نظر مشورتی 7/5294 مورخ 1378/10/04 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

سؤال: آيا آنچه در حافظه ديسك هاي كامپيوتري نوشته يا ضبط مي شود، مشمول حكم نوشتة مذكور در ماده 523 قانون مجازات اسلامي است يا خير؟ نظريه اداره كل حقوقي قوه قضاييه آنچه در حافظه و ديسك هاي كامپيوتري ضبط يا به عبارت ديگر نوشته شده است و در مواردي نيز مي توان آن را عيناً روي صفحه مانيتور نمايان و يا توسط دستگاه چاپگر (پرينتر) روي كاغذ منعكس نمود از قبيل صورت حساب هاي بانكي و يا قبض هاي عوارض نوسازي و آب و برق و تلفن و پاسخ به استعلامات ثبتي و غيره برفرض كه در سند محسوب نمودن آن ها ترديد داشته باشيم كه اين خود از نظر حقوقي قابل تأمل و بررسي است ولي به هرحال و مسلماً در نوشته محسوب نمودن آن ترديدي نيست چون نوشته تنها منحصر به آنچه دست نويس است نمي باشد بلكه آنچه با ماشين تحرير هم نوشته مي شود، نوشته محسوب مي شود، علي هذا ب. ت. ب. مراتب مذكور آنچه در حافظه رايانه ضبط و يا به عبارت ديگر نوشته شده است، حداقل از مصاديق نوشته مذكور در ماده 523 قانون مجازات اسلامي (*) محسوب و نتيجتاً اگر كسي به قصد تقلب و اضرار به غير به نحوي كه در ماده مذكور مقرر است دخل و تصرف در نوشته مذكور بنمايد، عمل او از مصاديق جعل و تزوير محسوب مي شود. (*) * ـ ماده 523 قانون مجازات اسلامي مصوب 1375: جعل و تزوير عبارتند از: ساختن نوشته يا سند يا ساختن مهر يا امضاي اشخاص رسمي يا غيررسمي خراشيدن يا تراشيدن يا قلم بردن يا الحاق يا محو يا اثبات يا سياه كردن يا تقديم يا تاخير تاريخ سند نسبت به تاريخ حقيقي يا الصاق نوشته اي به نوشته ديگر يا بكار بردن مهر ديگري بدون اجازه صاحب آن و نظاير اينها به قصد تقلب. * ـ ماده 734 (الحاقي 5/3/1388) قانون مجازات اسلامي: هركس به طور غيرمجاز مرتكب اعمال زير شود، جاعل محسوب و به حبس از يك تا پنج سال يا جزاي نقدي از بيست ميليون(000/000/20) ريال تا يكصد ميليون (000/000/100ريال) يا هر دو مجازات محكوم خواهد شد: الف) تغيير يا ايجاد دادههاي قابل استناد يا ايجاد يا واردكردن متقلبانةداده به آنها، ب) تغيير دادهها يا علائم موجود در كارت هاي حافظه يا قابل پردازش در سامانه هاي رايانهاي يا مخابراتي يا تراشهها يا ايجاد يا وارد كردن متقلبانة دادهها يا علائم به آن ها.