نظر مشورتی 7/96/2497 مورخ 1396/10/18 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص اثر اعتبار امر مختوم در مورد تأخیر در شکایت و مطالبه دیه از طرف یکی از اولیای دم با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : در پرونده¬اي خانمي بر اثر وقوع تصادف فوت نموده است در دادسرا از ورثه شامل وي پدر و مادر جهت استماع شكايت دعوت گرديد ليكن فقط مادر در دادسرا حاضر و شكايت خويش را بيان نمود و پدر متوفي با وصف ابلاغ اخطاريه در دادسرا حضور نيافت و لايحه¬اي ارسال نكرده است دادسرا قرار جلب به دادرسي و كيفرخواست صادر ليكن دادگاه كيفري2 با اين استدلال چون پدر متوفي شكايتي مطرح نكرده است در خصوص قدرالسهم پدر متوفي حكم به پرداخت ديه صادر ننمود و فقط حكم به پرداخت ديه د. ح. مادر متوفي توسط مقصر و پرداخت جزاي نقدي از حيث جنبه عمومي جرم صادر و حكم صادره قطعيت يافته است با عنايت به شرح مذكور در صورت شكايت جديد پدر متوفي عليه راننده مقصر داير بر بي احتياطي در امر رانندگي منتهي به ايراد صدمه بدني غيرعمدي از حيث جنبه خصوصي جرم آيا موضوع از اعتبار امر مختومه برخوردار است يا اينكه دادسرا از حيث جنبه خصوصي مي تواند اقدام به تحقيق و تعقيب راننده مقصر نمايد. نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : مطابق ماده 452 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392، ديه حق شخصي ولي دم است و ذمه مرتكب جز با پرداخت آن يا مصالحه يا ابراء يا تهاتر بري نمي شود، بنابراين تأخير در شكايت و مطالبه ديه موجب اسقاط آن نمي گردد، ولو آن كه برخي از اولياي دم قبلاً آن را مورد مطالبه قرار داده و حكم قطعي در اين خصوص (نسبت به سهمي شكات) صادر شده باشد، ولذا در فرض استعلام با لحاظ اين كه قبلاً درخصوص جنبه عمومي بزه بي احتياطي در امر رانندگي منتهي به فوت، در دادسرا و دادگاه، رسيدگي و حكم قطعي صادر گرديده است، با اتخاذ ملاك از تبصره يك ماده 85 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 و اصلاحات و الحاقات بعدي و بند پ ماده 14 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392، مراتب در دادگاه كيفري ذيربط جهت رسيدگي و صدور حكم درخصوص مطالبه ديه از سوي ولي دمي كه قبلاً شكايت نكرده است، قابل طرح خواهد بود و نيازي به رسيدگي به تقاضاي مزبور در دادسرا و صدور كيفر خواست نمي باشد. نظریه مشورتی شماره 7/96/2497 مورخ 1396/10/18 موضوع استعلام درباره پرونده‌ای است که در آن خانمی بر اثر تصادف جان باخته و تنها مادر او در دادسرا شکایت کرده است. پدر متوفی، با وجود دریافت اخطاریه، در دادسرا حضور نیافته و شکایتی نیز ارائه نداده است. دادگاه کیفری 2 به دلیل عدم شکایت پدر، حکم به پرداخت دیه تنها به مادر صادر کرده و این حکم قطعی شده است. پرسش این است که آیا پدر متوفی می‌تواند به دلیل بی‌احتیاطی راننده مقصر، شکایت جدیدی مطرح کند و آیا این موضوع تحت شمول اعتبار امر مختومه قرار می‌گیرد یا خیر. در پاسخ، اداره کل حقوقی قوه قضاییه با استناد به ماده 452 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و تبصره یک ماده 85 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، اعلام کرده است که دیه حق شخصی ولی دم است و تاخیر در شکایت موجب از بین رفتن آن نمی‌شود. بنابراین، پدر متوفی می‌تواند شکایت جدیدی مطرح کند و موضوع در دادگاه کیفری مربوطه قابل رسیدگی خواهد بود، بدون اینکه نیاز به صدور کیفرخواست جدید در دادسرا باشد. تاریخ نظریه: 1396/10/18 شماره نظریه: 7/96/2497 شماره پرونده: 1391-1/168-95