چک صیادی در فاصله صدور تا سررسید — پاسخ به این پرسش آثار و نتایج

چک های صیادی وضعیت ویژه ای برقرار ساخته که موجب ابهام و برداشت دوگانه در مالکیت بر وجه جه آن در فاصله صدور چک تا سررسید چک شده است. صادر کننده چک برابر ضوابط حاکم، افزون بر تنظیم متن و صدور چک مطابق معیارهای مقرر در ماده ۲۳ اصلاحی، مشخصات دقیق دارنده را در سامانه صیاد ثبت می نماید و ملتزم می شود وجه چک را در سررسید بنام و د. ح. وی کارسازی کند. چک صیادی با رعایت شرایط قانونی و ضوابط و تشریفات حاکم صادر شده و وجه آن تنها از سوی شخص معرفی شده در سیستم قابل دریافت است. حال پرسش این است که در فاصله صدور چک تا تاریخ سررسید، این وجه از آن چه کسی است؟ پاسخ به این پرسش آثار و نتایج حقوقی گوناگونی در بر دارد و در پیوند با مبحث ما از نقطه نظر امکان بازداشت وجه چک بر عنوان مال داد باخته حسب مورد صادر کننده چک صیادی یا دارنده آن حائز اهمیت است. به نظر می رسد اصل وجه تا پیش از سررسید در مالکیت صادر کننده قرار دارد. به این دلیل است که اولا دارنده حق برداشت وجه چک را تا پیش از سررسید ندارد و ثانیا منافع و بهره بانکی این وجه تا پیش از سررسید از آن صادر کننده است. آنچه پیش آمده توافق به انتقال وجه چک از حساب صادر کننده در سررسید د. ح. دارنده است. با این وصف به نظر مالکیت صادر کننده ناپایدار و شکننده است. وجه همچنان در تعلق مالکانه صادر کننده قرار دارد اما او نمی تواند چک خالی از وجه را در اختیار دارنده قرار دهد و در صورت برداشت وجه ناچار به پوشش و تامین وجه خالی شده است. از آن طرف نیز مالکیت دارنده بر وجه چک تثبیت نیافته و از جمله منوط به رسیدن سررسید چک است. پس به نام وی نیز نمیتوان این وجه را بازداشت و دریافت نمود. به نظر می رسد وضعیت موجود وضعیتی است که قانونگذار در ماده ۹۰ ق.ا.ا.م پیش بینی نموده است. به موجب این ماده: «در موردی که شخص ثالث دین خ. ر. ب. اقساط یا اجور و عوائدی را به تدریج به م. ع. می پردازد و محکوم له تقاضای استیفاء محکوم به را از آن بنماید دادورز (مامور اجرا) به شخص ثالث اخطار میکند که اقساط یا عوائد و اجور مقرر را به قسمت اجرا تسلیم نماید. بنابراین وجه چک موکول به پرداخت در آینده به عنوان طلب موجل قابل شناسایی است و صادر کننده و بانک محال علیه ناچار به همکاری با دادورز برای بازداشت و انتقال آن یا میزانی از آن که متناسب با محکوم به و حقوق اجرا م. ب. به حساب دایره اجرا هستند.