تعلیق اجرای مجازات در جرم اختلاس

ب. ت. ب. تبصره 3 ماده 5 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء اختلاس و کلاهبرداری که می‌گوید: « هرگاه مرتکب اختلاس قبل از صدور کیفرخواست تمام وجه یا مال مورد اختلاس را مسترد نماید دادگاه او را از تمام یا قسمتی از جزای نقدی معاف می‌نماید و اجرا مجازات حبس را معلق ولی حکم انفصال درباره او اجرا خواهد شد.» و با التفات به بند «ج» ماده 47 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 «جرائم اقتصادی، با موضوع جرم بیش از یکصد میلیون (100.000.000) ریال» که قانونگذار در این ماده صدور حکم و اجرای مجازات در مورد جرائم این بند و شروع به آنها را قابل تعویق و تعلیق نمی‌داند. سوال این است که اگر متهم مرتکب اختلاس به مبلغ 400.000.000 ریال شود و کل مبلغ را قبل از صدور کیفرخواست مسترد نماید آیا دادگاه مکلف است مجازات حبس را معلق نماید یا این امر به اختیار دادگاه است تا مجازات وی را معلق کند یا نکند؟ آیا دادگاه اساسا حق تعلیق مجازات را دارد؟ نظر هیئت عالی نظریه مشورتی اداره حقوقی به شماره 1787/96/7 مورخ 3/8/96به شرح زیر مورد تایید اعضای هیئت عالی است: آنچه در تبصره 3 ماده 5 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری مصوب 1367 مجمع تشخیص مصلحت نظام آمده است حکم خاصی است. عمومات قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در خصوص ممنوعیت تعلیق مجازات اختلاس با موضوع جرم بیش از یکصد میلیون ریال (بند ج ماده 47 قانون مجازات اسلامی 1392)، ناسخ آن نیست؛ زیرا اولاً صدور قرار تعلیق اجرای مجازات بر اساس ماده 46 قانون مجازات اسلامی 1392 اختیاری است، در حالیکه تعلیق مجازات حبس به استناد تبصره صدرالذکر تکلیف قانونی و اجتناب‌ناپذیر است. ثانیاً شرایط مقرر در قانون برای تعلیق اجرای مجازات بر اساس ماده 46 قانون مجازات اسلامی 1392 متفاوت از شرایط تعلیق حبس به استناد تبصره 3 ماده 5 قانون صدرالاشاره است و طبق این تبصره، در صورت استرداد تمام وجه یا مال مورد اختلاس توسط متهم، قبل از صدور کیفرخواست، دادگاه او را از تمام یا قسمتی از جزای نقدی معاف می‌نماید و اجرای مجازات حبس وی نیز معلق خواهد شد. بنابراین، مقررات فوق هر کدام در جای خود مورد استناد و اعمال قرار می‌گیرند و تعارضی با هم ندارند. ضمناً مقررات ماده 47 قانون مجازات اسلامی 1392، استثنایی بر قابل تعلیق بودن جرایم مذکور در ماده 46 این قانون م. ب. و موارد استثناء را نباید به نحوی تفسیر نمود که موجب توسعه آن گردد.