تفکیک خسارت دادرسی از هزینه دادرسی

تفکیک خسارت دادرسی از هزینه دادرسی خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 12 اسفند 1397 در استان کرمان برگزار شد، موضوع تفکیک خسارت دادرسی از هزینه دادرسی مورد بحث قرار گرفت. پرسش مطرح شده این بود که دادگاه در محاسبه و پرداخت هزینه دادرسی، باید چه مبلغی را در نظر بگیرد، ب. ت. ب. اینکه هزینه دعاوی مالی و غیرمالی متغیر و مشخص است. نظر هیات عالی به تفکیک هزینه‌های دادرسی (طبق مواد 502 و 503 قانون آیین دادرسی مدنی) و خسارت‌های دادرسی (طبق ماده 519 همان قانون) اشاره دارد و تاکید می‌کند که حق‌الوکاله و هزینه‌های کارشناسی جزو خسارات دادرسی محسوب می‌شوند. نظر اکثریت، با استناد به مواد 505 و 513 قانون آیین دادرسی مدنی، بر این نکته تاکید دارد که هزینه دادرسی شامل تمامی مبالغی است که خواهان برای احقاق حق خود پرداخت کرده و حتی تعرفه خدمات قضایی نیز در این هزینه‌ها لحاظ می‌شود. در مقابل، نظر اقلیت بر این باور است که هزینه دادرسی تنها شامل هزینه‌های مالی و غیرمالی است و سایر هزینه‌ها، مانند حق‌الوکاله و هزینه کارشناسی، جزو خسارت دادرسی به حساب می‌آیند. در نهایت، پیشنهاد شد که دفاتر خدمات قضایی باید خواهان را در خصوص تفکیک این هزینه‌ها راهنمایی کنند. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1397/12/12 برگزار شده توسط: استان کرمان/ شهر کرمان موضوع تفکیک خسارت دادرسی از هزینه دادرسی پرسش در بحث محاسبه و پرداخت هزینه دادرسی مبالغی که از طریق خدمات قضایی اخذ می‌گردد عناوین مختلفی دارند و مبالغ هر یک جداگانه است ولی در برگه دادخواست تحت عنوان هزینه های دادرسی دریافت شده یک مبلغ قید می‌گردد. حال که هزینه دعاوی مالی - غیرمالی مبلغ آن؛ اولاً متغیر و ثانیاً مشخص می‌باشد، دادگاه در بحث پرداخت هزینه های دادرسی چه مبلغی را باید منظر قرار گیرد؟ نظر هیئت عالی هزینه های دادرسی در مواد 502 و 503 ق. آ. د. م و خسارت های دادرسی موضوع ماده 519 همان قانون متفاوتند؛ با این توضیح که مبالغ مأخوذه توسط دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، حق الوکاله وکیل، حق الزحمه کارشناس جزء خسارات دادرسی هستند؛ در حالی که هزینه های دادرسی مالی یا غیر مالی به عنوان هزینه دعوا در زمره هزینه های دادرسی می‌باشند. نظر اکثریت طبق ماده 505 ق.آ.د.م هزینه دادرسی شامل برگهایی که به دادگاه تقدیم می‌شود و نیز هزینه قرارها و احکام است و طبق ماده 513 ق.آد.م معافیت اعسار شامل تأدیه تمام یا قسمتی از هزینه دادرسی در مورد دعوائی که برای معافیت از هزینه آن ادعای اعسار شده است و همچنین حق داشتن وکیل معاضدتی و معافیت از پرداخت حق الوکاله م. ب.. حال سوال این است این هزینه اولیه ای که از سوی دفاتر خدمات قضایی تحت عنوان هزینه های دادرسی اخذ می‌شود شامل چند فاکتور و هر کدام مبلغ مشخصی دارد به حساب خاصی واریز می‌گردد و کل این هزینه ها که خوانده علت تحمیل آن به خواهان بوده است هزینه دادرسی می‌باشند پس حتی پرداخت تعرفه خدمات قضایی را هم شامل می‌گردد و اگر وی این هزینه ها را نپردازد نمی تواند حق خویش را مطالبه نماید و هر گاه خواهان ضمن مطالبه خواسته اصلی پرداخت هزینه دادرسی را نیز مطالبه کرده باشد دادگاه باید به تمام مبالغی که خواهان جهت احقاق حق خویش پرداخته است را مورد حکم قرار دهد حتی تعرفه خدمات قضایی نیز شامل هزینه دادرسی م. ب.. نظر اقلیت هزینه دادرسی با خسارت دادرسی تفاوت دارد هزینه دادرسی فقط شامل هزینه های دادرسی مالی و غیرمالی است که بایستی دادگاه در زمان صدور حکم به قسمت پرداخت وجه در سامانه مراجعه و فقط هزینه دعوی بر حسب مورد مالی یا غیرمالی را مورد حکم قرار دهد و سایر هزینه ها هرچند به همراه هزینه دادرسی اخذ و در برگه دادخواست از سوی دفتر خدمات قضایی گواهی شده اند شامل هزینه دادرسی نمی گردد و اینها مانند حق الوکاله وکیل و هزینه کارشناسی جزء خسارت دادرسی هستند و خواهان باید خسارت دادرسی را مطالبه نماید نهایتاً قرار بر این شود دفاتر خدمات قضایی ارشاد شوند که خواهان را توجیه که آیا خسارت دادرسی را مطالبه می‌نماید یا فقط هزینه دادرسی را و صراحتاً خواسته خواهان مشخص در دادخواست آورده شود.