موقوفی تعقیب بر اساس گواهی فوت جعلی

پدر محکوم به شعبه اجرای احکام مراجعه می‌کند و اظهار می‌دارد پسرم فوت کرده است اگر بعدا معلوم شود که بر اساس گواهی فوت جعلی قرار موقوفی اجرا صادر شده است؛ تصمیم مناسب چیست؟ نظر هیات عالی موضوع سوال در خصوص قرار موقوفی اجرای حکم است که عدول از آن در صورت احراز عدم فوت محکوم با لحاظ سایر اقتضائات قانونی موجه است. نظر اکثریت در قانون اشاره‌ای به موضوع قرار موقوفی تعقیب نگردید و فقط در مورد منع‌تعقیب توجه گردیده است و نظریه‌های حقوقی در مورد سوال هم درباره موقوفی تعقیب و هم درباره منع تعقیب در جهت عملی بودن عدول از قرارهای مورد اشاره صادر گردیده است و هم نظریه‌های حقوقی در مورد سوال هم درباره منع تعقیب در جهت عملی بودن عدول از قرارهای مورد اشاره صادر گردیده است. مطابق نظریه حقوقی به شماره‌های 546/7 مورخ 8/8/82 و 7907/7 مورخ 5/11/84 صادره از اداره حقوقی قوه قضائیه چنانچه پرونده به دادگاه ارسال نشده و قرار موقوفی تعقیب و یا قرار منع تعقیب به تایید دادگاه نرسیده باشد عدول از آن در صورتی که موجه باشد برای دادستان بلااشکال است صرفنظر از عدم تصریح قانون به این مورد به نظر می‌رسد با وحدت ملاک از موارد بیان شده در مورد منع تعقیب در جهت احقاق حقوق جامعه بتوان در مورد قرار موقوفی تعقیب هم مطابق قرار موقوفی تعقیب عدول شود. ایرادی که در نحوه عمل فوق وارد م. ب. این است که مشخص نگردید که چه مدت پس از گذشت تاریخ صدور قرار منع‌ تعقیب با تاریخ قطعیت، دادستان بتواند از این اهرم استفاده نماید و ممکن است پس از گذشت مدت زمان صدور قرار منع‌ تعقیب پرونده از بایگانی خارج شده و دادستان با استفاده از این اختیارات درباره امر به تعقیب مجدد و شروع به تحقیق و به جریان افتادن پرونده‌ای که مدتها از بایگانی شدن آن گذشته را صادر نماید که هم از نظر شکلی و هم از نظر ماهیتی مشکلاتی را ممکن است ایجاد نماید و با روح قاعده اعتبار امرمختومه‌ بها و اصل آمره بودن قانون آیین دادرسی کیفری منافات خواهد داشت و ب. ت. ب. روح قوانین که برای حفظ استحکام آراء و نظم حقوقی و جلوگیری از اعمال نفوذهای احتمالی، حتی به قضات دادگاه اجازه ی تعدیل رای خود را نداده است، مضمون ماده 278 قانون آیین دادرسی کیفری را نمی توان به عدول از قرار موقوفی تعقیب تسری داد و باید به نص اکتفا کرد؛ بنابراین عدول از قرار موقوفی تعقیب جایز نیست. به نظر می‌رسد با استفاده از ملاک ماده ی 283 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب1392، عدول دادستان از تصمیم قبلی خود پیش از ارسال پرونده به دادگاه بلامانع است. قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 در خصوص ممنوعیت عدول دادسرا از نظر قضایی خود، حکمی بیان ننموده است. ب. ت. ب. ملاک ماده 278 قانون مذکور، قرار منع تعقیبی را که در دادگاه قطعی نشده است، پس از کشف دلایل جدید، توسط دادسرا قابل عدول می‌داند، در موضوع سوال (اصلاح قرار یا عدول از آن) میان قرارهای منع تعقیب یا موقوفی تعقیب تفاوتی وجود ندارد و به عبارتی، قرار موقوفی تعقیب خصوصیتی ندارد تا قابل عدول نباشد؛ بنابراین در صورت وجود دلیل، دادسرا می‌تواند از قرار موقوفی تعقیب عدول کند و به عبارتی آن را اصلاح نماید. نظر اقلیت چنان چه پس از صدور قرار موقوفی تعقیب توسط دادسرا، دلایل و مدارکی دال برداشتن عذر موجه در زمان فرار از خدمت ارائه شود، ب. ت. ب. وحدت ملاک ماده (180) قانون آیین دادرسی کیفری، دادستان به لحاظ حفظ حقوق متهم و در صورت احراز عذر موجه می‌تواند از قرار موقوفی تعقیب عدول و موضوع را رسیدگی ماهوی نماید. ضمناً چنان چه قرار موقوفی تعقیب به تایید دادگاه رسیده باشد، فک قرار باید از طریق دادگاه صورت گیرد.