گفتار نخست - مقطع ختم دادرسی

رسیدگی به هر دعوایی پایانی دارد و فرآیندی طولانی و مستمر نیست. دادرسی در مقطعی کارفرما و کارگر که ناشی از اجرای این قانون و سایر مقررات کار باشد، در صلاحیت هیأت های تشخیص و حل اختلاف قرار داده شده است؛ بنابراین چنانچه دعوای دیگری غیر از آنچه که در ماده مرقوم به آنها تصریح شده بین اشخاص مذکور در فوق مطرح شود، رسیدگی به آن ب. ت. ب. اصل یکصد و پنجاه و نهم قانون اساسی که دادگاه های دادگستری را مرجع تظلمات و شکایات قرار داده از صلاحیت هیأت های مورد اشاره خارج و در صلاحیت دادگاه های دادگستری خواهد بود. بر این اساس به نظر اکثریت قریب به اتفاق اعضای هیأت عمومی، رأی شعبه دهم دیوان عالی کشور که دعوی مطالبه خسارت تأخیر تأدیة محکوم به رأی هیات تشخیص اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی را در صلاحیت دادگاه دانسته، صحیح و قانونی است. این رأی طبق ماده ۴۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال ۱۳۹۲ برای شعب دیوان عالی کشور دادگاه ها و سایر مراجع اعم از قضایی و غیر آن لازم الاتباع است. به نقل از روزنامه رسمی شماره ۲۱۰۴۷ مورخ ۱۳۹۶/۳/۲۴. ۱. برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به : فریدون نهرینی، مقاله متفرعات دعوا و ویژگی های آن، ارج نامه دکتر … انتشار چاپ اول، سال ۱۳۹۱، صص آغاز میشود و در مقطعی دیگر به پایان می رسد. اگر هر مرحله از دادرسی را به برشهایی تقسیم کنیم، ختم دادرسی و صدور رأی آخرین برش و مقطع آن است. در این قسمت به مفهوم ختم دادرسی و ممنوعیت انصراف و عدول دادگاه از آن خواهیم پرداخت. ۱. برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به : فریدون نهرینی، مقاله متفرعات دعوا و ویژگی های آن، ارج نامه دکتر الماسی شرکت سهامی انتشار چاپ اول، سال ۱۳۹۱، صص آغاز میشود و در مقطعی دیگر به پایان می رسد. اگر هر مرحله از دادرسی را به برشهایی تقسیم کنیم، ختم دادرسی و صدور رأی آخرین برش و مقطع آن است. در این قسمت به مفهوم ختم دادرسی و ممنوعیت انصراف و عدول دادگاه از آن خواهیم پرداخت. بند نخست - مفهوم ختم دادرسی و اعلام آن ختم دادرسی، مقطعی است که در پایان یک دادرسی و پس از این که همه مقاطع دادرسی طی و به انجام رسیده، از سوی دادگاه اعلام می گردد تا به دنبال آن رأی دادگاه بلافاصله یا با تأخیر حداکثر یک هفته ای انشا و اعلام شود. ماده ۲۹۵ ق.آ.د.م در این زمینه مقرر میدارد پس از اعلام ختم دادرسی در صورت امکان دادگاه در همان جلسه انشاء رأی نموده و به اصحاب دعوا اعلام مینماید در غیر این صورت حداکثر ظرف یک هفته انشاء و اعلام رأی میکند. به عبارت دیگر با اعلام ختم دادرسی دادگاه هیچ وظیفه دیگری ندارد جز صدور رأی؛ بنابراین نه هیچ یک از طرفین می تواند لایحه و سندی به دادگاه بدهد، نه شخص ثالثی میتواند وارد دعوا شده ماده ۱۳۰ ق.آ.د. م) یا به دادرسی جلب شود ماده ۱۳۵ ق.آ.د. م). دادرسی در ضمیر قاضی خاتمه پیدا نمیکند. هر زمان که حسب مذاکرات طرفین و اقدامات دادگاه در طول جریان دادرسی به تشخیص دادگاه پرونده امر مقتضی صدور رأی باشد، لازم است دادرسی خاتمه یافته و اعلام گردد. اعلام ختم دادرسی همانطور که در ماده ۲۹۵ ق.آ.د.م نیز تصریح شده تکلیف دادگاه است. با اعلام ختم دادرسی هم اصحاب دعوا از انجام تکالیف قانونی مانند شرکت در جلسات دادرسی دادن اسناد و لوایح و انجام دستورهای دادگاه فراغت حاصل میکنند و هم دادگاه مکلف می شود از هرگونه اقدام دیگری جز صدور رأی پرهیز و اجتناب نماید. ختم دادرسی هنگامی اعلام میشود یا باید بشود که دادرسی در جریان نباشد. چنانچه به تشخیص دادگاه هنوز جهاتی وجود دارد که به منظور کشف حقیقت و روشن شدن همه زوایای دعوا و اختلاف لازم است مورد توجه و رسیدگی قرار گیرد، نباید ختم دادرسی را اعلام نماید. در زمان اعلام ختم دادرسی پرونده آماده صدور رأی است. تمام اقدامات و تصمیماتی که دادگاه در جریان رسیدگی و دادرسی می تواند اتخاذ کند و همه حقوقی که اصحاب دعوا از آغاز دادرسی دارند تا آن را اعمال و درخواست کنند، تا پیش از اعلام ختم دادرسی است و در نتیجه با اعلام ختم دادرسی، نه می توان آن تصمیمات و اقدامات را اتخاذ و به کار گرفت و نه آن حقوق را درخواست و اعمال کرد. افزون بر آن حتی اشخاص ثالثی که در شمار اصحاب دعوا نیستند و حقوق مورد ادعای خود را در معرض قضاوت و رسیدگی میبینند و به دادرسی فراخوانده نشدند نیز پس از اعلام ختم دادرسی نمی توانند به دادرسی داخل و وارد شوند ماده ۱۳۰ ق.آ.د. م).