نشست قضایی
انتقال حق قصاص پس از فوت ولی دم
خلاصه
در پرونده قتلی، مادر مقتول که ولی دم بوده فوت کرده است. در خصوص اینکه آیا ورثه مادر مقتول حق قصاص دارند یا خیر، اختلاف نظر وجود داشت. نظر هیات عالی بر این است که حق قصاص حقی بسیط و غیرقابل تجزیه است که به ورثه منتقل میشود و در توارث آن استثنایی وجود ندارد.
اصلِ حقوقی: حق قصاص از حقوق بسیط و غیرقابل تجزیه است که پس از فوت ولی دم، به ورثه او منتقل میشود.
مستند: ماده ۳۵۳ قانون مجازات اسلامی
کلیدواژهها: قصاص، ولی دم، توارث، ورثه، حق قصاص
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
انتقال حق قصاص پس از فوت ولی دم
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1402/05/22
برگزار شده توسط: استان اصفهان/ شهر اصفهانموضوع
انتقال حق قصاص پس از فوت ولی دمپرسش
در پرونده قتلی اولیاء دم، مادر و فرزندان مقتول بوده و فرزندان مقتول رضایت خود را نسبت به قاتل اعلام نمودهاند. مادر مقتول در شکایت اولیه تقاضای قصاص نموده لیکن قبل از صدور حکم، فوت میکند. ورثه مادر مقتول (خواهر و برادران مقتول) متقاضی قصاص هستند. بر اساس ماده 353 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 "هرگاه صاحب حق قصاص فوت کند، حق قصاص به ورثه میرسد حتی اگر همسر مجنیعلیه باشد" و از طرفی بر اساس فتوای مقام معظم رهبری در صفحه 80 رهتوشه قضایی "ورثه مادر در قصاص و دیه تصالحی سهمی ندارد"؛ به عبارتی براساس فتوای معظمله با بودن فرزندان مقتول، ورثه مادر جزء ولی دم محسوب نمیشود. از توجه به مراتب فوق اولاً؛ (به صورت خاص) آیا ورثه مادر مقتول در صورت بودن فرزندان مقتول حق قصاص دارند؟ ثانیاً؛ (به صورت کلی) با در نظر گرفتن فرمایشات مقام معظم رهبری مبنی بر لزوم رعایت و تبعیت از قوانین از سوی همه، در صورت تعارض قوانین عادی با فتاوی ایشان، کدام یک ملاک عمل خواهد بود؟
نظر هیات عالی
حق قصاص از مصادیق حقوق فردی ولی دم است و ثبوت حق قصاص برای هریک از ورثه به نحو استقلالی و کامل است زیرا اولاً حق قصاص بالاصاله برای ورثه جعل شده است. ثانیاً حق قصاص از جمله حقوق بسیط است که قابل تجزیه نیست و به طور کلی حقوقی که قابل تجزیه نیست و برای جماعتی ثابت میگردد، برای هریک از آنان به نحو کمال و استقلال است. از سوی دیگر مطابق ماده 353 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مقنن در توارث حق قصاص هیچگونه استثنایی را نپذیرفته است. بنابراین در فرض سوال، ب. ت. ب. فوت مادر مقتول که در جریان رسیدگی یا پس از شکایت تقضای قصاص نموده، ورثه او (خواهر و برادر مقتول) میتوانند حق قصاص را به طور مستقل مطالبه و اجرا کنند، هرچند فرزندان مقتول به عنوان ولی دم مستقیم رضایت خود را نسبت به قاتل اعلام کردهاند؛ زیرا گذشت ولی دم اصلی نسبت به حق ولی دم با واسطه موثر نیست و اطلاق قانونی انتقال حق به ورثه با مبانی فقهی «حق بسیط غیرقابل تجزیه برای جماعت» سازگار است مگر آنکه مورد از مصادیق اصل 167 قانون اساسی باشد که در این فرض مطابق اصل مرقوم عمل میگردد
نظر اتفاقی
ب. ت. ب. ماده 351 قانون مجازات اسلامی که بیان نموده "ولی دم، همان ورثه مقتول است به جز زوج یا زوجه او که حق قصاص ندارد" و با عنایت به ماده 353 قانون مذکور که بیان نموده "هرگاه صاحب حق قصاص فوت کند حق قصاص به ورثه او میرسد، حتی اگر همسر مجنیعلیه باشد" که در موضوع سوال حق قصاص بر اساس قانون به ارث میرسد و کسانی که میتوانند این حق را اعمال نمایند، ورثه اولیاء دم (متوفی) که فوت شدهاند و در این خصوص قانون تصریح دارد؛ اما همانطور که در سوال مطرح شده: نظرات فقها در این خصوص متفاوت م. ب. بعضی از ایشان قائل به مجموعی بودن حق قصاص و بعضی قائل به انحلالی بودن این حق قصاص میباشند و بعضی از فقها قائل هستند درصورتی که وارث بلاواسطه وجود دارد نوبت به وارث باواسطه نمیرسد. نهایتاً نظرات فقهی متفاوتی را در این مورد اعلام نمودهاند که قانونگذار ما ب. ت. ب. صراحت موارد قانونی ذکر شده به ارث رسیدن حق قصاص را حتی به همسر متوفی پذیرفته است.
پاسخ بخش دوم سوال: با عنایت به اصل 167 قانون اساسی که مقرر داشته قاضی موظف است کوشش کند حکم هر دعوا را در قوانین مدونه بیابد و اگر نیابد با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر حکم قضیه را صادر نماید... چنانچه حکم موضوعی در قوانین مشخص باشد، قاضی باید به استناد به قانون حکم صادر نماید و در مانحنفیه چنانچه موضوع حکم حکومتی باشد ب. ت. ب. موارد مشابه و نیز لحاظ اصل 57 قانون اساسی حکم حکومتی اولی خواهد بود. موارد مشابه نظیر 1- مصوبه سران سه قوه که به تایید معظمله رسید در مورد تخلیه عین مستاجره در ایام کرونا 2- استجازه مقام معظم رهبری در خصوص ماده چهارصد و پنجاه قانون آیین دادرسی کیفری 3- عفو مقام معظم رهبری در اغتشاشات سال 1401 - 1402 که معمولاً این احکام جنبه عمومی و اجتماعی دارد که البته جا دارد از دفتر مقام معظم رهبری در خصوص اینکه این موضوع فتوای فقهی ایشان است یا حکم ولایی استعلام صورت گیرد. هر چند که ب. ت. ب. ماده چهارصد و نوزده قانون مجازات اسلامی که در زمان ورثه مقتول از مقام معظم رهبری استیذان میشود، حق ولایتی قابل اعمال خواهد بود.موارد مرتبط 49
آرای مرتبط 13
-
رأی
هماستناد
تأثیر فقدان شرایط قانونی شهادت بر اعتبار رأی
مواد 351، 290، 381 و 211 قانون مجازات اسلامی
-
رأی
هماستناد
قتل در حکم عمد به اعتبار موضع اصابت
مواد 351 و 381 و 417 و 418 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
حکم قانونی ولی دم غیرمسلمان (م 356 ق.م.ا)
ماده 351 از قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 تنها ولی دم مرحوم مذکور
-
رأی
هماستناد
ضرورت احرازصحت وضعیت مزاجی و روانی متهم حین ارتکاب بزه
مواد 351و 381 از قانون مجازات اسلامی مصوب 1392حکم به محکومیت متهم به یک بار قصاص ن
-
رأی
هماستناد
وصف کیفری پرتاب سنگ بدون هدف گیری به موضع حساس بدن
ماده 351 قانون مجازات اسلامی او حق قصاص ندارد
-
رأی
هماستناد
تأثیر فقدان شرایط قانونی شهادت بر اعتبار رأی
مواد 351 و 290 و 381 و 211 قانون مجازات اسلامی 1392 متهم آقای س
-
رأی
هماستناد
وصف کیفری پرتاب سنگ بدون هدفگیری به موضع حساس بدن
ماده351 قانون مجازات اسلامی او حق قصاص ندارد
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 353 قانون مجازات اسلامی ورثه حین فوت وی حق قصاص خواهند داشت ( ص 160-1
-
رأی
هماستناد
قتل در حکم عمد به اعتبار موضع اصابت
مواد 351 و 381 و 417 و 418 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
رأی
هماستناد
مصداق قتل شبه عمد
مواد 351 و 381 قانون مجازات اسلامی مصوب 92
-
رأی
هماستناد
مباشرت و تسبیب در فرض مرگ ناگهانی و ناشی از اصابت ضربه به نقاط حساس بدن
مواد 351 و 381 قانون مجازات اسلامی مصوب 92
-
رأی
هماستناد
پرداخت سهم الدیه صغار توسط اولیاءدم کبیر در قتل عمدی
ماده 353 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 حق قصاص به ورثه او می رسد ابتدا از
-
رأی
هماستناد
پرداخت سهم الدیه صغار توسط اولیاءدم کبیر در قتل عمدی
ماده 353 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 حق قصاص به ورثه او می رسد ابتدا از
نظریات مشورتی 18
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/1702 مورخ 1396/07/23
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/204 مورخ 1397/02/10
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/204 مورخ 1397/02/10
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/855 — 1400/10/29
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب » 1392 ولی دم
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/96/1702 مورخ 1396/07/23 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1400/855 مورخ 1400/11/02 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص حق متهم در ادای سوگند به منظور تبرئه از جنایت در موارد لوث. با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 « ولی دم
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/96/2961 مورخ 1396/12/05 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص امکان تقدیم دادخواست اعسار به طرفیت دادستان در فرض عدم تمکن مالی قاتل غیر عمد جهت پرداخت دیه و عدم شناسایی او
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/97/204 مورخ 1397/02/10 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص درخواست قصاص درصورت فوت مادر مقتول با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/855 مورخ 1400/11/02
مواد 351 و 356 قانون مجازات اسلامی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/2961 مورخ 1396/12/05
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/1640 مورخ 1398/12/04
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/60 مورخ 1400/02/07
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/2405 مورخ 1396/10/12
بر اساس مواد 351 و 356 قانون مجازات اسلامی 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/98/190 مورخ 1398/03/05
به موجب ماده 351 قانون مجازات اسلامی 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/1423 مورخ 1397/05/16
مطابق ماده 351 قانون مجازات اسلامی 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/1640 — 1398/12/04
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب » 1392 ولیدم همان ورثه مقتول است« و در ک
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی ۱۴۲۳/97/۷ مورخ ۱۶/05/۱۳۹۷ اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص اینکه صدور قرار تعطیلی کارگاه صراحتاً به عهده دادستان قرار گرفته است و محول کردن این امر به بازپرس وجه قانونی
ماده 351 قانون مجازات اسلامی 1392 ولی دم همان ورثه مقتول است و در کتابهای
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/98/1640 مورخ 1398/12/04 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص وارث دیه در فرضی که متوفی نامشروع باشد با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 «ولی دم همان ورثه مقتول است» و در ک
نشستهای قضایی 9
-
نشست قضایی
هماستناد
به ارث رسیدن حق قصاص به ولی دم
ماده 351 قانون مجازات اسلامی
-
نشست قضایی
هماستناد
دیه اتباع بیگانه در صورت نبود اولیاء دم - نشست قضایی (1)
مواد 351 و 450 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نشست قضایی
هماستناد
حکم اجرای قسامه توسط همسر مقتول
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 92
-
نشست قضایی
هماستناد
قابل انتقال بودن حق قصاص توسط اولیاء دم
ماده 353 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بیان نمایید که آیا حق قصاص قاتل
-
نشست قضایی
هماستناد
دیه و ارث بردن قاتل غیر عمد
ماده 353 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در به ارث نبردن حق قصاص زن و شوهر ب
-
نشست قضایی
هماستناد
بحث و بررسی پیرامون محرومیت ورثه مادری از حق قصاص
ماده 351 و 353 قانون مجازات اسلامی نیز منطبق با این نظر است لذا نظریه اکثریت قضا
-
نشست قضایی
هماستناد
عدم شناسایی اولیای دم در تصادف منجر به فوت
مواد 351 و 356 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نشست قضایی
هماستناد
قتل شبه عمد
مطابق قوانین جاری حق مطالبه دیه دارند. نظر اکثریت ماده 356 قانون مجازات اسلامی مختص قتل عمدی نمی باشد چرا که مطابق مواد 351
-
نشست قضایی
هماستناد
بررسی درخواست اجرای حکم قصاص در صورت فوت اولیای دم
ماده 353 قانون مجازات اسلامی
مواد مرتبط 2
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 353 — قانون مجازات اسلامی
ماده 353 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 "هرگاه صاحب حق قصاص فوت کند
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 351 — قانون مجازات اسلامی
مطابق اصل مرقوم عمل می گردد نظر اتفاقی با توجه به ماده 351 قانون مجازات اسلامی که بیان نموده "ولی دم
مقرراتِ مرتبط 1
-
آییننامه
هماستناد
مقررات قصاص در مورد اهل سنت
ماده 351 قانون مجازات اسلامی
دکترین 6
-
مقاله
هماستناد
جستاری در روایی محرومیّت زوجین از «حقّ قصاص» (تحلیل ماده 351 قانون مجازات اسلامی) (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 351 قانون مجازات اسلامی
-
مقاله
هماستناد
حجب نقصانی در دو مورد است — سوال ۴ اگر ولی دم واحد در
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 جزء اولیاء دم بوده و درخواست قصاص ن
-
مقاله
هماستناد
حجب نقصانی در دو مورد است — در فرض سوال که مادر مقتول طبق
ماده 351 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 جزء اولیاء دم بوده و درخواست قصاص ن
-
مقاله
هماستناد
قانون مدنی ماده ۸۳۳ دوره موصی نمی توانند در موصی به تصرف
قانون مجازات اسلامی ماده 353
-
مقاله
هماستناد
قانون مجازات اسلامی ماده ۳۵۳ هر گاه کسی در ملک خود آتش
قانون مجازات اسلامی ماده 353
-
مقاله
هماستناد
قانون مجازات اسلامی ماده ۳۵۳ هر گاه کسی در ملک خود آتش
قانون مجازات اسلامی ماده 353
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
