نشست قضایی
پرداخت خسارت تاخیر در انجام تعهد بدون طرح دعوی الزام به انجام اصل تعهد
خلاصه
در خصوص امکان مطالبه خسارت تاخیر در انجام تعهد (وجه التزام) بدون طرح دعوی الزام به انجام اصل تعهد، اختلاف نظر وجود دارد. هیات عالی معتقد است مطالبه خسارت بدون رسیدگی به صحت عقد اصلی قانونی نیست و چنین دعوایی قابل رسیدگی نمیباشد.
اصلِ حقوقی: مطالبه خسارت تاخیر در انجام تعهد (وجه التزام) بدون رسیدگی به صحت عقد اصلی و الزام به انجام آن، قابلیت استماع ندارد.
کلیدواژهها: وجه التزام، خسارت تاخیر، انجام تعهد، قابلیت استماع، قرارداد بیع
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
پرداخت خسارت تاخیر در انجام تعهد بدون طرح دعوی الزام به انجام اصل تعهد
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 20 اردیبهشت 1397 در استان خراسان رضوی برگزار شد، موضوع بررسی قابلیت استماع دعوی الزام متعهد به پرداخت خسارت تاخیر در انجام تعهد (وجه التزام) بدون طرح دعوی الزام به انجام اصل تعهد مورد بحث قرار گرفت. هیات عالی به این نتیجه رسید که مطالبه خسارت تاخیر بدون رسیدگی به صحت عقد اصلی، قانونی نیست و چنین دعوایی قابل رسیدگی نمیباشد، زیرا شرط پرداخت خسارت به صحت عقد وابسته است. در مقابل، نظر اکثریت بر این بود که مطالبه وجه التزام قراردادی مستقل از دعوی الزام به انجام تعهد است و در صورتی که موعد انجام تعهد تعیین شده باشد، متعهدله میتواند به محض انقضای موعد، خسارت ناشی از تاخیر را مطالبه کند، بدون آنکه نیازی به مطالبه اصل تعهد باشد. نظر اقلیت نیز بیان کرد که مطالبه وجه التزام منوط به مطالبه اصل تعهد است و بدون آن قابلیت استماع ندارد، زیرا مطالبه وجه التزام باید با احراز حق متعهدله در اصل تعهد همراه باشد. این نظرات به بررسی ابعاد حقوقی و اخلاقی قراردادها و جلوگیری از سوءاستفاده از حقوق پرداخته است.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1397/02/20
برگزار شده توسط: استان خراسان رضوی/ شهر مشهدموضوع
پرداخت خسارت تاخیر در انجام تعهد بدون طرح دعوی الزام به انجام اصل تعهدپرسش
آیا دعوی الزام متعهد به پرداخت خسارت تاخیر در انجام تعهد (وجه التزام) بدون طرح الزام وی به انجام اصل تعهد قابلیت استماع دارد؟
در ضمن قرارداد بیع، فروشنده متعهد به تنظیم سند به نام خریدار در زمان مشخصی میشود و مبلغی به صورت روزانه یا ماهانه به عنوان وجه التزام تعیین میشود، آیا متعهدله میتواند بدون اینکه در خصوص الزام فروشنده به انجام تعهد دایر به تنظیم سند طرح دعوی کند صرفاً تقاضای الزام وی را به پرداخت خسارت ناشی از تاخیر در تنظیم سند داشته باشد؟
نظر هیات عالی
شرط ضمن عقد تعهد تبعی و فرعی است و رابطه عقد با آن همان رابطه اصل با فرع است. از نتایج این امر یکی این است که شرط از حیث صحت یا بطلان تابع عقد است. بنابراین چنانچه در قرارداد بر متعهد شرط پرداخت خسارت در صورت تاخیر در انجام تعهد گردد، محکومیت مشروطعلیه (متعهد) به پرداخت خسارت تاخیر منوط به احراز صحت عقد (تعهد اصلی) است که اصل است و شرط فرع بر آن است و در صورتی صحیح است که عقد صحیح باشد زیرا نمیتوان بدون رسیدگی به صحت عقد (اصلی) صحت شرط (فرع) را مورد رسیدگی قرار داد و حال آنکه اصل تعهد مورد خواسته نیست. بنابراین مطالبه خسارت تاخیر در انجام تعهد بدون مطالبه اصل تعهد قانونی نبوده و چنین دعوایی قابل رسیدگی نیست.نظر اکثریت
مطالبه وجه التزام قراردادی منوط به طرح دعوی الزام متعهد به انجام اصل تعهد نیست
دلایل نظریه:
1- دعوی مطالبه وجه التزام قراردادی از متفرعات دعوی الزام به انجام تعهد نبوده بلکه قرارداد مستقلی محسوب میشود و چون قرارداد مستقل است طرح آن منوط به طرح دعوی الزام به انجام تعهد نیست و این از اختیارات متعهدله است که دعوی الزام متعهد به انجام تعهد را نیز مطالبه کند یا اینکه فقط وجه التزام قرار دادی را مطالبه نماید.
2- برابر ماده 226 قانون مدنی چنانچه در قرارداد برای ایفای تعهدات موعدی تعیین نشده متعهدله وقتی میتواند خسارت ناشی از عدم انجام تعهد را مطالبه کند که ثابت کند انجام تعهد را مطالبه نموده است، بنابراین در این فرض رسیدگی به دعوی وجه التزام تاخیر در انجام تعهد منوط به مطالبه اصل تعهد است، ولی در فرضی که برای انجام تعهد موعدی تعیین شده به محض انقضای موعد انجام تعهد، متعهد محق در مطالبه وجه التزام تاخیر در انجام تعهد است حتی اگر اصل تعهد را مطالبه ننموده باشد.نظر اقلیت
مطالبه وجه التزامی منوط به مطالبه اصل تعهد است و بدون آن قابلیت استماع ندارد.
ادله این نظریه:
1- مطالبه وجه التزام قراردادی (مانند خسارت تاخیر تادیه در دعاوی که موضوع آن پرداخت وجه است) از متفرعات دعوی اصلی است و تا محق بودن متعهدله در اصل تعهد احراز نشود، متعهدله حق مطالبه وجه التزام قرار دادی را ندارد.
2- ب. ت. ب. اینکه حقوق مبتنی بر اخلاق است یعنی نباید قراردادها وسیله سوء استفاده افراد قرار گیرد و از طرفی گاهی خسارت قراردادی از اصل هزینه اجرای قرارداد بیشتر میشود و کسی که تعهدی به نفع وی شده هدف وی انجام تعهد نیست و صرفاً در مقاطع مختلف صرفاً خسارات ناشی از تاخیر در انجام تعهد را مطالبه مینماید، علیهذا جهت جلوگیری از سوء استفاده از اجرای حق و جهت رعایت مرزهای اخلاقی در جامعه، دادگاه میتواند از متعهدله سوال کند چرا اصل تعهد را مطالبه نمیکند و اگر به این نتیجه برسد که هدف متعهدله از مطالبه وجه التزام سوء استفاده از حق است و نه الزام متعهد به انجام تعهد میتواند دعوی مطالبه وجه التزام را رد نماید.موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 41
آرای مرتبط 9
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390000131503 مورخ 1402/01/22 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 226 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اعاده دادرسی از حکم پرداخت وجه چک به جهت فسخ قرارداد مربوطه
مواد 226 و 227 و 228 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 2415 مورخ 1400/09/02 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 226 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای غیر قابل تجزیه بودن موضوع ارجاع شده به داوری
مواد 226 و 10 و 230 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
نقض حکم بدوی و محکومیت تضامنی خواندگان به پرداخت وجه التزام قراردادی و هزینه دادرسی در دادگاه تجدیدنظر
مواد 226 و 227 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
مواد 226 و 227 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای غیر قابل تجزیه بودن موضوع ارجاع شده به داوری
مواد 226 و 10 و 230 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اعاده دادرسی از حکم پرداخت وجه چک بهجهت فسخ قرارداد مربوطه
مواد 226 و 227 و 228 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تاریخ دادنامه: 1402/1/22
ماده 226 قانون مدنی
نشستهای قضایی 5
-
نشست قضایی
هماستناد
مطالبه هزینه اجرای تعهد
ماده 226 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
مطالبه اجارهبها در عوض خسارات ناشی از عدم اجرای تعهد
ماده 226 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
تعیین وجه التزام در قرارداد پولی و بانکی و غیر آن به همراه مطالبه خسارت تاخیر تادیه
ماده 226 و 227 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
نحوه مطالبه خسارت ناشی از تأخیر در انجام تعهد
مواد 226 و 230 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
بررسی وضعیت حق فسخ معامله و ابطال سند رسمی با وضع شرط بعد از انجام معامله - نشست قضایی (1)
قانون مدنی (مواد 226
مواد مرتبط 1
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 226 — قانون مدنی
ماده 226 قانون مدنی چنانچه در قرارداد برای ایفای تعهدات موعدی تعیین نشده م
مقرراتِ مرتبط 2
-
آییننامه
هماستناد
آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی
ماده 226 قانون مدنی باید اخطار یا اظهارنامه رسمی را نیز که طی آن مطالبه به
-
آییننامه
هماستناد
آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرائی
ماده 226 قانون مدنی باید اخطار یا اظهارنامه رسمی را نیز که طی آن مطالبه به
دکترین 24
-
مقاله
هماستناد
تسلیم مال یا سند در فرض استنکاف متعهدله — از دیگر موضوعات اظهارنامه تسلیم مال یا
مواد 226 و 227 و 229 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تسلیم مال یا سند در فرض استنکاف متعهدله — در باب تعهدات همواره این گونه نیست
مواد 226 و 227 و 229 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تسلیم مال یا سند در فرض استنکاف متعهدله — در باب تعهدات همواره این گونه نیست
مواد 226 و 227 و 229 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مطالبه تعهدات و طلب بدون مدت — در نظام حقوقی ایران مطالبه انجام تعهد
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مطالبه تعهدات و طلب بدون مدت — مهم ترین مستند قانونی در این خصوص
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مطالبه تعهدات و طلب بدون مدت — مهم ترین مستند قانونی در این خصوص
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مطالبه تعهدات و طلب بدون مدت — در تأیید آنچه در بخش دوم ماده
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مطالبه تعهدات و طلب بدون مدت — در تأیید آنچه در بخش دوم ماده
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مطالبه تعهدات و طلب بدون مدت
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مطالبه تعهدات و طلب بدون مدت — اشخاص است
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مطالبه تعهدات و طلب بدون مدت — اشخاص است
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مطالبه تعهدات و طلب بدون مدت — در نظام حقوقی ایران جز در موارد
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مطالبه تعهدات و طلب بدون مدت — در نظام حقوقی ایران جز در موارد
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نکات مندرج در درخواست صدور اجرائیه — شماره و تاریخ مستند درخواست صدور
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نکات مندرج در درخواست صدور اجرائیه — اگر اختیار انجام تعهد با متعهدله باشد
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری شهرکرد اسفند ۷۹ — حداقل دستمزد افزایش یافته است
مواد 226 و 230 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری شهرکرد اسفند ۷۹ — نحوه و چگونگی مطالبه خسارت ناشی از
مواد 226 و 230 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری شهرکرد اسفند ۷۹ — نحوه و چگونگی مطالبه خسارت ناشی از
مواد 226 و 230 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری شهرکرد اسفند ۷۹ — نشست قضایی (۱) مدنی ب
مواد 226 تا 230 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری شهرکرد اسفند ۷۹ — اگر فروشنده یا خریدار در دفترخانه اسناد
مواد 226 تا 230 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری شهرکرد اسفند ۷۹ — اگر فروشنده یا خریدار در دفترخانه اسناد
مواد 226 تا 230 ق.م
-
مقاله
هماستناد
معیار سنجش و اندازه گیری خسارت معنوی — استناد ماده ۲۲۱ ق
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
معیار سنجش و اندازه گیری خسارت معنوی — برای تحقق مسئولیت ناشی از قرارداد باید
ماده 226 ق.م
-
مقاله
هماستناد
معیار سنجش و اندازه گیری خسارت معنوی — برای تحقق مسئولیت ناشی از قرارداد باید
ماده 226 ق.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
