شرایط اعتبار شهادت

خود را از آنچه دیده یا شنیده یا به حس دیگری دریافته است بیان می کند. ولی اگر آگاهی او از مورد شهادت مستقیم و بیواسطه باشد مانند موردی که حضور خوانده را در محل وقوع جنایت دیده است، هیچ تردیدی در اعتبار گفته او وجود ندارد در حالی که در شهادت با واسطه که اطلاعات شاهد را دیگری برای او نقل کرده است، این ظن قوت می گیرد که اشتباهی در درک واقع رخ دهد. در این فرض نیز شهادت تحقق می یابد، زیرا آنچه را شخص شاهد دریافته است گواهی می کند منتها ادراک مستقیم او شنیدن روایتی از حادثه است؛ علمی دست دوم و مورد سوء ظن. به همین جهت قانونگذار تنها در مواردی استماع چنین شهادتی را مجاز می داند که شاهد اصلی و مستقیم معین باشد و به دلیلی نتواند در دادگاه حاضر شود. ماده ۱۳۲۰ ق.م. نیز در بیان همین امر میگوید: شهادت بر شهادت در صورتی مسموع است که شاهد اصل وفات یافته یا به واسطه مانع دیگری مثل بیماری و سفر و حبس و غیره نتواند حاضر شود. لزوم تعیین شاهد اصلی در ماده ۱۳۲۰ تصریح نشده است، ولی به طور ضمنی از آن استنباط می شود زیرا برای احراز شرط وفات یا بیماری و حبس شاهد اصلی باید آن را تعیین کرد. در واقع تفاوت و امتیاز شهادت با واسطه و غیر مستقیم در برابر روایت شایعه ها و شهرت ها تعیین هویت شاهد اصلی است و برای بیان اهمیت آن کافی است گفته شود که وسیله تضمین درستی شهادت و بازرسی دادگاه به شمار می آید.