مقدمه
وجه التزام ناشی از عدم
انتقال رسمی مبیع به
خریدار هم
زمان با انتقال
مبیع توسط خریدار اول به ثالث
خ. م.:
در نشست
قضایی که در تاریخ 1398/02/24 در
استان بوشهر برگزار شد، موضوع بررسی وجه التزام ناشی از عدم
انتقال رسمی مبیع به خریدار در شرایطی مطرح گردید که خریدار اول مبیع را به شخص ثالثی فروخته است. پرسش اصلی این بود که آیا
خسارت قراردادی قابل
مطالبه است یا خیر. نظر هیات عالی این بود که اگر تمامی حقوق مربوط به
قرارداد به خریدار دوم منتقل شده باشد، حق
مطالبه وجه التزام نیز به قائم مقامی خریدار اول منتقل میشود، مگر اینکه تصریحی در این خصوص وجود نداشته باشد که در این
صورت خریدار اول حق مطالبه
خسارت را خواهد داشت.
اکثریت اعضای هیات بر این عقیده بودند که خریدار دوم نمیتواند خسارت را مطالبه کند، چرا که این حق تنها بین
فروشنده و خریدار اول وجود دارد و خریدار اول نیز میتواند خسارت را مطالبه کند، حتی پس از انتقال مبیع به شخص دیگر، زیرا خسارت قراردادی وابسته به مال نیست و با
انتقال ملک اسقاط نمیشود. در مقابل، نظر
اقلیت این بود که با انتقال مبیع، حق مطالبه خسارت برای خریدار اول سلب میشود و این انتقال به منزله اسقاط ضمنی شرط دریافت خسارت است.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1398/02/24
برگزار شده توسط: استان بوشهر/ شهر برازجان
موضوع
وجه التزام ناشی از عدم انتقال رسمی مبیع به خریدار هم زمان با انتقال مبیع توسط خریدار اول به ثالث
پرسش
طبق شرایط ضمن عقد، فروشنده متعهد شده که در موعد معین نسبت به انتقال رسمی مبیع به خریدار اقدام نماید؛ والا ملزم به
پرداخت خسارت قراردادی (وجه التزام) به خریدار خواهد بود؛ فروشنده در موعد به
تعهد خود عمل نمیکند و از طرفی خریدار که
مالک مبیع شده، اقدام به فروش مبیع به دیگری کرده، حال آیا خسارت قابلیت مطالبه دارد یا خیر؟
نظر
هیئت عالی
در صورتی که
کلیه حقوق و متعلقات مربوط به قرارداد عیناً به خریدار دوم منتقل شده باشد، حق مطالبه وجه التزام نیز به قائم مقامی خریدار اول (فروشنده دوم) به خریدار دوم منتقل میشود؛ لیکن در صورتی که تصریح به
انتقال حق مطالبه وجه التزام نشده باشد، علی رغم واگذاری مورد معامله به خریدار دوم، خریدار اول حق مطالبه وجه التزام ناشی از نقض عهد فروشنده اولیه را خواهد داشت.
نظر اکثریت
راجع به خریدار دوم اتفاق نظر وجود دارد: که خریدار دوم نمیتواند مطالبه خسارت نماید، چون این شرط تنها بین فروشنده و خریدار اول وجود دارد و ب. ت. ب. اصل نسبی بودن قراردادها و ب. ت. ب. اینکه از امتیازات بیع اول میباشد، لذا؛ صرفاً راجع به خریدار اول این امکان وجود دارد. راجع به خریدار اول هم اکثریت معتقدند که خریدار اول میتواند مطالبه خسارت نماید، هر چند مبیع را به دیگری فروخته باشد؛ زیرا خسارت قراردادی از
توابع مبیع نمیباشد و این حق، وابسته به مال نمیباشد و اگر مبلغ خسارت، مبلغ مقطوعی باشد با فرا رسیدن موعد، شرط محقق شده و اگر خسارت به صورت روزانه بوده، از زمان فرا رسیدن موعد تا تاریخ
انتقال مالکیت توسط خریدار اول، حق مطالبه خسارت، برای خریدار اول به وجود آمده و پس از انتقال ملک توسط خریدار اول، از آن تاریخ به بعد مشمول خسارت نمیباشد؛ نتیجتاً اینکه با انتقال ملک، این حق اسقاط نمییابد.
نظر اقلیت
خریدار اول، هر چند در قرارداد وی با فروشنده، شرط دریافت خسارت در صورت عدم انتقال در موعد معین وجود داشته حال چون مبیع از
مالکیت وی خارج شده و مالکیت وی سلب شده، نمیتواند مطالبه خسارت نماید و در واقع انتقال مبیع توسط خریدار اول به منزله اسقاط ضمنی شرط دریافت خسارت م. ب..