حق کسب و پیشه و حق سرقفلی

حق کسب و پیشه و حق سرقفلی خ. م.: صورتجلسه نشست قضایی که در تاریخ 1401/07/12 در استان چهارمحال و بختیاری برگزار شده، به موضوع "حق کسب و پیشه و حق سرقفلی" پرداخته است. در این نشست، پرسشی مطرح شد که به بررسی وجوه تشابه و تفاوت حق سرقفلی مندرج در ماده 6 قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1376 و حق کسب و پیشه مذکور در ماده 18 قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1356 می‌پردازد. نظر هیات عالی بیانگر این است که حق کسب و پیشه و حق سرقفلی از نظر منشاء و آثار با یکدیگر متفاوت هستند. حق کسب و پیشه ناشی از قانون 1356 بوده و به مستاجران مشمول این قانون تعلق می‌گیرد، در حالی که حق سرقفلی از قرارداد واگذاری سرقفلی ناشی می‌شود و به مستاجر حق مالکیت می‌دهد. در نظر اکثریت نیز تاکید شده که حق کسب و پیشه، حقی قانونی برای مستاجر است، در حالی که حق سرقفلی مبلغی است که مالک از مستاجر دریافت می‌کند. همچنین تاکید شده که حق کسب و پیشه بر اساس رونق تجاری و حق تقدم مستاجر نسبت به مشتری شکل می‌گیرد، در حالی که حق سرقفلی تحت تاثیر موقعیت جغرافیایی ملک قرار دارد (ماده 15 آیین‌نامه روابط موجر و مستاجر). در مقابل، نظر اقلیت بر این باور است که حق کسب و پیشه و حق سرقفلی از نظر ماهیت مشابه هستند و حق کسب و پیشه سابقه فقهی ندارد، زیرا ممکن است مستاجر جدید شغل مستاجر قبلی را ادامه ندهد و در نتیجه حق کسب و پیشه منتفی گردد.