نظریهٔ مشورتی
مطالبه مهریه به طرفیت اولیاء دم
پرسش و پاسخِ کوتاه
پرسش: آیا اولیای دم با اعلام گذشت مجانی از قصاص، مسئول پرداخت دیون مقتول از جمله مهریه زوجه هستند و گذشت آن‌ها معتبر است؟
پاسخ: گذشت اولیای دم بدون تضمین دیون نافذ نیست و مهریه زوجه به عنوان دین ممتاز باید پرداخت شود.
به زبانِ ساده
این پرونده درباره این است که اگر کسی فوت کند و اولیای دم او بخواهند از قصاص قاتل صرفنظر کنند، آیا می‌توانند بدون پرداخت بدهی‌های متوفی (مثل مهریه همسرش) این کار را انجام دهند؟ نتیجه این است که اولیای دم نمی‌توانند بدون تضمین پرداخت بدهی‌های متوفی، از قصاص بگذرند؛ چون مهریه همسر متوفی جزو بدهی‌های اولویت‌دار (ممتازه) است و باید پرداخت شود.
چه کسی: هیات عالی قضایی (نشست قضایی استان گلستان). طرفین: زوجه (طلبکار مهریه) و اولیای دم مقتول.
چگونه: هیات عالی با بررسی موضوع، اعلام کرد که گذشت اولیای دم از قصاص بدون تضمین پرداخت دیون مقتول (از جمله مهریه) فاقد اعتبار قانونی است.
چرا مهم است: این متن برای وراث و طلبکاران متوفی مهم است تا بدانند حقوق مالی طلبکاران بر حق قصاص اولیای دم مقدم است.
قوانینِ مرتبط: ماده ۴۳۲ قانون مجازات اسلامی.
مفاهیمِ حقوقی: اولیای دم، دیون ممتازه، قصاص، گذشت، دیه، عقد صلح.
پرسش‌هایی که این متن پاسخ می‌دهد
آیا اولیای دم مقتول با گذشت مجانی از حق قصاص، مسئول پرداخت دیون مقتول می‌شوند؟
خیر، گذشت آنان بدون تضمین دیون، از نظر قانونی اعتبار ندارد و نافذ نیست.
آیا مهریه زوجه پس از فوت زوج، جزو دیون است؟
بله، مهریه زوجه به عنوان دیون ممتازه باید پیش از هر چیز پرداخت شود.
آیا گذشت اولیای دم از قصاص، مشروط است؟
بله، تا زمانی که دیون مقتول تعیین تکلیف نشود، رضایت اولیای دم بدون تضمین، اثر قانونی ندارد.
کلیدواژه‌ها: مهریه، اولیای دم، قصاص، دیون ممتازه، قانون مجازات اسلامی
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
مقدمه
مطالبه مهریه به طرفیت اولیاء دم
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 15 دی ماه 1400 در استان گلستان برگزار شد، موضوع اصلی بررسی مطالبه مهریه به طرفیت اولیای دم مقتول بود. پرسش مطرح‌شده شامل دو بخش بود: اولاً، آیا اولیای دم با اعلام گذشت مجانی از حق قصاص، مسئول پرداخت دیون مقتول خواهند بود؟ و ثانیاً، آیا این گذشت معتبر است؟ هیات عالی قضایی بر این نظر بود که گذشت اولیای دم نافذ نیست و مهریه زوجه به عنوان دیون ممتازه باید پیش از هر چیز پرداخت شود. بر اساس ماده 432 قانون مجازات اسلامی، گذشت بدون تضمین دیون از نظر قانونی اعتبار ندارد. نظر اکثریت نیز بر این نکته تاکید داشت که تا زمانی که دیون تعیین تکلیف نشود، رضایت اولیای دم بدون تضمین اثر قانونی نخواهد داشت و گذشت آنان مشروط است. در مقابل، نظر اقلیت به اعتبار عقد صلح بین اولیای دم و قاتل تاکید کرد و اعلام نمود که گذشت مجانی معتبر است، اما اولیای دم تا میزان دیه مسئول پرداخت دیون خواهند بود. این مباحث به نوعی بر عدم اعتبار گذشت رایگان بدون تضمین تاکید داشت و مسئولیت اولیای دم در پرداخت دیون را مورد بررسی قرار داد.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1400/10/15
برگزار شده توسط: استان گلستان/ شهر گرگانموضوع
مطالبه مهریه به طرفیت اولیاء دمپرسش
فردی در سال 1394 مورد شلیک گلوله قرار می‌گیرد و بعد از ده روز فوت می‌نماید و پس از فوت مقتول، زوجه مهریه خود را از طریق اداره ثبت اقدام می‌نماید ولی چون مالی از مقتول در دسترس نبوده منتج به نتیجه نمی‌شود تا اینکه در سال 1398 اولیای دو مقتول (پدر، مادر و یک طفل صغیر با ولایت جد پدری) بدون دریافت دیه یا وجهی اقدام به رضایت و عفو قاتل می‌کنند و هم اکنون زوجه مقتول در راستای ماده 432 قانون مجازات اسلامی با این ادعا که با وجود دین (مهریه) اولیای دم حق گذشت مجانی قاتل را نداشتند دعوی با خواسته مطالبه مهریه به طرفیت اولیای دم را مطرح نموده است سوالی که مطرح می‌گردد این است که
1- ب. ت. ب. مقررات ماده 432 قانون مجازات اسلامی که به صراحت اعلام داشته اولیای دم حق گذشت مجانی قاتل بدون ادا یا تضمین دین را ندارند با این وصف گذشت خ. ر. ب. صورت مجانی اعلام نمودند آیا اولیای دم در فرض حاضر و اعلام گذشت مجانی قاتل مسئول پرداخت دیون مقتول مدیون در قبال غرما می‌باشند؟ و در صورت مسئولیت تا چه میزان مسئول می‌باشند؟
2- ب. ت. ب. اینکه اولیای دم حق گذشت مجانی قاتل بدون ادا یا تضمین دین را نداشتند لیکن گذشت خ. ر. ب. صورت مجانی اعلام نمودند آیا این گذشت مذبور قابل ترتیب اثر می‌باشد؟
نظر هیات عالی
اولاً طبق ماده 352 قانون مجازات اسلامی در صورتی که حق قصاص به هر علت تبدیل به دیه شود یا به مال و یا حقی مصالحه شود همسر مقتول از آن ارث می‌برد ثانیاً در مانحن فیه ب. ت. ب. اینکه قصاص منتفی شده و تبدیل به دیه شده است و اولیا دم عفو کرده‌اند، اقدام انها بر خلاف ماده 432 قانون مجازات اسلامی است زیرا علاوه بر اینکه همسر مقتول باید سهم دیه خود را دریافت کند، مهریه او از دیون ممتازه است و ابتدا باید مهریه او استیفا شود و سهم وی نیز پرداخت شود آنگاه اولیاء دم از حق خود صرفنظر نمایند بنابراین گذشت اولیاء دم از حق قصاص نافذ نیست.نظر اکثریت
در فرض سوال، گذشت اولیاء دم نسبت به قاتل از حق قصاص، بدون گرفتن وجه یا بدون گرفتن تضمین بابت دیون مقتول، نافذ نمی‌باشد. در این بحث اصل بر حق قصاص اولیاء دم است. تا زمانی که اولیاء دم با قاتل صلح نکرده باشند اصلاً بحث دیه پیش نمی‌آید که ما آن را ملک مقتول بدانیم. ترکه متوفی شخصیت حقوقی مستقل دارد و طبق قانون امور حسبی هر معامله نسبت به مال متوفی که دارای بدهی است بلااثر م. ب.. صراحت ماده 432 از قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در خصوص ضرورت صرف دیه بدل از قصاص در ادای دیون متوفی، متضمن این پیام است که گذشت رایگان صاحب حق قصاص بدون تضمین دیون، اعتبار قانونی نخواهد داشت. نکته دیگر اینکه توافق به عمل آمده بین اولیاء دم متوفی با قاتل، عقد صلح نیست تا قائل به لزوم آن باشیم و به لحاظ ماهیت حقوقی ایقاع است و ابراء محسوب میشود. نتیجه اینکه تا عدم تعیین تکلیف دیون متوفی، رضایت اولیاء دم بدون دادن تضمین و یا اداء دین اثر قانونی ندارد و گذشت اعلامی توسط ایشان د. ح. قاتل مشروط است و دیون به اولیاء دم که اعلام رضایت کرده‌اند قابل انتقال نخواهد بود. نظریه مشورتی شماره 1149/99/07 تاریخ 1399/09/24 اداره حقوقی قوه قضائیه که در تایید این نظر قابل استفاده است.نظر اقلیت
ب. ت. ب. اینکه توافق به عمل آمده بین اولیاء دم مقتول و شخص قاتل عقد صلح است و عقد صلح هم لازم است در فرض سوال چنانچه اولیاء دم به صورت مجانی، نسبت به قاتل گذشت کنند این گذشت به قوت خود باقی است و صرف عدم گرفتن تضمین برای پرداخت دیون متوفی، تاثیری در اصل گذشت ندارد اما اولیاء دم در مقابل غرما مسئولیت دارند مثلاً در فرض سوال باید مهریه را پرداخت نمایند و با در نظر گرفتن عفو جانی از قصاص بدون دریافت دیه اولیاء دم ضامن هستند. چون اقدام اولیاء دم بدون رعایت حقوق طلبکاران بوده است اولاً: اثری بر گذشت مجانی اعلامی وجود ندارد و امکان عدول از گذشت نیست. ثانیاً: اولیاء دم مسئول پرداخت دیون متوفی البته تا میزان دیه خواهند بود.موارد مرتبط 16
نظریات مشورتی 4
-
نظریهٔ مشورتی
هم‌استناد
بررسی توقیف حق قصاص در قبال مهریه و سهم‌الارث همسر مقتول در ماده 352 ق.م.ا
بر اساس ماده 352 قانون مجازات اسلامی مورد بحث قرار گرفت
-
نظریهٔ مشورتی
هم‌استناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/1149 مورخ 1399/09/24
ماده 432 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ارائه شده است
-
نظریهٔ مشورتی
هم‌استناد
نظریه 7/99/1149 — 1399/09/24
ماده 432 قانون مجازات اسلامی با وجود دین اولیای دم حق گذشت مجانی یا اخذ تض
-
نظریهٔ مشورتی
هم‌استناد
نظر مشورتی 7/99/1149 مورخ 1399/09/24 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص اینکه (1)- اولیای دم در صورتی حق گذشت مجانی ندارند که ماترک متوفی پاسخ گوی دیون وی نباشد (2)- در صورت که صاحب
ماده 432 قانون مجازات اسلامی با وجود دین اولیای دم حق گذشت مجانی یا اخذ تض
نشست‌های قضایی 5
-
نشست قضایی
هم‌استناد
تاثیر رضایت بعضی از ورثه در میزان پرداختی به سایر وراث توسط شرکت بیمه
ماده 432 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در فرض پرسش در صورت مطالبه مهریه تو
-
نشست قضایی
هم‌استناد
رضایت مجانی نسبت به قاتل
ماده 432 قانون مجازات اسلامی
-
نشست قضایی
هم‌استناد
حق گذشت اولیای دم با وجود مطالبه مهر توسط زوجه
مواد 432 و 365 و 452 قانون مجازات اسلامی بیان می دارند که دیه جزء ماترک است لذا گذشت ا
-
نشست قضایی
هم‌استناد
ارث بری زوجه از وجه المصالحه مورد توافق اولیاء دم
ماده 352 قانون مجازات اسلامی
-
نشست قضایی
هم‌استناد
گذشت شاکی خصوصی
ماده 432 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 اعلام کرد که حق گذشت اولیاء دم در ص
مواد مرتبط 2
-
تفسیر
از این صفحه
ماده 352 — قانون مجازات اسلامی
ماده 352 قانون مجازات اسلامی در صورتی که حق قصاص به هر علت تبدیل به دیه شو
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 432 — قانون مجازات اسلامی
ماده 432 قانون مجازات اسلامی
دکترین 5
-
مقاله
هم‌استناد
نقش ملاحظات اقتصادی در تصرفات زیانبار در املاک در حقوق ایران (مقاله علمی وزارت علوم)
مواد 352 و 353 قانون مجازات اسلامی
-
مقاله
هم‌استناد
آیا بیمه عمر و پاداش پایان خدمت جزو ترکه است؟ به طور
مواد 352 و 452 قانون مجازات اسلامی برداشت میشود و نظر فقها نیز به همین ترتیب است
-
مقاله
هم‌استناد
دیه متوفی جزو ترکه محسوب میشود این حکم از جمع مواد ۳۵۲
مواد 352 و 452 قانون مجازات اسلامی برداشت میشود و نظر فقها نیز به همین ترتیب است
-
مقاله
هم‌استناد
لازم باید قائل به تفکیک شد — دیه متوفی جزو ترکه محسوب میشود این
مواد 352 و 452 قانون مجازات اسلامی برداشت میشود و نظر فقها نیز به همین ترتیب است
-
مقاله
هم‌استناد
اعتبارسنجی قابلیت گذشت مجانی حق قصاص در حقوق کیفری ایران (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 432 قانون مجازات اسلامی است که در صورت مدیون بودن متوفا
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.