اختیار یا الزام خوانده در ایراد نسبت به ماهیت دعوا

ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی مقرر داشته است: خوانده می‌تواند ضمن پاسخ نسبت به مشعر بر الزام است « می‌تواند » ماهیت دعوا ایراد کند... ابهام ماده در این است که آیا کلمه یا اختیار و چنان چه خوانده خارج از پاسخ به ماهیت دعوا ایراده ای ذیل ماده مرقوم را مطرح کند دادگاه مکلف به استماع است یا خیر؟ نظر هیئت عالی در مواردی از ماده 84 قانون آیین دادرسی دادگاه ها در امور مدنی، دادگاه مکلف به اتخاذ تصمیم است اعم از آنکه از ناحیه اصحاب دعوا ایراد شده باشد یا اینکه ایرادی به عمل نیامده باشد، از جمله بند (1) ماده مرقوم که هرگاه دادگاه خود را صالح نداند مبادرت به صدور قرار عدم صلاحیت کرده و مطابق ماده 27 قانون یاد شده اقدام می کند یا بند (2) ماده 84 قانون مزبور هر گاه دعوا در دادگاه دیگری تحت رسیدگی باشد دادگاه از رسیدگی به دعوا امتناع و پرونده را به دادگاهی که دعوا در آن مطرح است ارسال می دارد، در سایر موارد یاد شده د ر ماده موصوف دادگاه چنان چه بلافاصله پس از استماع ایراد، نسبت به سایر ایرادات اتخاذ تصمیم ننموده و قرار رد دعوا صادر نکرده باشد باید قبل از صدور رأی در ماهیت دعوا نسبت به ایراد تعیین تکلیف نماید. نظر اتفاقی ظاهر ماده 84 درست تنظیم نشده است و برخی از بندهای ذیل ماده 84 مثل ایراد عدم توجه دعوا اصلاً قابل جمع با ورود در ماهیت دعوا نیست و در خصوص سایر بندهای ماده 84 نیز که ایرادهای آمره قانونی مثل اعتبار امر مختوم و عدم صلاحیت ذاتی.. که دادگاه حتّی بدون ایراد خوانده، نیز در صورت متوجه شدن مکلف به لحاظ آن است در مواردی که خوانده بدون ورود به ماهیت دعوا اقدام به طرح ایراد نماید قابل استماع است.