مطالبه تعهدات و طلب بدون مدت — حقوق و تعهدات مورد مطالبه از حیث

حقوق و تعهدات مورد مطالبه از حیث زمان مطالبه آن به چند دسته تقسیم می شوند؛ بخشی از آن تعهدات حال هستند و چون مدت و اجلی برای آنها در نظر گرفته نشده و به اعتباری سررسید آن حال است بنابراین متعهد تکلیف دارد تا تعهد را بلافاصله ایفاء نماید و مورد تعهد را در اختیار متعهد له بگذارد. ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. حقوق و تعهدات مورد مطالبه از حیث زمان مطالبه آن به چند دسته تقسیم می شوند؛ بخشی از آن تعهدات حال هستند و چون مدت و اجلی برای آنها در نظر گرفته نشده و به اعتباری سررسید آن حال است بنابراین متعهد تکلیف دارد تا تعهد را بلافاصله ایفاء نماید و مورد تعهد را در اختیار متعهد له بگذارد. بخشی دیگر از تعهدات مؤجل و مدت دار هستند؛ این دسته از تعهدات در پایان مدت مزبور و یا در زمان و تاریخ مندرج در عقد باید به موقع اجرا در آیند. مانند تاریخ تنظیم سند رسمی انتقال که برابر توافق متعاملین در قرارداد به روز معینی تعیین و موکول می شود. همان طور که برخی از استادان آورده اند در تعهدات مؤجل گاه طرفین مدتی را به طور کلی در نظر میگیرند تا ظرف آن مدت مقرر متعهد یا مدیون به تعهد خود عمل کند. مانند ساخت درب و پنجره در مدت سه ماه در این خصوص متعهد اختیار دارد در مهلت مزبور از ابتدای ۳ ماه تا انتهای آن تعهد را به موقع اجرا گذارد، اما این اختیار به مدتی پس از پایان ۳ ماه تسری نمی یابد. ۱. دکتر ناصر کاتوزیان قواعد عمومی قراردادها اجرای قرارداد جلد چهارم شرکت سهامی انتشار چاپ پنجم تعهدات ظاهری شبیه شکل اول دارد ولی از حیث زمان اجرای آن، مانند تعهدات دسته اول نیست. طبع برخی تعهدات اقتضاء دارد که مقید به مدت خاصی نباشد و زمان اجرای آن تحت اراده و اختیار متعهدله قرار گیرد. اصولاً هر نوع تعهدی که بدون قید مدت اجرای آن مورد توافق واقع شود و موقع انجام آن تعهد به متعهدله محول گردد، التزام متعهد به ایفای آن موکول و متوقف بر مطالبه و درخواست متعهدله است که بهترین وسیله برای آغاز جریان آثار قانونی مترتب بر تخلف متعهد از این حیث مانند پرداخت خسارت ناشی از عدم انجام تعهد، اظهارنامه است. در نظام حقوقی ایران مطالبه انجام تعهد از سوی متعهدله ذی نفع)، قاعده محسوب نمیشود بلکه تنها در موارد استثنایی و منصوص قانونی و آن هم به لحاظ طبع آن تعهد متعهدله وظیفه دارد، موضوع تعهد را از متعهد مطالبه کند. به عبارت دیگر در سایر تعهدات مقید به مدت و حال متعهد به حکم قانون و قرارداد ملزم است تا در زمان مقرر اعم از حال یا رأس انقضای مدت به تعهد خود عمل نماید و آن را به موقع اجرا گذارد و در این موارد لازم نیست از نهاد مطالبه برای امکان التزام متعهد به اجرای تعهد استفاده شود؛ این موضوع مطابق قاعده است. اما در موارد استثنایی قانونگذار نسبت به برخی تعهدات به جهت ماهیت و طبع آن عنصر دیگری را برای به جریان انداختن این التزام و ترتب آثار قانونی آن لازم می داند که آن هم تأسیس مطالبه» است. این نهاد (مطالبه)، بهتر است با اظهار نامه به عمل آید تا امکان تردید در آن را از بین ببرد.