نظر مشورتی 7/92/1726 مورخ 1392/09/04 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص مفهوم «مسکن» در بند «الف» ماده 524 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی با اصلاحات و الحا

استعلام : نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : منظور مقنن از «مسكن» در بند «الف» ماده 524 قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب در امور مدني مصوب 1379، محل سكونتي است كه محكوم‌عليه با شرايط مذكور در قانون در تصرف مالكانه دارد؛ بنابراين چنانچه محكوم‌عليه فاقد محل سكونت، در منزل مورث خود سكني گزيده و به علّت فوت مورث، ملك مذكور به مشاراليه به ارث رسيده باشد و به عبارت ديگر، مالك محل سكونت خود شده باشد، در اين صورت سهمالارث وي از ملك موصوف در حد نياز او و افراد تحت تكفل مشاراليه با رعايت شؤون عرفي باشد، در زمره مستثنيات دين است؛ لكن چنانچه ملك مورد نظر بيش از حد نياز و شأن محكوم‌عليه باشد، ميتوان حكم را نسبت به مازاد بر حد نياز، اجرا نمود (چنانچه اختلافي در تشخيص حد نياز قانوني محكوم‌عليه پيش آيد رفع آن با دادگاه است)؛ ولي اگر مسكني كه به ارث رسيده، مورد استفاده قرار نگرفته يا خالي يا به اجاره داده شده باشد يا ساير ورثه در آن سكونت داشته باشند، علي‌الاصول مورد نياز محكوم‌عليه نيست، لذا سهم‌الارث وي (محكوم‌عليه) از اين ملك جزو مستثنيات دين تلقي نمي‌شود. نظریه مشورتی شماره 7/92/1726 مورخ 1392/09/04 موضوع این استعلام، تفسیر مفهوم «مسکن» در بند «الف» ماده 524 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 است. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظریه مشورتی خود بیان کرده است که «مسکن» به محلی گفته می‌شود که م. ع. ب. شرایط قانونی به صورت مالکانه در آن سکونت دارد. اگر م. ع. فاقد محل سکونت باشد و در ملکی که از مورث به او به ارث رسیده، زندگی کند، سهم‌الارث او از آن ملک به اندازه نیاز او و افراد تحت تکفلش، جزء مستثنیات دین محسوب می‌شود. در صورتی که ملک بیش از نیاز و شان م. ع. باشد، حکم می‌تواند نسبت به مازاد بر حد نیاز اجرا شود و در صورت بروز اختلاف در تشخیص حد نیاز، این موضوع به دادگاه ارجاع خواهد شد. همچنین، اگر ملک مورد استفاده قرار نگیرد، خالی باشد یا به اجاره داده شده باشد، سهم‌الارث وی جزو مستثنیات دین نخواهد بود. تاریخ نظریه: 1392/09/04 شماره نظریه: 7/92/1726 شماره پرونده: 92-3/5-1299 منظور مقنن از «مسکن» در بند «الف» ماده 524 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379، محل سکونتی است که م. ع. ب. شرایط مذکور در قانون در تصرف مالکانه دارد؛ بنابراین چنانچه م. ع. فاقد محل سکونت، در منزل مورث خود سکنی گزیده و به علّت فوت مورث، ملک مذکور به مشارالیه به ارث رسیده باشد و به عبارت دیگر، مالک محل سکونت خود شده باشد، در این صورت سهم‌الارث وی از ملک موصوف در حد نیاز او و افراد تحت تکفل مشارالیه با رعایت شوون عرفی باشد، در زمره مستثنیات دین است؛ لکن چنانچه ملک مورد نظر بیش از حد نیاز و شأن م. ع. باشد، میتوان حکم را نسبت به مازاد بر حد نیاز، اجرا نمود (چنانچه اختلافی در تشخیص حد نیاز قانونی م. ع. پیش آید رفع آن با دادگاه است)؛ ولی اگر مسکنی که به ارث رسیده، مورد استفاده قرار نگرفته یا خالی یا به اجاره داده شده باشد یا سایر ورثه در آن سکونت داشته باشند، علی‌الاصول مورد نیاز م. ع. نیست، لذا سهم‌الارث وی (م. ع.) از این ملک جزو مستثنیات دین تلقی نمی‌شود.