طرح دعوای اثبات وقوع بیع و تحویل مبیع

طرح دعوای اثبات وقوع بیع و تحویل مبیع خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 26 خرداد 1387 در استان خراسان شمالی برگزار شد، موضوع دعوای اثبات وقوع بیع و تحویل مبیع مورد بحث قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا با پذیرش دادخواست اثبات وقوع بیع و تحویل مبیع، حکمی به نفع اثبات این موارد صادر خواهد شد یا به دلیل مغایرت با قوانین ثبت در امور غیرمنقول، قرار رد دادخواست صادر می‌شود. هیات عالی بر این نکته تاکید کرد که اگر بخشی از ثمن معامله از طریق چک پرداخت شود، تعهد خریدار نسبت به پرداخت آن قسمت به تعهد پرداخت چک تبدیل می‌شود و در صورت عدم پرداخت، صادرکننده چک مسئول خواهد بود. نظرات مختلفی در این زمینه وجود داشت که به سه دیدگاه اصلی تقسیم می‌شدند: نظر اول بر عدم تبدیل تعهد تاکید می‌کرد و بیان می‌داشت که ذمّه خریدار تا زمان پرداخت وجه چک مشغول است؛ نظر دوم بر این باور بود که با رضایت فروشنده به دریافت چک به جای ثمن، تبدیل تعهد صورت گرفته است؛ و نظر سوم تاکید می‌کرد که صرف توافق بر پرداخت با چک، موجب تبدیل تعهد نمی‌شود، اما صدور چک و واگذاری آن به فروشنده به معنای انجام تعهد قراردادی از سوی خریدار است و در نتیجه، ذمّه خریدار برائت می‌یابد. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1387/03/26 برگزار شده توسط: استان خراسان شمالی/ شهر آشخانه موضوع طرح دعوای اثبات وقوع بیع و تحویل مبیع پرسش در قبول دادخواست اثبات وقوع بیع یا تحویل مبیع، آیا با قبول دادخواست و بررسی آن، حکم به اثبات وقوع بیع و تحویل مبیع صادر می‌شود یا به دلیل این که قبول این نوع دادخواست و رسیدگی به آن خلاف قانون ثبت در امور غیرمنقول می‌باشد، قرار رد دادخواست صادر می‌شود؟ نظر هیئت عالی با قبول متعاقدین که بخشی از ثمن معامله به موجب چک صادر شده و د. ح. خریدار پرداخت شود تعهد خریدار نسبت به پرداخت آن قسمت از ثمن معامله به تعهد پرداخت چک تبدیل شده و در صورت عدم پرداخت وجه چک مزبور صادرکننده مطابق مقررات مسئول پرداخت آن است. با این وصف طرفین عقد می‌توانند شرایطی را برای عقد که پرداخت بخشی از ثمن آن به وسیله چک انجام می‌شود مقرر نمایند. نظر اتفاقی نظر اول: چون چک وسیله پرداخت است و در تبدیل تعهد، اراده لازم است که در مانحن‌فیه متعاقدین تنها یک اراده کرده‌اند و آن این است که به جای ثمن قرارداد چک دریافت کنند، چنان‌چه چک توسط خریدار صادر و به فروشنده واگذار شود، تبدیل تعهد صورت نپذیرفته و ذمّه خریدار تا زمانی که وجه چک پرداخت نشود، مشغول است. نظر دوم: ب. ت. ب. وصف خاص اسناد تجاری که فروشنده راضی می‌شود به جای ثمن سند تجاری با اوصاف خاص دریافت کرده و قبل از سررسید آن را به ثالث منتقل کند و از مزایای چک بهره‌مند گردد، تبدیل تعهد صورت گرفته است و علت این‌که در ذیل قرارداد طرفین شرط می‌کنند، در صورت عدم پرداخت هر یک از چک‌ها معامله فسخ گردد، همین امر است. نظر سوم: هر قرارداد تابع پیش توافقاتی است که متعاقدین قبل از امضای ذیل قرارداد در مورد آنها بحث نموده و در صورت توافق در خصوص تمامی موارد، قرارداد را امضا می‌کنند، از جمله این‌که نحوه تحویل مبیع چگونه باشد، اوصاف مبیع چه باشد، ثمن چگونه پرداخت گردد؟ آیا حال باشد یا موجل؟ وجه نقد باشد یا سند تجاری؟ لذا صرف موافقت متعاقدین در حین عقد در خصوص این‌که به جای ثمن، سند تجاری پرداخت گردد موجب تبدیل تعهد نیست لکن چون ثمن قرارداد صدور یک سند تجاری تعهدآور با اوصاف خاص خود م. ب. که قانونگذار در خصوص آن، قوانین و مقررات وضع نموده است لذا صرف صدور چک و واگذاری آن به فروشنده به معنای انجام تعهد قراردادی از ناحیه خریدار بوده و موجب برائت ذمّه خریدار می‌گردد.