واکاوی فروش عین مورد شفعه توسّط مشتری از منظر فقه و حقوق (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: فاطمه کریمی سید محمدصادق طباطبایی
منبع: مطالعات فقه و حقوق اسلامی سال 14 بهار 1401 شماره 26
چکیده
بر اساس قانون مدنی، حقّ شفعه، مانع از تصرّفات مشتری در سهم خریداری شده نبوده و تصرّفات مشتری در مبیع صحیح است. با این وجود، ماده 816 قانون مدنی، اجرای این حقّ را موجب بطلان معاملات مشتری نسبت به مورد شفعه دانسته است. ب. ت. ب. این که صحّت عقد در ابتدا و بطلان آن پس از اعمال حقّ شفعه، در حقوق ما امری استثنائی است لازم است حکم مذکور با بررسی پیشینه فقهی موضوع، تفسیر و مبنای آن تبیین گردد تا پاسخ پرسش های اساسی قابل طرح در این زمینه روشن شود: نخست این که مبنای وضعیّت تصرّفات مشتری قبل و بعد از اخذ به شفعه چیست؟ آیا حکم بطلان در ماده 816 قانون مدنی در معنای حقیقی خود به کار رفته است؟ اگر حقّ شفیع به مال مورد شفعه تعلّق گرفته است چرا این حقّ، مانع تصرّفات مشتری در مبیع نیست؟ در این زمینه، دیدگاه های متعددی چون بطلان، عدم نفوذ، مراعی بودن، انفساخ و عدم قابلیّت استناد از جانب فقها و حقوقدانان عنوان گردیده، اما مبنای این دیدگاه ها نامعلوم است. در این نوشتار پس از بررسی و نقد دیدگاه های موجود به این نتیجه می رسیم که حقّ شفیع به عین مبیع تعلّق گرفته اما فروش آن توسّط مشتری صحیح است؛ زیرا انتقال عین، خللی به حقّ شفیع وارد نکرده و اجرای حقّ شفعه، موجب انفساخ بیع می شود و این حکم با اراده طرفین عقد بیع و اصل صحّت عقود سازگاری بیشتری دارد.
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 6
نظریات مشورتی 2
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/895 مورخ 1384/02/18 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 816 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/8288 مورخ 1384/11/16 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 816 ق.م
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 816 — قانون مدنی
ماده 816 قانون مدنی
دکترین 3
-
مقاله
هماستناد
مواد ۷۵۹ و ۸۰۸ الی ۸۲۴ قانون مدنی — آیا شریک باید کل سهم خ
ماده 816 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
مواد ۷۵۹ و ۸۰۸ الی ۸۲۴ قانون مدنی — اثر اخذ به شفعه نسبت به معاملات
ماده 816 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
مواد ۷۵۹ و ۸۰۸ الی ۸۲۴ قانون مدنی — اثر اخذ به شفعه نسبت به معاملات
ماده 816 قانون مدنی
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
