۱ - استرداد دادخواست تا اولین جلسه دادرسی — به نظر می رسد آنچه از عبارت

یکی از مواردی که نخستین جلسه دادرسی اهمیت پیدا می کند امکان استرداد دادخواست در بازه زمانی مشخصی پیش از نخستین جلسه دادرسی است. یکی از آثاری که تشخیص نخستین جلسه دادرسی به جای می گذارد، شناسایی امکان استرداد دادخواست است. بنابراین مهم است که بدانیم آغاز نخستین جلسه دادرسی چه زمانی است. به عبارت دیگر، این نکته از اهمیت بسزایی برخوردار است که بدانیم در چه زمانی و یا در چه مقطعی از الف - ماده ۱۳۶ ق.آ.د. م : م. ع. غیابی در صورتی که بخواهد درخواست جلب شخص ثالث را بنماید باید دادخواست جلب را با دادخواست اعتراض تواماً به دفتر دادگاه تسلیم کند، معترض علیه نیز حق دارد در اولین جلسه رسیدگی به اعتراض جهات و دلایل خود را اظهار کرده و ظرف سه روز دادخواست جلب شخص ثالث را تقدیم دادگاه نماید.». ب - توضیح نگارنده در هیچ یک از مواد قانونی مربوط به مبحث واخواهی و اعتراض به حکم غیابی مواد ۳۰۳ تا ۳۰۸ ق..د.م، به طور روشن و مشخصی دیده نمی شود که قانونگذار تشکیل جلسه دادرسی برای دادرسی دادخواست جلب شخص ثالث را تقدیم دادگاه کند. زمان اقامه دعوا تا صدور رأی میتوان دادخواست را مسترد نمود. قانونگذار برای تعیین این مدت و مقطع زمانی از عبارت تا اولین جلسه دادرسی استفاده نموده است. باید دید مراد مقنن از عبارت مزبور چیست و این مقطع از چه هنگامی آغاز و تا چه زمانی خاتمه می یابد؟ برخی از استادان مقطع تا اولین جلسه دادرسی را مقطعی می دانند که از زمان تقدیم دادخواست شروع شده و اولین اقدام شخص ذینفع را در اولین جلسه دادرسی در بر می گیرد؛ در واقع ایشان بر این نظرند که استرداد دادخواست می تواند از زمان تقدیم دادخواست تا پاسخ خواهان به اولین خطابی که دادگاه در اولین جلسه به او می نماید و یا به موجب لایحه ای که حداکثر در ابتدای جلسه رسیدگی تقدیم میشود، مطرح گردد. به نظر می رسد آنچه از عبارت و مقطع تا اولین جلسه دادرسی به ذهن می رسد بازه ای از زمان تقدیم دادخواست تا پیش از تشکیل اولین جلسه دادرسی است. هنگامی که جلسه دادرسی تشکیل شد خواه خواهان لب به سخن گشوده یا نگشوده باشد یا لایحه ای را تقدیم نموده یا ننموده باشد، اصولاً نباید امکان استرداد دادخواست را بیابد. چون با شروع دادرسی و جلسه رسیدگی مقطعی دیگر آغاز و به جریان می افتد که در آن مقطع و فاصله زمانی تنها می توان حقوق دیگری را اعمال و اجرا نمود و دیگر زمان اعمال حق استرداد دادخواست نیست. البته تنها نکته ای که این نظر را کمی با تردید مواجه می سازد سیاق و نحوه بیان عبارت مقرر در بند ۴ ماده ۶۲ ق.آ.د.م است که به خوانده حق داده نسبت به بهای خواسته تا اولین جلسه دادرسی ایراد و اعتراض کند. از ظاهر این مستند قانونی این گونه بر می آید که خوانده حتی در آغاز اولین جلسه دادرسی نیز میتواند به بهای خواسته ایراد بگیرد. نگارنده بر این باور است که از این ظاهر ناپایدار باید دست کشید و نظری را برگزید که برابر آن امکان طرح چنین ایراد و اعتراضی را منحصراً تا پیش از آغاز اولین جلسه دادرسی مجاز میدارد. اگر هم بتوان این حق را برای خواهان قائل شد که در آغاز اولین جلسه دادرسی اجازه داشته باشد تا به بهای خواسته اعتراض کند طرح چنین ایرادی تنها پیش از ورود به ماهیت دعوا باید صورت ۱ دکتر … دادرسی مدنی جلد دوم نشر میزان چاپ اول، پاییز ۱۳۸۱، ص ۱۶۹ ش ۳۱۸ و ۳۱۹. ۲. بند ۴ ماده ۶۲ ق.آ.د. م : در دعاوی راجع به اموال بهای خواسته مبلغی است که خ. د. د. معین کرده و خوانده تا اولین جلسه دادرسی به آن ایراد و یا اعتراض نکرده مگر این که قانون ترتیب دیگری معین کرده باشد. پذیرد؛ چه با ورود به ماهیت دعوا و آغاز رسیدگی ماهوی، طرح هرگونه ایرادی جز در موارد استثنایی مواد ۸۷ و ۸۸ ق.آ.د. م) متعذر و غیر ممکن است. همانطور که پیش از این نیز گفته شد، ترتب طرح ایرادات شکلی بر دفاعیات ماهوی و حتی ترتب برخی از ایرادات بر سایر ایرادات شکلی، اصلی است که نادیده گرفتن آن، حقوق اصحاب دعوا را در اعمال و اجرای این حقوق از بین میبرد و آن را از دسترس ایشان خارج می سازد. برای مثال ایرادات مندرج در ماده ۸۴ ق.آ.د.م که ظاهراً از سوی خوانده قابلیت طرح دارد و در مواردی نیز توسط خواهان در برابر خوانده مطرح میشود ماده ۸۵ ق.آ.د. م)، از جمله مواردی است که دادگاه رأساً حق و تکلیف دارد تا به این موارد توجه و آن را حراز نماید. علت چنین وضعیتی را باید در آمره بودن موضوع این ایرادات و ارتباط آن با نظم عمومی و برخی از اصول دادرسی مدنی جست. چنانچه به هر دلیلی مانند توافق طرفین در تجدید جلسه رسیدگی پیش از آغاز و یا در آغاز آن جلسه دادرسی تجدید شود و رسیدگی به دعوا به جلسه دیگری موکول گردد ماده ۹۹ ق.آ.د. م)، فرصت خواهان برای استرداد دادخواست نیز بیشتر شده و تا آغاز جلسه بعدی تعمیم و تمدید خواهد یافت. به هر روی اگر تا اولین جلسه مورد نظر خواهان دادخواست خود را مسترد نماید نتیجه استرداد دادخواست قرار ابطال دادخواست خواهد بود.