرء رسیدگی دادگاه باید بر مبنای ضوابط و قواعد دادرسی مدنی باشد و در قانون آیین دادرسی مدنی چنین اقدامی تجویز نشده است. (همان). گاه درخواست اعاده دادرسی را وارد | نقض و حکم مقتضی صادر می‌نماید. در به قسمتی از حکم باشد. فقط همان از حیث تجدیدنظر و فرجام خواهی تابع ٍ تابع مقررات مربوطه خواهد بود... اگر حکم قابل تجدیدنظری از دادگاه بدوی صادر شده ۸ ل8ً قانون آیین دادرسی مدنی در دظا و نسبت به آن تجدیدنظر خواهی گردیده و منتهی به صدور حکم دادگاه تجدیدنظر شده باشد. نظر به این که چنین حکمی باید در دادگاه تجدیدنظر مورد درخواست اعاده دادرسی قرار گیرد» حکمی که این دادگاه بر اساس اعاده دادرسی صادر می‌نماید قابل تجدیدنظر نخواهد بود. در مورد قابلیت فرجام نیزء با توجه به مواد ۳۶۷ و ۳۶۹ همین قانون باید به همین گونه نتیجه گیری کرد. ( حیاتی» علی:عباس, آیین دادرسی مدنی در نظم حقوق کنونی» صفحه ۶۸۷ ۲.رأیی که بر اساس اعاده دادرسی صادر می‌شود؛ باید به صورت دادنامه تنظیم و به اصحاب دعوا ابلاغ شود. تصحیح سهو قلم یا اشتباهاتی که رأی متضمن آن است در دو حالت صورت می‌گیرد: الف)پیش از شکایت رأی صادر» تصحیح با دادگاه صادر کننده رأی خواهد بود.(رأساً یا به درخواست هر یک از طرفین) ب) پس از شکایت رأی صادره» تصحیح با مرجع صالح شکایت از رأی خواهد بود. (رآساً یا به درخواست هر یک از طرفین) (شمس, عبدالله, جلد دوم صفحه ۴۵۷ و ۴۵۸ ۳رأی صادره بر اساس اعاده دادرسی, از حیث تجدید نظر و فرجام خواهی تابع مقررات مربوط خواهد بود. (اخیر ماده ۴۳۸) طبق عمومات قانون آیین دادرسی مدنی» قابلیت شکایت از آرای صادره بر اساس اعاده دادرسی, از هر مرحله ای که صادر م حقوقی کنونی شده باشد به منزله رأیی است که ابتداناً صادر شده و از لحاظ قابلیت تجدید نظر خواهی و عدم آن» در ردیف رأی بدوی صادر در آن دعوا می‌باشد و اگر از مرحله‌ی تجدید نظر صادر شده باشد. از حیث قابل فرجام بودن یا نبودن مانند رأیی است که از آن مرحله در اصل دعوا صادر گردیده باشد.(همان) ۴صدور حکم غیابی و واخواهی از آن در مرحله شکایت از رأیء تنهاء تحت شرایطی, در مرحله‌ی تجدید نظر پیش بینی شده است (ماده ۴۳۶ق.آدم). به نظر می‌رسد صدور حکم غیابی و واخواهی از آن در سایر مراحل شکایت از آراء مانند اعاده دادرسی منتفی باشد. هنسبت به حکمی که پس از اعاده دادرسی صادر می‌شود. دیگر اعاده دادرسی از همان جهت پذیرفته نخواهد شد(ماده ۴۴۰) در صورتی که پس از اعاده دادرسی, حکم مورد درخواست اعاده دادرسی فسخ گردد. در خصوص بازگشت عملیات اجرایی در ۲ حالت می‌توان نظر داد: الف- حکم فسخ شده کامل اجرا نشده: در این حالت اقدامات اجرایی؛ تا آن حدی که اجرا شده باید به در خواست ذی‌نفع و دستور دادگاه اجرا کننده حکم»ء به حالت پیش از اجرا برگردد. ب- حکم فسخ شده کامل اجرا شده: بازگشت عملیات اجرایی به حالت پیش از اجراء منوط به نهایی شدن حکمی است که پس از اعاده دادرسی صادر شده است. منبع: کتابِ «نظم» (آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21)، ص 648–649