رکن قابلیت اضرار در بزه جعل

رأی خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: اقای م. ج. ق. فرزند ا. در تاریخ ۱۳۹۰/۲/۱۸ علیه اقایان م. ش. ع. و ع. س. س. و ح. س. شکایت دایر بر جعل و استفاده از سند مجعول و خیانت در امانت نموده و چنین توضیح داده: …. افراد مشتکی عنهم فوق الذکر در مورخه ۹۰/۲/۳ مبادرت به تنظیم صورتجلسه مجمع عمومی عادی بطور فوق العاده شرکت سنگ اهن نصر *نموده این در حالی است.که اینجانب در جلسه مذکور حضور نداشته با این حال امضای اینجانب با عنوان ناظر اول و عضو هیات مدیره جعل شده و علاوه بر جعل اقدام به استفاده از سند مجعول در اداره ثبت اسناد شهرستان *نیز کرده اند. برگ های ۳ و ۶ پرونده. اقایان م. ش. ع. و ع. س. س. با وکالت اقای ک. پ. وکیل دادگستری علیه اقای م. ج. ق. شکایت دایر بر سوی استفاده از اختیارات خود برخلاف منافع شرکت ، خیانت در امانت و کلاهبرداری نموده و چنین توضیح داده اند مشتکی عنه در طول مدت مدیریت خود در شرکت سنگ اهن *ثبت شده به شماره … ( در طول مدیریت در شرکت سنگ اهن *) با استفاده از اختیارات خود برخلاف منافع شرکت برای مقاصد شخصی توام با سوی نیت ( در حالی که مدیر عامل امین اموال و دارایی شرکت م. ب.. ) سوی استفاده نموده و متوسل به مانورهای متقلبانه ( امضای تکی ) تلقی خود به عنوان تنها دارنده حق امضا مجاز و پرداخت از حساب شخصی و وجه دستی و حساب سازی و ارائه صورتحساب های واهی و غیره … افعال مجرمانه ای را مرتکب شده است.که از جمله ان: الف استفاده از اختیارات خود برخلاف منافع شرکت برای مقاصد شخصی خود توام با سوی نیت ( منطبق با بندهای ۳ و ۴ ماده ۲۵۸ قانون تجارت ) ب خیانت در امانت … ( برگ ۲۲ پرونده ) . دادیار شعبه *پس از استماع اظهارات طرفین و انعکاس انها در پرونده ، با هدف احراز صحت ادعای شاکی مبنی بر جعل امضای وی ذیل صورتمجلس شماره ۲۰۵۵ ۹۰/۲/۳ قرار ارجاع امر به کارشناس را صادر و کارشناس منتخب به شرح برگ ۳۸ پرونده چنین اظهارنظر کرده: … الف یک فقره امضا در ذیل برگ مورد ادعا صورتجلسه مجمع عمومی عادی شرکت سنگ اهن نصر *به شماره ۲۰۵۵ مورخ ۹۰/۲/۳ منتسب به اقای م. ج. ق. خ. فرزند ا. در مقایسه با نمونه امضایات استکتابی و مسلم الصدور دارای تشابهات اساسی بوده و به عبارتی امضای مذکور از ناحیه ایشان صادر شده است.ب اگرچه طبق بند الف همین نظریه امضای مذکور از ناحیه اقای م. ج. خ. صادر شده ولی با بررسی های فنی بعمل امده مشخص گردید.امضا مقدم بر متن تایپی صورتجلسه مجمع عمومی مورخ ۹۰/۲/۳ بوده و دارای تقدم و تاخیر بوده و به عبارتی صورتجلسه موصوف به صورت سفید امضا اخذ شده و همچنیم مهر منقوش شده شرکت سنگ اهن نصر *به وسیله دستگاههایی نظیر اسکنر ، فتو رنگی ، پرینتر و غیره و … اسکن شده و فاقد اصالت م. ب.. و امضایات ناظر دوم و نایب رییس هیات مدیره اقایان ع. س. س. و ح. س. با یک قلم بعد از تنظیم صورتجلسه به ان الحاق و اضافه شده و اصالت دارند ولی امضایات رییس جلسه اقای م. ش. ع. و ناظر اول م. ج. ق. خ. قبل از تنظیم صورتجلسه صادر شده اند. دادیار فوق در تاریخ ۹۰/۵/۱۳ اتهام جعل مهر و امضا و استفاده از سند مجعول را به متهم اقای ع. س. س. تفهیم کرده و مشارالیه چنین دفاع کرده: … اینجانب ع. س. س. اتهامات فوق را قبول ندارم. و مرتکب این جرایم نشده ام اینجانب و اقای م. ج. ق. ( شاکی ) و اقای م. ش. ع. در سال ۱۳۸۵ ( ۸۵/۷/۲۹ ) شرکت سنگ اهن نصر *را تشکیل دادیم این شرکت دارای ۱۳۰ سهم هر کدام ۴۰ سهم و مرکز ان *است.در همین تاریخ ۸۵/۷/۲۹ صورتجلسه هیات مدیره تنظیم و با اینکه اینجانب ع. س. س. و اقای م. ش. ع. هشتاد سهم از سهام شرکت را داریم اقای م. ج. ق. را به عنوان مدیر عامل شرکت انتخاب کردیم این شرکت در تاریخ ۸۵/۹/۲۵ به ثبت رسید و کلیه اسناد و اوراق رسمی و تعهداور و بهادار و … و تعهدات کاری و قراردادهای شرکت با امضای جناب اقای مهندس م. ج. ق. ( مدیر عامل ) و اقای م. ش. ع. ( رییس هیات مدیره ) متفقا همراه با مهر شرکت معتبر اعلام گردیده است.… تا اینکه در تاریخ ۹۰/۲/۳ کلیه سهامداران: اینجانب و اقای م. ج. ق. و م. ش. ع. با منشی جلسه اقای ح. س. تشکیل جلسه دادیم و هیات مدیره را به مدت دو سال ابقا نمودیم که این صورتجلسه مورد ادعای جعل اقای م. ج. ق. قرار گرفته است. در پرانتز عرض می کنم ما سهامداران چون همگی ساکن *نیستیم ، بعضا برگهایی را سفید امضا به اقای م. ج. ق. می دادیم و ایشان هم برگ هایی سفید امضا می کردند. و در محل شرکت برای استفاده های اداری قرار می دادیم. بنده انچه به یاد دارم. این است.که در صورتجلسه ۹۰/۲/۳ همگی حضور داشتیم بر فرض که همگی حضور نداشتیم اولا چرا اقای م. ج. ق. مدعی جعل امضای شده است.و وقتی امضای ایشان صحیح و درست تشخیص شده ، مدعی سوی استفاده از سفید امضای شده اند در صورتی که کارشناس محترم خارج از قرار دادگاه اظهارنظر کرده اند. یعنی به نوعی شاکی را راهنمایی نموده اند وگرنه مدیر عامل یک شرکت و مهندس … امضا و موخر و مقدم بودن متن و امضا را قطعا می داند … . و در تاریخ ۹۰/۵/۲۹ اتهام جعل مهر و امضا و استفاده از سند مجعول به اقای م. ش. ع. تفهیم و ایشان در برگ های ۷۶ و ۷۵ پرونده از خود چنین دفاع نموده: اتهام وارده را قبول ندارم. … و ما هم در تاریخ ۹۰/۲/۳ جلسه مجمع عمومی تشکیل داده و در ان جلسه موضوع جلسه قبلی یعنی ابقای هیات مدیره را مورد تصویب قرار دادیم. لازم به ذکر است.نزد اعضای هیات مدیره یعنی اینجانب و اقای س. و اقای ج. ق. سر برگ هایی با امضای مدیران و مهر شرکت موجود م. ب.. که در صورت لزوم برای کارهای اداری از ان استفاده می شود. و در ان تاریخ نیز از یکی از همان سر برگ ها با اطلاع همه اعضای استفاده گردید. ( نمونه یکی از این سر برگ ها حضور شما ارائه می گردد. … . و در تاریخ ۹۰/۶/۱ اتهام مشارکت در جعل مهر و امضای و استفاده از سند مجعول به اقای س. ح. س. تفهیم شده و نامبرده از خود چنین دفاع کرده: … اتهامات وارده را مردود اعلام می نمایم … بنده از اوراق امضای شده که اعضای هیات مدیره از هم داشتند اطلاعی نداشتم ولی می دانم که اقایان برای تسهیل در امور اداری شرکت از همدیگر امضای داشتند. ( برگ های ۸۰ ۷۹ پرونده ) دادیار فوق درباره شکایت نامبردگان از یکدیگر در تاریخ ۹۰/۶/۲۶ چنین اظهارنظر کرده: در خصوص شکایت اقای م. ج. ق. با وکالت اقای ع. ح. علیه اقایان م. ش. ع. و ع. س. س. و ح. س. دایر بر جعل و استفاده از سند مجعول و خیانت در امانت و سوی استفاده از سفید امضا بدین توضیح که شاکی در شکواییه تنظیمی ابتدایی خود مدعی جعل امضای و استفاده از سند مجعول موضوع صورت جلسه در شرکت سنگ اهن نصر و ارائه به اداره ثبت اسناد شهرستان *به عنوان عضو هیات مدیره توسط سایر شرکای گردیده با ارجاع امر به کارشناس رسمی دادگستری در رشته اصالت خط و امضای و اثر انگشت ) امضای ذیل صورت جلسه با امضای شاکی دارای تشابهات اساسی بوده و در واقع امضای منتسب به نامبرده تشخیص داده می شود. لکن در بند ( ب ) اظهارنظر کارشناس اظهار گردیده امضای مقدم بر متن تایپی صورت جلسه مورخه ۹۰/۲/۳ م. ب.. متعاقبا وکیل محترم شاکی با تغییر عنوان شکواییه مبنی بر خیانت در امانت و سوی استفاده از سفید امضای خواستار رسیدگی به ادعای خود گردیده دادیاری با عنایت به مجموع اوراق و محتویات پرونده ، خصوصا اظهارات و دفاعیات مشتکی عنهما و اینکه مبنای طرح شکواییه علیه یکدیگر به جهت اختلاف حاصله شرکای در شرکت بوده و به حکایت تصویر ارائه شده نمونه ای از سفید امضا که شرکا به جهت انجام امور شرکت تحویل یکدیگر نموده اند لذا اساسا اتهامات انتسابی به نامبردگان را محرز و مسلم ندانسته به لحاظ فقد ادله اثباتی و حاکمیت اصل برائت … قرار منع تعقیب نامبردگان را صادر و اعلام می دارد. و در خصوص شکایت اقایان م. ش. ع. و ع. س. س. علیه اقای م. ج. ق. خ. دایر بر سوی استفاده از اختیارات خود برخلاف منافع شرکت و خیانت و کلاهبرداری … به لحاظ فقد ادله اثباتی و حاکمیت اصل برائت مستندا به بند *ماده ۳ قانون اصلاح قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب قرار منع تعقیب نامبرده را نیز صادر و اعلام می دارد. … . ( برگ های ۸۱ و ۸۲ پرونده ) قرارهای موصوف پس از تایید دادستان دادسرای مذکور موصوف به طرفین ابلاغ شده و اقای ع. ح. ق. وکیل اقای م. ج. ق. به ان اعتراض کرده و شعبه *چنین رای داده: در خصوص اعتراض خانم و. ج. ق. خ. به وکالت از م. ج. ق. نسبت به صدور قرار منع تعقیب شماره *۹۰/۶/۲۶ دادسرای عمومی و انقلاب *ب. ت. ب. ملاحظه مدرک مصدق ارائه شده از ناحیه شاکی ( وکالت نامه عادی ) صفحه ۴۳ … به انجام امور اداری و دریافت وام نیاز به اخذ توضیح پیرامون مدرک ارائه شده از ناحیه متهم م. ب.. ضمن وارد بودن اعتراض ، رای بر فسخ قرار مذکور به عنوان نقص تحقیقات صادر می نماید. ( اقای ع. ح. ا. از وکلای شاکی به قرار موصوف اعتراض کرده ولی دادگاه در رای صادره نام خانم و. ج. ق. خ. وکیل دیگر او را ذکر کرده ) . ( برگ ۸۶ پرونده ) . برگ ۴۳ پرونده دلالت بر ان دارد. که شاکی اقای م. ج. ق. بعنوان مدیر عامل شرکت سنگ اهن نصر *۴۰ برگ شامل بیست برگ با سر برگ شرکت سنگ اهن نصر بیست برگ a۴ سفید با امضای خود ( اقای م. ج. ق. ) با هدف انجام امور اداری و تقاضای وام و تسهیلات بانکی و سایر ادارات مرتبط در اختیار اقای ع. س. س. قرار داده است. دادیار مذکور در فوق بر اساس نظر دادگاه از متهمان اقایان ح. س. و م. ش. ع. و ع. س. س. راجع به مفاد برگ ۴۳ مذکور تحقیق و پس از اخذ اخرین دفاع از انان به لحاظ مشارکت در جعل و استفاده از سند مجعول ، قرار مجرمیت انان را صادر کرده و این قرار مورد تایید دادستان عمومی و انقلاب *قرار گرفته است.لازم به ذکر است.دادیار فوق به متهم اقای م. ش. ع. اتهام مشارکت در بزه های فوق را تفهیم نکرده بلکه به او اتهامات جعل مهر و استفاده از سند مجعول بدون قید مشارکت را تفهیم کرده است. ( برگ ۱۰۳ ) . در کیفرخواست صادر شده اتهام متهمان فوق جعل مهر و امضای و استفاده از سند مجعول ذکر شده و از دادگاه مستندا به ماده ۵۳۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ تقاضای صدور حکم علیه متهمان نامبرده شده است. ( برگ ۱۰۹ پرونده ) . شعبه *جزایی پس از تشکیل جلسه دادرسی و استماع شکایت شاکی و وکیل وی و مدافعات متهمان و انعکاس انها در پرونده چنین مقرر داشته: … با عنایت به مجموع اوراق و محتویات پرونده ، ملاحظه می شود. که متهمان به نظریه کارشناس در خصوص جعل مهر شرکت اعتراض نموده اند و همچنین ن. ب. ا. قرار منع تعقیب در خصوص اتهام متهمان دایر بر خیانت در امانت و سوی استفاده از سفید امضای توسط دادگاه نقض گردیده ولی در مراحل بعدی دادسرا هیچگونه اظهارنظر ماهوی در این خصوص ننموده است.لذا مقرر است.دفتر پرونده از امار کسر و به دادسرا اعاده گردد. تا نسبت به ارجاع امر به هیات سه نفری کارشناسان در خصوص جعل مهر شرکت اقدام نمایند. ثانیا در خصوص اتهام خیانت در امانت و سوی استفاده از سفید امضا حسب دستور قبلی دادگاه اقدام نمایند … برگ ۱۸۶ پرونده. دادیار شعبه اول دادسرای فوق پس از اعاده پرونده به ان مرجع و ملاحظه ان ، حسب دستور دادگاه ، قرار ارجاع امر به هیات کارشناسان را صادر و کارشناسان منتخب به شرح نظریه کارشناسی چنین اظهار نظر کرده اند: ۱ یک فقره امضای منتسب به اقای م. ج. ق. مندرج در ذیل صورتجلسه مورخ ۹۰/۲/۳ در مقایسه با نمونه امضایات استکتابی … دارای تشابهات اساسی بوده و مطابقت دارد. ۲ … یک فقره امضای منتسب به اقای م. ج. ق. یک مرحله مقدم بر مندرجات تایپی صورتجلسه صادر گردیده و به عبارتی بصورت سفید امضای بوده است. ۳ … سربرگ صورتمجلس مورد ادعا از سری سر برگ های اصلی شرکت نبوده و به وسیله دستگاههای کامپیوتری نظیر اسکنر و پرینتر رنگی تهیه گردیده است.۴ با التفات به سه بند نتیجه گیری فوق صورتمجلس بتاریخ ۹۰/۲/۳ فاقد اصالت م. ب.. ( برگ های ۲۰۳ ۲۰۲ پرونده ) . ضمنا کارشناسان موصوف متعاقبا بشرح نظریه تکمیلی راجع به مهر منقوش در ذیل صورتمجلس مورخ ۹۰/۲/۳ چنین اظهار نظر کرده اند: … مهر منقوش در ذیل صورتجلسه مورخ ۹۰/۲/۳ با مهر اصیل شرکت سنگ اهن نصر دارای اختلافات فنی بوده و مطابقت ندارد. و به عبارتی مهر منقوش شده در ذیل متن صورتجلسه مورد ادعا شبیه سازی شده و فاقد اصالت م. ب.. ( برگ ۲۱۰ پرونده ) . همچنین دادیار مذکور در فوق قرار مجرمیت متهمان نامبرده را به لحاظ ارتکاب بزه های خیانت در امانت و سوی استفاده از سفید امضا صادر کرده و پس از موافقت با ان از سوی دادیار اظهارنظر دادسرای *، پرونده با صدور کیفرخواست به دادگاه عمومی جزایی *( شعبه ۱۰۲ ) اعاده شده است. در کیفرخواست صادر شده اتهام متهمان با ماده ۶۷۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ تطبیق داده شده است. شعبه *پس از رسیدگی به موضوع نهایتا بشرح دادنامه شماره ۱۸۵ ۹۴/۹/۱۰ مستندا به مواد قانونی ۴۷ و ۵۲۳ و ۵۳۶ و ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ هر یک از متهمان اقایان ۱ ع. س. س. ۲ س. ح. س. ۳ م. ش. ع. را به تحمل دو سال حبس تعزیری بابت اتهام جعل مهر و سوی استفاده از سند مجعول و تحمل سه سال حبس تعزیری بابت اتهام سوی استفاده از سفید امضا محکوم کرده و نامبردگان را از اتهامات خیانت در امانت و جعل امضا تبریه نموده است. محکوم علیهم از حکم محکومیت خود تجدیدنظر خواهی کرده و پرونده به شعبه *ارجاع شده و این دادگاه طبق دادنامه شماره ۵۲۵ ۱۳۹۶/۵/۷ حکم تجدیدنظر خواسته را با این اصلاح که با وصف اتهام سوی استفاده از سفید امضا ، اتهام استفاده از سند مجعول موضوعیتی نداشته ، مورد تایید قرار داده است. خانم ا. ا. ت. ر. و اقای ک. ی. وکلای دادگستری به وکالت از محکوم علیهم فوق از حکم اخیر درخواست پذیرش اعاده دادرسی از دیوان عالی کشور کرده که پس از ثبت در دبیرخانه به این شعبه ارجاع شده است.وکلای نامبرده در لایحه تقدیمی که هنگام شور خوانده می شود. چنین توضیح داده اند: ۱ سفید امضای اعطایی از ناحیه شاکی بدوی اقای م. ج. ق. به جهت کارشکنی های مشارالیه و عدم حضور ایشان در جلسات شرکت بوده است.… و همین امر موجب عدم پیشرفت شرکت می شده است.و تصمیم بر ان گرفته اند که همگی اوراق سفید امضا به یکدیگر بدهند ۲ در تحقق جرم جعل ، اثبات احراز رکن ضرری ضرورت دارد. ولی در این موضوع رکن معنوی بزه جعل مفقود م. ب.. ۳ بازرس شرکت جناب اقای ح. که مورد تایید تمامی سهامداران بالاخص اقای م. ج. ق. بوده شاهد قضایا م. ب.. و رسما طی اقرارنامه ای … دقیقا به تمامی زوایای این موضوع اذعان نموده است.و علی رغم درخواست های مکرر هیچگاه به دادگاه فراخوانده نشده است.۴ در خصوص مهر شرکت که متعلق به سهامداران بوده لزومی به مونتاژ ان نبوده و نیست … . عضو ممیز ح. ق. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره ۵۲۵ ۱۳۹۶/۵/۷ مشاوره نموده و به شرح زیر رای می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور رای شعبه قطع نظر از اینکه دادگاه با اتکای به نظریه هیات کارشناسان ، مهر مندرج در ذیل صورتمجلس شماره ۲۰۵۵ ۱۳۹۰/۲/۳ را جعلی و سند مورد ادعای جعل را سفید امضای تشخیص داده و در خصوص کیفیت ارتکاب هر یک از جرایم موصوف از سوی محکوم علیهم تحقیق ننموده است. ب. ت. ب. اینکه صورتمجلس مذکور در فوق که ممضی به امضای شاکی و محکوم علیهم بعنوان سهامداران شرکت سنگ اهن *و منقش به مهر ان شرکت است.دلالت بر ان دارد. که امضای کنندگان ذیل مستند مذکور بعنوان اعضای مجمع عمومی شرکت ، مدت ماموریت اعضای هیات مدیره را به مدت دو سال تمدید کرده و مراتب را با ارائه صورتمجلس فوق به اداره ثبت اسناد و املاک ، منعکس کرده اند و با عنایت به اینکه مجمع عمومی طبق مقررات ماده ۸۶ قانون تجارت می تواند نسبت به امور شرکت تصمیم گیری نماید. و تمدید مدت ماموریت مدیران شرکت از جمله اختیارات مجمع بوده است.و ب. ت. ب. اینکه در بزه جعل ، قابل اضرار بودن ان ب. غ. از جمله ارکان ان م. ب.. و در مورد بزه موضوع ماده ۶۷۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ سوی استفاده از سفید امضای شرط تحقق ان م. ب.. با این اوصاف ب. ت. ب. مصوبه مجمع عمومی شرکت به کیفیت فوق ، تحقق ضرر یا احتمال ورود ضرر به شاکی و سوی استفاده از سفید امضای منتفی است.بنا به مراتب انطباق اعمال محکوم علیهم با مواد ۵۲۳ و ۵۳۶ و ۶۷۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ و تحمیل مجازات مقرر در مواد فوق بر محکوم علیهم برخلاف موازین قانونی بوده و تقاضای وکلای محکوم علیهم به لحاظ انطباق با بند چ ماده ۴۷۴ قانون ایین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۷۲ در خور پذیرش است.لهذا با اختیار حاصل از ماده ۴۷۶ همان قانون ضمن پذیرش اعاده دادرسی وکلای فوق از حکم محکومیت محکوم علیهم مزبور ، پرونده را به شعبه دیگر دادگاه تجدیدنظر استان *جهت رسیدگی به اتهامات محکوم علیهم ارجاع می نماید. شعبه *رییس: ج. ا. مستشار: ح. ق. فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی