بررسی ماهیت بزه افتراء و توهین

1- اگر متهم صرفاً لفظی که دارای عنوان مجرمانه است را به شاکی نسبت دهد، مثلاً بگوید: «ای کلاهبردار یا ای دزد» این عمل را باید بر بزه توهین منطبق دانست نه افتراء، بلکه همان گونه که در نص صریح ماده 697 قانون تعزیرات اسلامی نیز آمده است برای تحقق بزه افتراء نیازمند «نسبت دادن رفتاری مجرمانه به شاکی» می باشیم که البته نیز متهم نتواند آن را اثبات نماید و اگر مدعی گردد که دلایلی برای اثبات ادعای خود دارد، صرفاً به دلایل او از این جهت رسیدگی می‌شود که ادعای او ثابت شود نه اینکه به جرم مذکور رسیدگی شود. به عبارت دیگر اگر متهم دلایلی اقامه نمود، صرفاً فقدان سوء نیت متهم از این نسبت دادن احراز خواهد شد و دادسرا در خصوص اینکه آیا واقعاً جرمی از ناحیه شاکی ارتکاب یافته یا خیر ورود نمی کند. 2- تفاوتی نمی کند که لفظ را نسبت دهد یا رفتار را، بلکه فقط می‌بایست متهم سابقاً این نسبت را اثبات نکرده باشد؛ بنابراین نیازمند به رسیدگی سابق به موضوع در محکمه و صدور حکم قطعی مبنی بر برائت وی می‌باشد؛ لذا اگر متهم در مقام دفاع اظهار دارد در حال حاضر می‌تواند ادعای خود را ثابت کند مسموع نیست؛ زیرا تا زمانی که جرمی برای افراد اثبات نشده باشد نباید آن جرم را به دیگران نسبت داد و همین که متهم اقرار نماید سابقاً شکایتی علیه شاکی مطرح نشده است و حکم قطعی علیه و. م. ب. محکومیت نامبرده صادر نشده برای تحقق بزه افتراء کافی است. 3- در اینکه لفظ را نسبت دهد یا رفتاری را تفاوتی نمی کند؛ لیکن اگر سابقاً جرمی را که نسبت داده در قالب حکم دادگاه برای شاکی ثابت شده باشد، دیگر جرم افتراء محقق نخواهد شد؛ اما اگر متهم ادعا نماید سابقاً موضوع رسیدگی نشده لیکن در حال حاضر دلایلی برای اثبات ادعای خود دارد، باید در این خصوص مبادرت به صدور قرار اناطه نمود تا در خصوص آن رسیدگی و منتهی به صدور حکم قطعی گردد که اگر جرم انتسابی در خصوص شاکی اثبات شد نسبت به بزه افتراء قرار منع تعقیب صادر می‌گردد و اگر ثابت نشد، بزه افتراء محقق شده است.