نشست قضایی
کیفیت مطالبه قیمت اعیانی احداثی و تعمیرات کلی پس از فسخ عقد صلح
خلاصه
در خصوص حق مطالبه قیمت اعیانی و تعمیرات پس از فسخ عقد صلح، اختلافنظر وجود دارد. اکثریت هیئت عالی معتقدند اعیانی متعلق به متصالح است و پس از فسخ، مالک عین مستحق دریافت اجرتالمثل است. برخی دیدگاهها نیز به بطلان عقد به دلیل عدم تعیین مدت خیار یا شمول قاعده اقدام اشاره دارند.
اصلِ حقوقی: پس از فسخ عقد صلح، اعیانی متعلق به متصالح باقی میماند و مالک عین مستحق دریافت اجرتالمثل است.
مستند: ماده ۵۰۴ قانون مدنی
کلیدواژهها: فسخ عقد صلح، اعیانی، اجرتالمثل، متصالح، قاعده اقدام
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
مقدمه
کیفیت مطالبه قیمت اعیانی احداثی و تعمیرات کلی پس از فسخ عقد صلح
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 1390/06/03 در استان گیلان برگزار شد، موضوع اصلی به کیفیت مطالبه قیمت اعیانیهای احداثی و هزینههای تعمیرات پس از فسخ عقد صلح مربوط میشد. سوال مطرح شده این بود که آیا متصالحین یا ورثه آنها حق دارند پس از فسخ عقد صلح توسط شخص مصالح، قیمت اعیانی و هزینههای تعمیرات را مطالبه کنند یا خیر. اکثریت هیات عالی در کمیسیون (3) مدنی بر این نظر بودند که اعیانی متعلق به متصالحین پس از فسخ همچنان در مالکیت آنها باقی میماند و مالک عین مستحق دریافت اجرتالمثل خواهد بود. در این زمینه به ماده 504 قانون مدنی نیز استناد شد. در مقابل، اقلیت بر این باور بودند که متصالحین حق دارند قیمت اعیانی و هزینههای تعمیرات را مطالبه کنند، زیرا اقدامات آنها بهطور مالکانه بوده و نمیتوان به سادگی آن را با اجاره مقایسه کرد. در کمیسیون (5) مدنی، اگرچه قید مدت برای فسخ وجود نداشت و به تبع آن، عقد و شرط باطل تلقی میشد، اما در فرض صحت، مالکیت اعیانی برای متصالحین حفظ میشد و اجرتالمثل قابل مطالبه بود. نظر اتفاقی شامل سه دیدگاه متفاوت بود: اول، ب. ت. ب. عدم تعیین زمان برای خیار فسخ، عقد و شرط باطل است و برخی فقط حق قلع و قمع اعیانات را دارند، در حالی که برخی دیگر حق مطالبه قیمت را نیز قائل بودند. دوم، در صورت صحت عقد، متصالح حق درخواست قیمت را دارد. سوم، متصالحین با علم به خیاری بودن عقد، اقدام به احداث اعیانات کردهاند و لذا مشمول قاعده اقدام هستند و حق مطالبه قیمت یا اجرت را ندارند.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1390/06/03
برگزار شده توسط: استان گیلان/ شهر آستاراموضوع
کیفیت مطالبه قیمت اعیانی احداثی و تعمیرات کلی پس از فسخ عقد صلحپرسش
شخصی شش دانگ یک باب خانه را به اشخاص دیگری صلح میکند و در عقد صلح مقرر میشود که مصالح درهر زمانی اختیار فسخ بالمباشره عقد را دارد. متصالحین در زمان مالکیت خویش، مبادرت به احداث اعیانی و تعمیرات کلی منزل مورد صلح میکنند. پس از فوت احدی از متصالحین، شخص مصالح مبادرت به فسخ عقد صلح میکند ب. ت. ب. مراتب موصوف آیا متصالحین یا ورثه آنها حق مطالبه قیمت اعیانی و هزینههای تعمیر یک باب منزل مسکونی احداثی در ملک مورد صلح را دارند؟
نظر هیئت عالی
این سوال در دو کمیسیون تخصصی مطرح شده است:
نشست قضایی (3) مدنی:
نظر اکثریت: بر فرض مقید بودن حق فسخ به مدت معین و در نتیجه صحت عقد و شرط در صورت فسخ، آن بخش از اعیان که به متصالحین تعلق داشت در مالکیت متصالحین باقی میماند؛ زیرا فسخ ممکن نیست و موجبی برای انتقال اعیان جدید به مالک قبل از عقد در بین نیست. بنابراین، مالک عین مستحق دریافت اجرتالمثل خواهد بود و عین کماکان در مالکیت او باقی است. ماده 504 قانون مدنی نیز متضمن همین استنباط و تحلیل است.
نظر اقلیت: چنانچه عقد صلح علی فرض صحت حق فسخ ضمن آن، توسط مصالح فسخ شود، چون احداث اعیانی و تعمیرات در آن توسط متصالحین در زمان مالکیت آنان ولو با وجود حق فسخ برای مصالح صورت گرفته است. بنابراین، به نظر میرسد متصالحین یا ورثه آنان حق مطالبه قیمت اعیانی احداثی و نیز هزینههای تعمیرات را دارند و تشبیه مورد با عقد اجاره (ماده 504) و اعمال ملاک متخذ از آن (دریافت اجرتالمثل توسط مالک عین) صحیح نیست.
نشست قضایی (5) مدنی:
منصرف از وحدت ملاکی که از ماده 401 قانون مدنی به دست میآید و به لحاظ عدم قید مدت در اختیار فسخ ضمن عقد صلح، عقد و شرط هر دو باطل تلقی میشوند؛ لیکن چون فرض صحت عقد و شرط در نظریات قبلی مطرح شده چنانچه آن را صحیح بدانیم ب. ت. ب. ماده 504 قانون مذکور، ملکیت اعیانی مستحدثه برای متصالحین باقی است و پس از آن اعیانی در تصرف هر طرف باقی بماند حسب مورد اجرتالمثل زمین یا اعیانی از ناحیه طرف مقابل قابل مطالبه است. بنابراین، نظر اکثریت ابرازی کمیسیون مدنی (3) مورد تأیید است.
نظر اتفاقی
نظر اول: ب. ت. ب. اینکه در فرض سوال، برای خیار فسخ مُصالِح زمان تعیین نشده است لذا بر اساس ملاک مستفاد از ماده 40 قانون مدنی، هم عقد باطل است و هم شرط. پس از بطلان عقد بنابر عقیده برخی از همکاران، متصالحین فقط حق دارند اعیانات خود را قلع و قمع کنند و ببرند و به عقیده بعضی دیگر، حق مطالبه قیمت را دارند؛ چون عقد صلح از عقود تملیکی است و اقدامات متصالحین مالکانه بوده است. این گروه از قضات بر این بآورند در صورتیکه به لحاظ تسامحی بودن عقد صلح، آن را در این مورد صحیح بدانیم متصالحین حق مطالبه قیمت اعیانات و تعمیرات کلی را خواهند داشت؛ چون اقدام آنها عدوانی نبوده است و کارشان محترم است. برخی از قضات این گروه معتقدند به جای قیمت اعیانی باید اجرتالمثل ماهیانه پرداخت شود.
نظر دوم: در صورت صحت عقد صلح در فرض سوال، چنانچه تعمیرات متصله باشد متصالح حق درخواست قیمت زمان فسخ را دارد و اگر منفصله باشد فقط میتواند خود عین را بردارد و در خصوص اعیانات نیز حق مطالبه قیمت را خواهد داشت.
نظر سوم: چون متصالحین میدانستند عقد خیاری است؛ لذا با ایجاد و احداث اعیانات بر ضرر خود اقدام کردهاند و مشمول قاعده اقدام هستند و حق مطالبه قیمت یا اجرت را ندارند.موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 3
موارد مرتبط 81
آرای مرتبط 23
-
رأی
هماستناد
رجوع از اذن در حبس مطلق
مواد 40 و 42 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 192 مورخ 1401/04/07 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
مواد 40 و 97 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
عدم ثبت نقل و انتقالات سهام در دفتر سهام شرکت
قانون مدنی و ماده 40
-
رأی
هماستناد
2- مطالبه نفقه علیرغم صدور حکم الزام به تمکین1- محدوده تأثیر حکم تمکین
قانون مدنی و ماده 40
-
رأی
هماستناد
تکلیف به پرداخت وجه د. ح. انتفاع
مواد 40، 43 و 44 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 419 مورخ 1396/05/03 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
قانون مدنی، ماده 40
-
رأی
هماستناد
2- مطالبه نفقه علیرغم صدور حکم الزام به تمکین1- محدوده تأثیر حکم تمکین
قانون مدنی و ماده 40
-
رأی
هماستناد
شماره پــرونـــده : هـ ع/ 0000904 شماره دادنامه: 140109970906000192 تاریخ: 1401/04/07
مواد 40 و 97 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
دادنامه 140331390002123226 هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری — 1403/09/03 — ابطال تبصره سوم از بند «ج» مصوبه مورخ 1401/11/23 شورای اسلامی شهر تهران در خصوص «تعیین بهای خدمات آرامستان…
ماده 40 قانون مدنی و اصول 14- 19 -47 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران می ب
-
رأی
هماستناد
رأی شماره 234 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال مصوبه شماره 1704/2/ش مورخ 22/4/1385 شورای اسلامی شهر مشهد با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 40 قانون مدنی اخذ مبلغ اندک جهت توقف و اشغال قانونی میباشد و حق توقف
-
رأی
هماستناد
رای شماره ۵۶ مورخ ۱۳۹۲/۱۰/۳۰ هیأت تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری بر مبنای ماده ۴۰ قانون ثبت احوال کشور مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحیه بعدی مصوب ۱۳۶۳ تغییر نام خانوادگی با تصویب سازمان ثبت احوال کشور خواهد بود و بر اساس تبصره ذیل ماده مذکور موارد تغییر نام خانوادگی مطابق آیین نامه اجرایی این قان
قانون مدنی و مواد 40
-
رأی
هماستناد
عدم ذکر مدت در شرط پشیمانی مندرج در عقد بیع
ماده 401 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
(1)- نوع خیار به جهت عدم تادیه اقساط ثمن (2)- تعیین انقضای مدت خیار شرط در تعهدات موجل
ماده 401 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای شماره 347 مورخ 1397/10/30 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری
ماده 401 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
قلمرو قاعده ایراد امر مختومه در مورد ابطال قرارداد
ماده 401 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست ابطال بیع با سند عادی
مواد 401 و 1257 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اعتبار مقررات اعسار و تقسیط درخصوص جزای نقدی
قانون مدنی مصوب 1379 نقض و طبق بند ج ماده 401
-
رأی
هماستناد
تعیین مدت در خیار فسخ
ماده 401 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ماهیت تغییر تاریخ ایفای تعهد
ماده 401 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوای بطلان قرارداد حاوی شرط داوری - خیار شرط مجهول
ماده 401 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
خیار شرط بدون تعیین مدت
ماده 401 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
عدم ذکر مدت در شرط پشیمانی مندرج در عقد بیع
ماده 401 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رأی: #خیار_شرط (1393/12/02)
ماده 401 قانون مدنی درخور پذیرش نمی باشد زیرا در دعوی حاضر خواهان ها مدعی
نظریات مشورتی 10
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/95/3059 مورخ 1395/11/25
قانون مدنی و ماده 40
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/93/251 مورخ 1393/02/10
ماده401 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/98/921 — 1398/10/10
ماده 401 قانون مدنی مبنی بر ضرورت معین بودن مدت خیار شرط و با لحاظ ماده 22
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/6257 مورخ 1389/10/13 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 401 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/3288 مورخ 1389/06/02 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 401 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/98/921 مورخ 1398/10/10 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص امکان استفاده از حق فسخ توسط قیم در صلح خیاری و بطلان شرط خیار مادام العمر با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 401 قانون مدنی مبنی بر ضرورت معین بودن مدت خیار شرط و با لحاظ ماده 22
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/4124 مورخ 1378/06/01 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص مستثنیات دین با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 401 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/92/1054 مورخ 1392/06/04 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 401 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 2881/95/7 مورخ ۱۲/11/۱۳۹۵ اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص مبطل نبودن تخلف از خیار شرط به علت عدم تعیین زمان با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 401 قانون مدنی بوده و معامله باطل است یا خیر؟/ نظریه مشورتی اداره کل
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/92/1673 مورخ 1392/08/28 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 401 ق.م
نشستهای قضایی 5
-
نشست قضایی
هماستناد
تاثیر وجود سابقه محکومیت موثر کیفری در صدور قرار تعلیق تعقیب
ماده 40 ق.م
-
نشست قضایی
هماستناد
تاثیر جبران خسارت و رد مال در صدور قرار تعویق و تعلیق
ماده 40 ق.م
-
نشست قضایی
هماستناد
شرط ضمنعقد برای فسخ عقد در زمان و پرداخت وجه دلخواه
ماده 401 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
آثار حقوقی عدم تعیین آغاز مهلت خیار شرط در معامله
ماده 401 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
ماهیت مبلغی به عنوان حق پشیمانی در قرارداد
ماده 401 قانون مدنی
مواد مرتبط 3
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 504 — قانون مدنی
ماده 504 قانون مدنی نیز استناد شد
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 401 — قانون مدنی
ماده 401 قانون مدنی به دست می آید و به لحاظ عدم قید مدت در اختیار فسخ ضمن
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 40 — قانون مدنی
ماده 40 قانون مدنی
دکترین 40
-
مقاله
هماستناد
از سوی شخص غیر داد برده — نمونه نخست
ماده 40 ق.م
-
مقاله
هماستناد
از سوی شخص غیر داد برده — نمونه دوم توافق دو سوی اجرا هست
ماده 40 ق.م
-
مقاله
هماستناد
از سوی شخص غیر داد برده — نمونه دوم توافق دو سوی اجرا هست
ماده 40 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تنظیم برنامه مشترک برای اجرای حکم
مواد 34، 40، 49، 160 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تنظیم برنامه مشترک برای اجرای حکم — برابر ماده ۴۰ ق
مواد 34، 40، 49، 160 ق.م
-
مقاله
هماستناد
فروش می رود وتمن حاصل ار قروشب — در فرآیند توقیف هم که جلوه گاه
مواد 34، 40 و 49 ق.م
-
مقاله
هماستناد
فروش می رود وتمن حاصل ار قروشب — توقیف مال از جمله در صورتی اجتناب
مواد 34، 40 و 49 ق.م
-
مقاله
هماستناد
فروش می رود وتمن حاصل ار قروشب — توقیف مال از جمله در صورتی اجتناب
مواد 34، 40 و 49 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای اختیاری و نقش دادورز
مواد 34 و 40 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مال غیر منقول تبعی — شمار دیگری از اموال منقول در شکل
ماده 40 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مال غیر منقول تبعی — حقوق و دعاوی یاد شده در ماده
ماده 40 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تکلیف شفیع به پرداخت بالاترین وجه پیشنهادی برای خرید — نظر مشهور فقهای امامیه حلی (محقق)
ماده 40 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تکلیف شفیع به پرداخت بالاترین وجه پیشنهادی برای خرید — فروش حق عینی و تبعی داد باخته
ماده 40 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تکلیف شفیع به پرداخت بالاترین وجه پیشنهادی برای خرید — فروش حق عینی و تبعی داد باخته
ماده 40 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تکلیف شفیع به پرداخت بالاترین وجه پیشنهادی برای خرید — پاسخ اداره کل حقوقی اولاً
ماده 40 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تکلیف شفیع به پرداخت بالاترین وجه پیشنهادی برای خرید — ا مالکیت اعم از عین یا منفعت)
ماده 40 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تکلیف شفیع به پرداخت بالاترین وجه پیشنهادی برای خرید — ا مالکیت اعم از عین یا منفعت)
ماده 40 ق.م
-
مقاله
هماستناد
جهات استثنایی رسیدگی دادگاه به حکم قانون و رویه قضایی — در رسیدگی بعدی توسط شعبه سوم دادگاه
ماده 401 ق.م
-
مقاله
هماستناد
جهات استثنایی رسیدگی دادگاه به حکم قانون و رویه قضایی — پیش از اعلام رأی هیات عمومی دادستان
ماده 401 ق.م
-
مقاله
هماستناد
جهات استثنایی رسیدگی دادگاه به حکم قانون و رویه قضایی — پیش از اعلام رأی هیات عمومی دادستان
ماده 401 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری تبریز آذر ۸۴
ماده 401 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری تبریز آذر ۸۴ — مسائل و اندیشه های قضایی راجع به
ماده 401 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری گرگان آذر ۸۳ — وضعیت قرارداد بیع در صورت لاوصول شدن
ماده 401 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری گرگان آذر ۸۳ — ب
ماده 401 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری یزد، تیر ۸۱ — وضعیت شرط ضمن عقد مبنی بر امکان
ماده 401 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری یزد، تیر ۸۱ — به طور کلی عقد و شرط باطل
ماده 401 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری یزد، تیر ۸۱ — به طور کلی عقد و شرط باطل
ماده 401 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری یزد، تیر ۸۱ — در این خصوص باید عرف را در
ماده 401 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری یزد، تیر ۸۱ — نشست قضایی (۵) ن
ماده 401 ق.م
-
مقاله
هماستناد
وقتی که شخص ثالثی با رضایت متعهدله قبول کند که دین متعهد
مواد 401 و 402 ق.م
-
مقاله
هماستناد
رک مواد ۲۹۲ ق
مواد 401 و 402 ق.م
-
مقاله
هماستناد
رک مواد ۲۹۲ ق
مواد 401 و 402 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ثالثا
مواد 401 و 402 ق.م
-
مقاله
هماستناد
در اسناد تجاری تعهد هر یک از امضای کنندگان در برابر دارنده
مواد 401 و 402 ق.م
-
مقاله
هماستناد
در اسناد تجاری تعهد هر یک از امضای کنندگان در برابر دارنده
مواد 401 و 402 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم تخلیه — در اجرای حکم تخلیه باید به عنصر
مواد 503 و 504 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم تخلیه — در اجرای حکم تخلیه نسبت به ملکی
مواد 503 و 504 ق.م
-
مقاله
هماستناد
درخت غرس شده و زراعت در حکم دادگاه — در صورتی که در حکم دادگاه تکلیف
مواد 503 و 504 ق.م
-
مقاله
هماستناد
درخت غرس شده و زراعت در حکم دادگاه — عدم تعیین تکلیف بنا
مواد 503 و 504 ق.م
-
مقاله
هماستناد
زارعت در محل با اجازه داد برده — ماده ۸ ق
ماده 504 ق.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
