پیش دعوا یا اظهارنامه — در فصل نخست به مفهوم و موضوع

⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. طراح دعوا یعنی خواهان یا وکیل وی نماینده قانونی یا قراردادی پیش از اقامه دعوا وظیفه دارد نخست مقدمات دعوا را تدارک و مهیا کند. قطع نظر از سایر ادله ای که خواهان و یا حتی خوانده برای طرح و اثبات ادعا و دفاعیات خود به کار میگیرند، اظهارنامه وسیله و دلیل دیگری است که اگر به جا و به هنگام و در عین حال متناسب با موضوع دعوا به کار گرفته شود در موفقیت اظهار کننده و استناد کننده ی به آن تأثیری بسزا خواهد گذاشت. از همین مقدمه می توان به این نتیجه رسید که استفاده نابجا و نابهنگام آن برای اظهار کننده به همان اندازه زیانبار و نامطلوب خواهد بود. اظهارنامه از آن روی نوعی پیش دعوا محسوب میشود که در برخی دعاوی استفاده مقدماتی از آن اجباری و لازم است و در در فصل نخست به مفهوم و موضوع اظهارنامه می پردازیم و سپس طرق استفاده از ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. در فصل نخست به مفهوم و موضوع اظهارنامه می پردازیم و سپس طرق استفاده از در فصل نخست به مفهوم و موضوع اظهارنامه می پردازیم و سپس طرق استفاده از آن را بر خواهیم شمرد. اظهارنامه همان طور که از نام و عنوان آن بر می آید، اظهار و بیانی است کتبی که اظهار کننده در نظر دارد تا موضوع و حقوق مورد ادعای خ. ر. ب. طور رسمی به مخاطب اعلام نماید. اگر چه در مواردی قانونگذار از این ورقه به عنوان اظهارنامه رسمی یاد کرده (ماده ۱۲۹ قانون تجارت و ماده ۴۵۹ ق.آ.د.م ولی با این وجود اظهارنامه به هیچ وجه یک سند رسمی نیست؛ چون نه توسط مأمور رسمی تنظیم می گردد و نه الزاماً در تنظیم آن، مقررات قانونی رعایت میشود ماده ۱۲۸۷ ق.م. ولی این اثر را بر جای می گذارد که اظهارنامه بطور غیر قابل نکاری به مخاطب اظهارنامه اعلام و ابلاغ میگردد؛ در این وضعیت مخاطب اظهارنامه قادر نیست تا اعلام مراتب و موضوع اظهارنامه به خود را منکر شود یا مدعی عدم آگاهی از آن گردد. گاهی اوقات نیز تأثیر اظهارنامه صرفاً از این جهت است که موضوع آن توسط اظهار کننده اعلام و از آن طریق اثبات گردد بدون این که آگاهی مخاطب اظهارنامه از مفاد آن ضرورت داشته باشد؛ مانند اعلام هر یک از ایقاعات اعمال شده. شرایط تنظیم اظهارنامه و موضوع آن در دو مستند قانونی یعنی مواد ۱۵۶ و ۱۵۷ ق.آ.د.م پیش بینی و بیان شده است، بدون این که از آن تعریفی به عمل آید. موضوع اظهارنامه را از منظر دو مستند قانونی پیش گفته و سایر مقررات و قوانین خاص می توان مطالبه رسمی حق حال اعلام اعمال حق، تسلیم مال یا سند و همچنین مطالبه تعهد یا طلب بدون مدت برشمرد. این موارد را به طور جداگانه بررسی خواهیم نمود.